کتاب شیعه امامیه

کتاب شیعه امامیه نوشته عبدالهادی فضلی است که به همت سید مهدی نوری کیذقانی به فارسی ترجمه شده است. 

درباره کتاب شیعه امامیه

این کتاب اگرچه مختصر است، اما توانسته تصویری علمی، جامع و دقیق از هویت شیعه امامیه، از نظر پیدایش، ادلّهٔ مشروعیت، و اصول و مبانی فقهی و عقیدتی آن ارائه دهد. مذهب «امامیه» یکی از مذاهب کلامی و فقهی اسلام است که از نظر عقیده و تفکر به ائمة اهل‌بیت (ع) منسوب است. گاهی به این مذهب «مذهب جعفری» نیز گفته می‌شود که منسوب به امام ششم از ائمه «ابی‌عبدالله جعفربن محمد صادق» (شهادت: ۱۴۸ ه) می‌باشد.

این نام‌گذاری بدان جهت است که دستاورد فکری و فقهی امام صادق (ع) نسبت به بقیة ائمه (ع) بیشتر است و در دوره زندگی ایشان، اندیشهٔ کلامی و اختلافات فکری در مفهوم عقیده و امور مربوط به آن شکل گرفت. این کتاب به جزئیات این مذهب می‌پردازد.

خواندن کتاب شیعه امامیه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به شناخت اسلام پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب شیعه امامیه

شکل‌گیری مذهب امامی از نظر تاریخی به پیدایش اجتهاد دینی مرتبط است و پیدایش اجتهاد دینی به نخستین تلاش‌ها در فهم متونِ دینی وارد شده در قرآن کریم و روایات شریف برمی‌گردد.

این امر در دو زمینه نمود دارد:

۱. یادگیری از پیامبر (ص): اهل‌بیت یعنی علی و فاطمه و فرزندانشان حسن و حسین (ع) از پیامبر تفسیر قرآن کریم را می‌آموختند و از سخنان و کارهای حضرت و نیز تأیید کارهای دیگران توسط ایشان، در پی فهم این تفسیر بودند؛ البته برخی صحابه نیز چنین می‌کردند.

این فراگیری از پیامبر (ص) خطوط اجتهاد را در مقابل آنها قرار می‌داد و درهای استنباط را بر ایشان می‌گشود؛ لذا وقتی از عالمان آن‌ها حکمی شرعی سؤال می‌شد، آیه‌ای را می‌خواند و تفسیر می‌کرد و حدیثی را می‌آورد و آن را شرح می‌داد و این نوعی از اجتهاد است. اجتهادی که در ابتدای کار بود و تنها به قدرت فهم و گسترۀ دانش نیازمند بود.

۲. فتوا دادن: مسلمانانی که در زمان پیامبر، بیرون از مکه و مدینه بودند به خاطر دوری از این مراکز اسلامی از صحابۀ راوی استفتاء می‌کردند. ایشان نیز از خلال فهم آیه یا روایت پاسخ آن‌ها را می‌دادند. مسلمانان هم به فهم این راویان از صحابه، اعتماد می‌کردند و طبق فتوای آن‌ها عمل می‌کردند.

این علما چه از اهل‌بیت و چه از صحابه، هستۀ اولیه پیدایش مذاهب اسلامی و نخستین گام‌ها در مسیر اجتهاد دینی بودند. این اجتهاد همان‌گونه که بیان شد در زمان رسول خدا (ص) شکل گرفت و در فهم متون دینی نمود یافت.

البته طبیعی است که فهم‌ها متفاوت باشد؛ زیرا سطح هوش افراد، گسترۀ فرهنگ آنها که با فهم متون مرتبط است و نیز سطوح فهم فرد نسبت به واقعیت زندگی، متفاوت است.

از نمونه‌های این اختلاف در فهم نصّ، روایتی است که می‌گوید: رسول خدا (ص) بعد از نبرد خَندق به صحابه دستور دادند به سمت بنی‌قریظه بروند و به ایشان گفتند:‌ «هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد نماز عصر را جز در سرزمین بنی‌قریظه نگذارد.»۱۰

وقتی مسلمانان به راه افتادند و وقت نماز عصر فرا رسید، در فهم این سخن که «نماز را جز در زمین بنی‌قریظه نگذارد» دچار اختلاف شدند. گروهی گفتند: باید نماز را در وقت آن بخوانیم؛ زیرا مقصود پیامبر سرعت حرکت به سمت بنی‌قریظه بود و منظور به تأخیر انداختن نماز نبوده است.