کتاب شناخت از نظر قرآن؛ معارف قرآن (جلد اول)

«شناخت از نظر قرآن» جلد اول از مباحث معارف قرآن استاد شهید آیت‌الله مطهری است. این اثر حاصل ۹ جلسه درس استاد شهید آیت الله مطهری در سال ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ هجری شمسی در حوزه علمیه قم (حسینیه ارگ) تحت عنوان «شناخت از نظر قرآن» است. آیت الله مطهری در سال ۱۳۳۱ پس از ۱۵ سال اقامت و تحصیل در قم در حالی که یکی از اساتید شاخص حوزه علمیه قم به شمار می‌رفت و جایگاه ویژه‌ای برای او در حوزه علمیه قم پیش‌بینی می‌شد، آن موقعیت را رها کرده به تهران مهاجرت کرد. در سال ۱۳۵۴ جمعی از فضلای حوزه علمیه قم طی طوماری از استاد مطهری درخواست کردند که به قم آمده و به تدریس بپردازد. در همین ایام امام خمینی (ره) نیز طی نامه‌ای از نجف از او خواست که برای تقویت حوزه علمیه قم لااقل هفته‌ای چند روز در این حوزه تدریس داشته باشد. به همین جهت از سال ۱۳۵۵ آیت‌الله مطهری معمولا روزهای چهارشنبه تا جمعه در قم چند درس عمومی و خصوصی در حوزه علمیه قم داشت که با استقبال کم‌نظیری روبرو شد به طوری که گاهی شاگرد و استاد آن شاگرد و استاد آن استاد در این دروس شرکت می‌کردند و البته آن استاد شهید با قرار دادن شرایطی از جمله امتحان و ارزیابی سطح علمی طلاب و دادن تکلیف و مانند آن سعی در کاهش تعداد شاگردان و تبدیل حوزه درس به یک کانون جدی تحقیق داشت. یکی از درس‌های استاد معارف قرآن» بود که استاد قصد داشت موضوعات متعددی را در آن تدریس نماید، مانند شناخت از نظر قرآن، جامعه و تاریخ در قرآن، قرآن در قرآن، خدا در قرآن، معاد در قرآن و... از آنجا که این دروس مقارن شد با دوره جدید نهضت اسلامی در سال ۱۳۵۶، این درسها تا حدود نیمه اول سال ۱۳۵۷ بیشتر دوام نیافت و آن متفکر شهید که مسئولیت سنگینی در هدایت انقلاب اسلامی در کنار امام خمینی (ره) به عهده داشت، تنها توانست دو موضوع اول یعنی «شناخت از نظر قرآن» و «جامعه و تاریخ در قرآن» را تدریس نماید. لذا این کتاب جلد اول مجموعه معارف قرآن و «جامعه و تاریخ در قرآن» ـ که به زودی منتشر خواهد شد ـ جلد دوم آن را تشکیل می‌دهد.