کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه

کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه نوشته‌ی حسن شمس‌آبادی روایتی مستند از شکل‌گیری و گسترش نهضت امام خمینی در یکی از شهرهای مهم خراسان است. نویسنده با تکیه‌بر اسناد آرشیوی، تاریخ شفاهی و منابع محلی، مسیر تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این منطقه را از اواخر قاجار تا سال‌های پس از پیروزی انقلاب دنبال کرده است. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است و در قالب یک اثر پژوهشی مفصل، نقش تربت‌حیدریه را در حوادث ملی، از مشروطه و نهضت ملی نفت تا اوج‌گیری انقلاب، بازخوانی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه

کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه اثری پژوهشی است که با رویکرد «تاریخ محلی انقلاب» نوشته شده و تلاش کرده است جایگاه یک شهر مشخص را در متن تحولات سراسری ایران نشان دهد. حسن شمس‌آبادی در مقدمه توضیح داده است که این پژوهش بر اساس ترکیبی از اسناد مکتوب، آرشیوهای رسمی، اسناد شخصی و مصاحبه‌های تاریخ شفاهی با فعالان و شاهدان حوادث تربت‌حیدریه شکل گرفته است. کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه از اواخر دوره‌ی قاجار آغاز می‌شود و تا سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی را در بر می‌گیرد. در ساختار کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه نه فصل اصلی دیده می‌شود. فصل اول به پیشینه‌ی سیاسی و تاریخی زاوه و تربت‌حیدریه، وجه‌تسمیه، جغرافیای تاریخی و نقش خاندان‌هایی مانند ایل قرایی می‌پردازد. فصل دوم وضعیت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و بهداشتی شهر در دوران پهلوی اول را بررسی کرده است. فصل سوم به نهضت ملی نفت، کودتای ۲۸ مرداد و بازتاب آن در تربت‌حیدریه اختصاص دارد. در فصل چهارم با عنوان «آغاز رویارویی با حکومت پهلوی» موضوع اصلاحات ارضی، وضعیت زمین و زارعان و پیامدهای لوایح شش‌گانه در این منطقه دنبال شده است. در ادامه، کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه در فصل پنجم جریان‌ها و کانون‌های سیاسی ـ مذهبی شهر، مکتب‌ها و مساجد، انجمن‌ها، سفر وعاظ مشهور و تبعیدی‌های انقلابی را بررسی می‌کند. فصل ششم به حوادث سال‌های ۱۳۵۲ به بعد، از نوزدهم دی قم تا تحریم نوروز، چهلم‌ها، اعتصابات، جنبش فرهنگیان و شهادت رضا عسکری می‌پردازد. فصل هفتم به‌طور متمرکز حادثه‌ی نهم دی‌ماه ۱۳۵۷ در تربت‌حیدریه، سقوط شهربانی و در دست‌گرفتن اداره‌ی شهر توسط انقلابیون را روایت کرده است. فصل هشتم به استقرار نهادهای انقلابی مانند کمیته، سپاه، جهاد سازندگی، کمیته‌ی امداد و حزب جمهوری اسلامی در سطح شهرستان می‌پردازد و فصل نهم زندگی‌نامه‌ی شهدای انقلاب در تربت‌حیدریه را به‌اختصار ثبت کرده است.

خلاصه کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه

کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه با طرح این دغدغه آغاز می‌شود که اگر تاریخ محلی انقلاب ثبت نشود، میدان برای تحریف و روایت‌های مغرضانه باز می‌ماند. نویسنده ابتدا جایگاه تربت‌حیدریه را در جغرافیای خراسان، مسیرهای تجاری، ترکیب جمعیتی و پیشینه‌ی زاوه توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه این منطقه از روزگار ایل قرایی تا دوره‌ی پهلوی در معرض کشمکش‌های سیاسی و نظامی بوده است. سپس کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه به‌سراغ دوره‌ی پهلوی می‌رود؛ از فقر و نابرابری و اصلاحات ارضی تا شکل‌گیری مراکز دینی، مدارس علمیه، مکتب‌ها و شبکه‌ی وعاظی که پیام امام خمینی را به شهر و روستا رساندند. در بخش پایانی، روند اوج‌گیری اعتراضات، اعتصابات، راهپیمایی‌ها، حادثه‌ی نهم دی، استقرار نهادهای انقلابی و در نهایت معرفی شهدای انقلاب در این شهرستان ترسیم شده است، بی‌آنکه روایت به سطح یک گزارش صرف فروکاسته شود.

چرا باید کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه را بخوانیم؟

کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه تصویری جزئی‌نگر از پیوند یک شهر با تحولات ملی ارائه کرده است؛ از لایه‌های اجتماعی و اقتصادی تا شبکه‌ی روحانیت و کنش جوانان. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند بفهمد انقلاب در سطح محلی چگونه شکل گرفته، چه نیروهایی آن را پیش برده‌اند و چه اسنادی پشت این روایت قرار دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب انقلاب اسلامی در تربت حیدریه به پژوهشگران تاریخ معاصر ایران، دانشجویان رشته‌های تاریخ، علوم سیاسی و جامعه‌شناسی، علاقه‌مندان به تاریخ خراسان و کسانی که در پی شناخت ریشه‌های محلی انقلاب اسلامی و نقش شهرهای غیرمرکزی هستند پیشنهاد می‌شود.