کتاب صوتی توهم زمان (خلاصه کتاب)

کتاب صوتی توهم زمان (خلاصه کتاب) نوشته جان گریبین و با ترجمه یاسین قاسمی بجد و گویندگی علی قصری، اثری است که انتشارات جزیره کتاب آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی مفهوم زمان از دیدگاه فیزیک کلاسیک، ترمودینامیک، نسبیت و مکانیک کوانتومی می‌پردازد و تلاش می‌کند راز حرکت یا ایستایی زمان را از منظر علمی و فلسفی واکاوی کند. نسخه‌ی صوتی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صوتی توهم زمان (خلاصه کتاب)

کتاب توهم زمان که به صورت یک مقاله‌ی بلند یا کتاب الکترونیکی کوتاه منتشر شده، در ژوئیه‌ی ۲۰۱۶ (مرداد ۱۳۹۵) راهی بازار گردید. این اثر که حدود ۲۹ تا ۴۳ صفحه دارد، توسط جان گریبین، نویسنده‌ی پرکار و برنده‌ی جوایز مروّج علم، نوشته شده است. عنوان کتاب به نقل‌قولی از آلبرت اینشتین اشاره دارد که «تمایز میان گذشته، حال و آینده، تنها یک توهمِ سرسختانه و پایدار است» و همین جمله، به‌عنوان نقطه‌ی شروع این مقاله برای کاوش در ماهیت زمان در نظر گرفته شده است. ساختار کتاب توهم زمان با تکیه بر جدیدترین ایده‌ها در دو حوزه‌ی بنیادین فیزیک یعنی نظریه‌ی نسبیت و مکانیک کوانتومی، به بررسی پرسش‌هایی می‌پردازد که از دوران باستان و پارادوکس‌های زنون الیایی، فیلسوفان را به خود مشغول داشته است.

گریبین در این سفر کوتاه اما فشرده، مفاهیمی مانند «جهان بلوکیِ چهاربعدی» و «پیکان زمان» را بررسی می‌کند و حتی به پرسش‌های روزمره‌ای مانند اینکه چرا تخم‌مرغ‌ها می‌شکنند اما هرگز دوباره سالم نمی‌شوند، می‌پردازد. به‌طور کلی، این مقاله به دلیل تلاش برای توضیح مفاهیم پیچیده با زبانی ساده و قلم شیوای نویسنده، مورد تحسین خوانندگان قرار گرفته است، هرچند به دلیل اختصار و نیز ماهیت بحث‌برانگیز موضوع، ممکن است برای برخی خوانندگان چالش‌برانگیز باشد. جان گریبین در این کتاب، مفاهیمی مانند پیکان زمان، آنتروپی، مرگ گرمایی جهان، مدل جهان بلوکی و اثر زنون کوانتومی را با مثال‌های ملموس و روایت‌های تاریخی توضیح داده است.

خلاصه کتاب صوتی توهم زمان (خلاصه کتاب)

جان گریبین با نقل قولی از آلبرت انیشتین، مرز میان گذشته، حال و آینده را زیر سؤال می‌برد و خواننده را به سفری در تاریخ اندیشه و علم درباره‌ی زمان دعوت می‌کند. در ابتدا، پارادوکس‌های زنون و دیدگاه‌های فیلسوفان یونان باستان درباره‌ی حرکت و سکون مطرح می‌شود. سپس نویسنده به سراغ فیزیک کلاسیک نیوتنی می‌رود و سه قانون حرکت و قانون جاذبه را شرح می‌دهد؛ قوانینی که جهان را به مثابه یک ماشین ساعت‌ساز قابل پیش‌بینی توصیف می‌کنند و زمان و فضا را مطلق و مستقل از رویدادها می‌دانند.

در ادامه، با ورود به قرن نوزدهم و توسعه‌ی ترمودینامیک، مفهوم آنتروپی و قانون دوم ترمودینامیک به‌عنوان تعیین‌کننده‌ی جهت پیکان زمان معرفی می‌شود. مثال‌هایی مانند ذوب شدن یخ در آب یا شکستن لیوان، نشان می‌دهد که چرا آینده به سوی بی‌نظمی و افزایش آنتروپی حرکت می‌کند. ایده‌ی مرگ گرمایی جهان و معمای آنتروپی نیز در این بخش بررسی می‌شود. کتاب سپس به نظریه‌های آماری و دیدگاه بولتمن درباره‌ی احتمال بازگشت جهان به حالت اولیه می‌پردازد و مفهوم متاورس و جهان‌های حبابی را مطرح می‌کند. همچنین، دوگانگی موج_ذره، اصل عدم قطعیت و نقش مشاهده‌گر در فیزیک کوانتومی به تفصیل شرح داده می‌شود.

