کتاب صوتی به من دروغ نگو!

کتاب صوتی به من دروغ نگو! (Tell me no lies)، به‌کوشش جان پیلجر، مجموعه‌ای از گزارش‌های تحلیلی درباره‌ی ژورنالیسم افشاگر و نسبت آن با قدرت سیاسی و اقتصادی است. مهرداد شهابی و میرمحمود نبوی این کتاب را ترجمه کرده‌اند و آوانامه آن را با گویندگی مهدی صفری منتشر کرده است. این کتاب صوتی از هیروشیما و داخائو تا جنگ ویتنام و عراق را در قالب گزارش‌های میدانی و مقدمه‌های تحلیلی به هم پیوند زده و تصویری تند و بی‌پرده از نقش رسانه‌ها در پنهان‌کاری و افشاگری ارائه داده است.

درباره کتاب صوتی به من دروغ نگو! اثر جان پیلجر

کتاب صوتی به من دروغ نگو! (گزارش‌هایی تاریخ‌ساز از روزنامه‌نگاران کاوشگر) با مقدمه‌ی مفصلی به قلم جان پیلجر آغاز می‌شود. نویسنده با تکیه‌ بر تجربه‌ی چند دهه کار میدانی توضیح می‌دهد که ژورنالیسم کاوشگرانه چیست و چرا در برابر قدرت سیاسی، نظامی و شرکتی اهمیت حیاتی دارد. این اثر از ویلفرد برچت، مارتا گلهورن، جیمز کامرون، رابرت فیسک و... به‌عنوان نمونه‌هایی از روزنامه‌نگارانی یاد کرده است که «زنجیر قلاده را پاره کرده‌اند» و به‌جای همراهی با تبلیغات رسمی به‌سراغ قربانیان جنگ‌ها، تحریم‌ها و کودتاها رفته‌اند.

به من دروغ نگو! در ادامه‌ی مقدمه‌ی جان پیلجر به‌سراغ گزارش‌های تاریخ‌ساز رفته است؛ از گزارش مارتا گلهورن درباره‌ی اردوگاه مرگ داخائو در ۱۹۴۵ تا متن مشهور ویلفرد برچت درباره‌ی «طاعون اتمی» در هیروشیما. در هر فصل ابتدا پیشگفتاری کوتاه از جان پیلجر شنیده می‌شود که زمینه‌ی تاریخی و حرفه‌ای گزارش را توضیح داده است و سپس گزارش اصلی می‌آید. شنونده با روایت‌هایی روبه‌روست که هم صحنه‌های عریان جنگ، اردوگاه، بمباران و سانسور را نشان می‌دهد و هم پشت‌پرده‌ی رسانه‌های بزرگ، سانسور در جوامع «آزاد»، تمرکز مالکیت رسانه‌ای و پیوند پنهان میان دولت‌ها و بنگاه‌های خبری را تبیین می‌کند.

کتاب صوتی به من دروغ نگو! علاوه‌بر روایت‌های تاریخی، مطالبی درباره‌ی مفهوم «واقع‌نگری»، «بی‌طرفی»، «همراه و همسوشدن» خبرنگاران با ارتش‌ها و نقش روابط‌عمومی‌ها در شکل‌دادن به اخبار امروز را در بر گرفته است. جان پیلجر از نمونه‌های متعددی مانند جنگ ویتنام، تحریم عراق، حمله به عراق، جنگ فالکلند، مداخلات آمریکا در آمریکای لاتین و سانسور فیلم رزمایش در بریتانیا استفاده کرده است تا نشان دهد که چگونه اخبار می‌تواند هم ابزار سلطه باشد و هم ابزار مقاومت.

پس کتاب حاضر از مقدمه‌ای طولانی و چندین گزارش تشکیل شده است که هرکدام نمونه‌ای از ژورنالیسم افشاگر در نقاط مختلف جهان به شمار می‌روند.

خلاصه کتاب صوتی به من دروغ نگو!

وجه مشترک گزارش‌های این کتاب نقد رابطه‌ی قدرت و خبر است. جان پیلجر از تعریف رایج «ژورنالیسم واقع‌نگر و عاری از پیش‌داوری» فاصله می‌گیرد و نشان می‌دهد که این برچسب چگونه به پوششی برای «دروغ‌های رسمی» تبدیل شده است؛ سپس با مثال‌هایی از ویلفرد برچت در هیروشیما، مارتا گلهورن در داخائو، گزارش‌های مربوط به تحریم عراق، جنگ ویتنام، جنگ کره، مداخلات آمریکا در آمریکای لاتین و تمرکز رسانه‌ای در استرالیا و بریتانیا، تصویری از ژورنالیسمی ارائه می‌کند که یا در خدمت قدرت است یا علیه آن می‌ایستد.

