کتاب دفتر تحکیم وحدت در کشاکش سنت و تجدد

کتاب دفتر تحکیم وحدت در کشاکش سنت و تجدد نوشته عبدالحسین کلانتری است. این کتاب یکی از کتاب‌های مجموعه احزاب و گروه‌ها است.

درباره کتاب دفتر تحکیم وحدت در کشاکش سنت و تجدد

انقلاب اسلامی ایران در عصر غلبهٔ ساحت مادی و ابزاری انسان بر ساحت الهی و معنوی آن پیروز شد، لذا در عالم غرب نیز همزبانانی یافت که در زمانهٔ عسرت تفکر انسانی با این پدیده بزرگ قرن همنوا شدند. گروهی از این متفکرین که از ظلمتکده دنیای مدرن آشفته شده و عقل خودبنیاد را برای راهبری انسان و جامعه صالح نمی‌دانستند، منتظر فرارسیدن عصر دیگری بودند و پیروزی انقلاب اسلامی را طلیعهٔ این دنیای در حال تولد یافتند. میشل فوکو متفکر فرانسوی یکی از برجسته‌ترین این زمره بود که البته حافظان و مدافعان وضع موجود در غرب آنان را مرتجعانی نامیدند که مانع اتمام مدرنیته‌اند. 

متفکران پست‌مدرن غرب با پرسش از بنیادهای مدرنیته در ایجاد شکاف در باورهای انسان مدرن مؤثر بودند و با نگاهی ویژه به تاریخ از منظری غیر از دید تجددی (که بر پیشرفت تأکید می‌کند) در فهم ما از تاریخ و قطعیت‌زدایی از مدرنیته دخیل شدند. در میان اندیشمندان افکار فوکو تأثیرات ژرفی در گفتمان فرامدرنیته داشته است. فوکو تاریخ را یک خط سیر تکاملی و بلاانقطاع نمی‌داند بلکه این خط سیر را نامستمر تفسیر می‌کند و در این راه روش‌های دیرینه‌شناسی و تبارشناسی را به‌کار بسته است.

کتاب دفتر تحکیم وحدت در کشاکش سنت و تجدد تحقیقی است دربارهٔ چگونگی و روند تطور گفتمان دفتر تحکیم وحدت از زمان‌شکل‌گیری تا حال. نویسنده کتاب نخست با بررسی و توضیح نظریه گفتمان فوکو و معرفی آثار اصلی این متفکر و با استفاده از تبارشناسی و دیرینه‌شناسی در پی آن است تا شیوه نهفته و ناآگاهانه تشکیل گفتمان‌های این گروه را آشکار کند. به‌علاوه نویسنده با روش تبارشناسی بر تفرق‌ها و تمایزها و انقطاع‌های در گفتمان دفتر تحکیم تأکید می‌کند.

خواندن کتاب دفتر تحکیم وحدت در کشاکش سنت و تجدد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به شناخت تاریخ انقلاب اسلامی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب دفتر تحکیم وحدت در کشاکش سنت و تجدد

فوکو در آغاز سخنرانی افتتاحیهٔ درسی «تاریخ نظام‌های اندیشه» در «کلوژ دو فرانس» (College de France) می‌گوید «دلم می‌خواست به جای آنکه من رشته سخن را به‌دست بگیرم، سخن مرا دربرمی‌گرفت و به آن سوی هرگونه سرآغاز ممکن می‌برد». این سخن در مورد نوشتن در باب افکار خودِ فوکو نیز جاری است. فوکو خود مخالف جست‌وجوی هر گونه سرآغاز بود. استمرار و تداوم را نفی می‌کرد و روابط یکسویه، علّی، خطی و تکاملی را که شالوده‌های تبیینی و حتی هویتی تجدد به حساب می‌آمد با دیدهٔ انکار می‌نگریست. این مضامین به آثار و افکار خود فوکو نیز قابل اطلاق است. از این جهت معرفی نقطهٔ آغاز در کار فوکو، نشان‌دادن خط سیر مشخص و روابط یک‌جانبه و علت و معلولی آنها کاری دشوار و چه‌بسا غیرممکن است. این عدم امکان بالاخص آنگاه تشدید می‌شود که بدانیم فوکو آگاهانه جنون کسانی نظیر نیچه را تقدیس می‌کرد و سعی داشت تا دگرگونه بگوید، بنویسد و بخواند!

با این حال تقریباً تمامی مفسرانِ آثار فوکو براساس واژگان خودِ وی فعالیت وی را به دو دورهٔ «دیرینه‌شناسی» و «تبارشناسی» تقسیم می‌کنند. فوکو در دور اول زندگی خود در پی دیرینه‌شناسی علوم‌انسانی بوده است و این رشته تأملات را در تاریخ جنون، پیدایش کلینیک، نظم اشیاء و دیرینه‌شناسی دانش بسط داده است. دور دوم وی معمولاً با عنوان تبارشناسی و کتاب‌های مراقبت و تنبیه و تاریخ جنسیت معرفی می‌شود. کتاب نظم گفتار فوکو به نوعی نقطهٔ چرخش و تحول فوکو از دیرینه‌شناسی به سمت تبارشناسی ارزیابی می‌شود. لذا در این اثر با ترتیبی تاریخی به بررسی آثار فوکو می‌پردازیم.