در نهایت، کتاب با معرفی مدل جهان بلوکی و ابدیت‌گرایی، این ایده را مطرح می‌کند که گذشته، حال و آینده همگی به‌طور همزمان در فضازمان چهار بعدی وجود دارند و آن‌چه ما به‌عنوان جریان زمان تجربه می‌کنیم، ممکن است صرفاً یک توهم ذهنی باشد. نویسنده با ارجاع به نظریه نسبیت خاص و عام انیشتین و هندسه‌ی فضازمان مینکوفسکی، این دیدگاه را تقویت می‌کند که زمان و فضا جدایی‌ناپذیرند و هیچ لحظه‌ی ممتازی به نام «اکنون» وجود ندارد. در پایان، پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی ماهیت زمان، علیت و اراده‌ی آزاد مطرح می‌شود و کتاب خواننده را با این معما تنها می‌گذارد که آیا زمان واقعاً وجود دارد یا صرفاً ساخته‌ی ذهن ماست.

چرا باید کتاب صوتی توهم زمان (خلاصه کتاب) را بشنویم؟

این کتاب با جمع‌بندی دیدگاه‌های فلسفی و علمی درباره‌ی زمان، فرصتی فراهم می‌کند تا مخاطب با مهم‌ترین نظریه‌ها و پرسش‌های بنیادین فیزیک و فلسفه آشنا شود. توهم زمان نه‌تنها تاریخچه‌ی اندیشه درباره‌ی زمان را مرور می‌کند، بلکه با مثال‌های ملموس و روایت‌های جذاب، مفاهیمی مانند آنتروپی، پیکان زمان، مدل جهان بلوکی و اثر زنون کوانتومی را به زبانی قابل درک توضیح می‌دهد. شنیدن این کتاب به مخاطب کمک می‌کند تا نگاه تازه‌ای به واقعیت، ادراک و نقش علم در تبیین جهان پیدا کند و با چالش‌های حل‌نشده‌ی علم معاصر درباره‌ی زمان روبه‌رو شود.

شنیدن کتاب صوتی توهم زمان (خلاصه کتاب) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به فلسفه‌ی علم، فیزیک نظری، دانشجویان رشته‌های علوم پایه و کسانی که به پرسش‌های بنیادین درباره‌ی واقعیت، زمان و ماهیت جهان علاقه دارند، مناسب است. همچنین شنیدن این اثر به افرادی پیشنهاد می‌شود که دوست دارند با دیدگاه‌های نوین درباره‌ی زمان و چالش‌های فلسفی و علمی آن آشنا شوند.

درباره جان گریبین

جان آر. گریبین (متولد ۱۹ مارس ۱۹۴۶ در میدستون، کنت، انگلستان) یک نویسنده‌ی علمی، اخترفیزیکدان و عضو وابسته‌ی افتخاری در رشته‌ی نجوم در دانشگاه ساسکس است. او مدرک کارشناسی خود را در رشته‌ی فیزیک (۱۹۶۶) و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته‌ی نجوم (۱۹۶۷) از دانشگاه ساسکس دریافت کرد و سپس در سال ۱۹۷۱ موفق به اخذ مدرک دکترای تخصصی (.Ph.D) در رشته‌ی اخترفیزیک از دانشگاه کمبریج شد. گریبین که یکی از پرکارترین و تحسین‌شده‌ترین نویسندگان مروّج علم معاصر است، دامنه‌ی موضوعات نوشته‌هایش بسیار گسترده است و شامل فیزیک کوانتوم، زیست‌شناسی فرگشتی، اقلیم‌شناسی، کیهان‌شناسی و زندگینامه‌ی دانشمندان بزرگ می‌شود.

گریبین که پیش‌تر به‌عنوان پژوهشگر زیر نظر فرد هویل در مؤسسه‌ی نجوم نظری کمبریج فعالیت می‌کرده، در سال ۱۹۸۴ با انتشار کتاب در جست‌وجوی گربه‌ی شرودینگر (In Search of Schrödinger's Cat) به شهرتی جهانی دست یافت؛ کتابی که از آن به‌عنوان یکی از بهترین آثار اولیه‌ی علمی_عامه‌پسند در کنار کتاب پرفروش استیون هاوکینگ یعنی تاریخچه‌ی مختصر زمان یاد شده است. او که در سال ۱۹۹۹ به‌عنوان عضو انجمن سلطنتی ادبیات برگزیده شد، در سال ۲۰۰۹ موفق به دریافت جایزه‌ی یک‌عمر دستاورد از انجمن نویسندگان علمی بریتانیا گردید. گریبین با وجود موفقیت‌های چشمگیر، در سال‌های آغازین حرفه‌ای خود با کتاب جنجالی اثر مشتری (The Jupiter Effect, 1974) که پیش‌بینی‌های اشتباهی درباره‌ی زلزله‌های ویرانگر در کالیفرنیا مطرح کرده بود، به حاشیه رفت و خود بعدها این کتاب را به شدت رد کرد.