گزارش‌های میدانی از اردوگاه‌های مرگ، شهرهای بمباران‌شده و جوامع تحت تحریم در کنار تحلیل‌هایی درباره‌ی سانسور، همراه و همسوشدن خبرنگاران با ارتش‌ها، نقش شرکت‌های روابط عمومی و تبدیل رسانه‌ها به ابرشرکت‌های جهانی در این اثر قرار گرفته‌اند. بدون ژورنالیسم کاوشگرانه، بی‌عدالتی نامرئی می‌ماند و مردم واژگان و اطلاعات لازم برای مقاومت را از دست می‌دهند.

چرا باید کتاب صوتی به من دروغ نگو! را بشنویم؟

کتاب صوتی به من دروغ نگو! فرصتی است برای آشنایی با ژورنالیسمی که از پشت میز و نشست خبری شکل نگرفته، بلکه در اردوگاه‌های مرگ، شهرهای بمباران‌شده و میان قربانیان تحریم نوشته شده است. این کتاب نگاه شنونده را نسبت به خبر، بی‌طرفی و نقش رسانه‌ها در جنگ‌ها، کودتاها و تحریم‌ها دگرگون می‌کند و نشان می‌دهد که افشاگری چگونه می‌تواند زبان مشترک عدالت‌خواهی باشد.

شنیدن کتاب صوتی به من دروغ نگو! را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به روزنامه‌نگاری، رسانه، علوم سیاسی، تاریخ جنگ‌ها و نقد امپریالیسم علاقه‌مند هستند؛ همچنین اثر حاضر به دانشجویان ارتباطات، فعالان مدنی و هر کسی که می‌خواهد سازوکار دروغ‌های رسمی و سانسور در جوامع مختلف را بهتر بشناسد، توصیه می‌شود.

درباره جان پیلجر

جان پیلجر (John Pilger) ۹ اکتبر ۱۹۳۹ به دنیا آمد و ۳۰ دسامبر ۲۰۲۳ درگذشت. او روزنامه‌نگار، نویسنده، پژوهشگر و مستندسازی استرالیایی بود که از سال ۱۹۶۲ عمدتاً در بریتانیا استقرار داشت و به‌عنوان استاد مدعو در دانشگاه کورنل نیز فعالیت می‌کرد. او که نسبش به مهاجران آلمانی، انگلیسی و محکومان تبعیدی ایرلندی بازمی‌گشت، فعالیت مطبوعاتی خود را از دوران تحصیل در دبیرستان پسرانه‌ی سیدنی با انتشار نشریه‌ی دانش‌آموزی «مسنجر» آغاز کرد و سپس وارد دوره‌ی کارآموزی روزنامه‌نگاری گردید.

پیلجر از منتقدان سرسخت سیاست خارجی آمریکا، بریتانیا و استرالیا و همچنین نحوه‌ی برخورد کشورش با بومیان استرالیا بود و گزارش‌هایش درباره‌ی نسل‌کشی کامبوج توجه بین‌المللی را به خود جلب کرد. او در طول حرفه‌ی خود بیش از ۵۰ فیلم مستند ساخت (ازجمله «شورش خاموش» درباره‌ی ویتنام، «سال صفر» درباره‌ی کامبوج و «اتوپیا» درباره‌ی بومیان استرالیا)، از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۸۶ در «دیلی میرور» قلم زد، سال‌ها ستون‌نویس نشریه‌ی «نیو استیتسمن» بود و با کسب جوایز گوناگون ازجمله عنوان «روزنامه‌نگار سال بریتانیا» (در سال‌های ۱۹۶۷ و ۱۹۷۹) و جایزه‌ی بفتا، در نظرسنجی سال ۲۰۰۶ نیو استیتسمن رتبه‌ی چهارم را در میان ۵۰ قهرمان تمام دوران‌ها به دست آورد.

جوایز و افتخارات نویسنده

جان پیلجر در طول فعالیت حرفه‌ای خود موفق به کسب افتخارات و جوایز متعدد روزنامه‌نگاری و دانشگاهی شد که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به کسب عنوان روزنامه‌نگار سال در جوایز مطبوعات بریتانیا (سال‌های ۱۹۶۷ و ۱۹۷۹)، دریافت جایزه‌ی صلح سیدنی در سال ۲۰۰۹ و اخذ جایزه‌ی سوفی در سال ۲۰۰۳ برای تلاش در جهت ارتقای حقوق بشر اشاره کرد.

این نویسنده در عرصه‌ی مستندسازی برنده‌ی جایزه‌ی امی بین‌المللی برای مستند «کامبوج، خیانت» در سال ۱۹۹۱ شد و در همان سال جایزه‌ی تلویزیونی ریچارد دیمبلبی از سوی بفتا را به دست آورد؛ همچنین دانشگاه استافوردشر در سال ۱۹۹۴ مدرک دکترای افتخاری ادبیات را به او اعطا کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب صوتی به من دروغ نگو!

گاردین (Guardian): کتاب به من دروغ نگو! مجموعه‌ای درجه‌یک از مقالات تحقیقی به قلم برخی از برترین گزارشگران جهان است.