کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی

کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی نوشته محمدرضا آهنچیان، مدیریت آموزش را فراتر از اداره‌ی مدرسه تعریف می‌کند: مسئولیتی برای هدایت جریان یاددهی‌یادگیری در محیط‌های گوناگون. مسئله‌ی اصلی، شناخت جایگاه رشته‌ای است که باید میان دانش تربیتی و تصمیم‌های اجرایی پیوند برقرار کند. نویسنده نشان می‌دهد که ارزش فعالیت مدیر آموزشی، به تأثیر تصمیم‌های او بر بهبود یادگیری بستگی دارد، نه‌صرفاً انجام امور اداری. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی

کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی از پرسشی آغاز می‌شود که برای دانشجویان علوم تربیتی اهمیت دارد: تحصیل در مدیریت آموزشی چه شناخت و توانایی مشخصی ایجاد می‌کند؟ محمدرضا آهنچیان پاسخ را در روشن‌کردن ماهیت رشته، قلمرو فعالیت و نسبت دانش دانشگاهی با موقعیت‌های واقعی جست‌وجو کرده است. نویسنده، مدیریت آموزشی را صرفاً مجموعه‌ای از وظایف عمومی مدیریت نمی‌داند. برنامه‌ریزی، سازماندهی، رهبری و کنترل زمانی در آموزش ارزش پیدا می‌کنند که به هدف‌های تربیتی و کیفیت یادگیری خدمت کنند. مدیر در این برداشت، باید درباره‌ی ماهیت یادگیری آگاهی داشته باشد و بتواند در طراحی فرایند آموزش نیز مشارکت کند.

این کتاب شامل ۱۰ فصل است. فصل‌های ورود به دنیای مدیریت آموزشی و تاریخچه‌ی مدیریت آموزشی، زمینه‌ی شناخت مفاهیم و مسیر شکل‌گیری رشته را فراهم می‌کنند. موضوعاتی مانند ارزش مدیریت آموزشی، عناصر سازنده‌ی مدیریت آموزشی و فرصت‌های پیشِ رو نیز به شناخت دامنه‌ی مسئولیت‌های مدیر کمک می‌کنند.

کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی، رابطه‌ی نظریه و عمل را در بستری فرهنگی و اجتماعی بررسی می‌کند. مدیر آموزشی باید میان یافته‌های مربوط به آموزش، ارزش‌ها و انتظارات اجتماع، امکانات اجرایی و خواست صاحبان نفوذ توازن برقرار کند. چنین تصویری، تصمیم‌گیری را از اجرای بی‌چون‌وچرای دستورها یا نظریه‌ها جدا می‌سازد.

محمدرضا آهنچیان در بررسی تاریخ رشته نیز به همین مسئله توجه کرده است: تجربه‌های شخصی چگونه به دانش حرفه‌ای تبدیل شدند و چرا اعتبار نظریه‌ها دوباره موضوع پرسش قرار گرفت؟ بحث نهضت تئوری، نقد تجربه‌گرایی بی‌ثمر و توجه به دانش بومی، بخش‌هایی از این بررسی هستند. نمونه‌هایی از مؤسسات آموزشی ایران، از گندی‌شاپور و نظامیه‌ها تا ربع رشیدی و دارالفنون، نشان می‌دهند که تأمین منابع، تنظیم برنامه‌ها و انتخاب مدرس، همواره بخشی از مسئله‌ی اداره‌ی آموزش بوده است. نگاه انتقادی نویسنده، تعمیم نظریه‌های برخاسته از صنعت و تجارت به تربیت را نیز زیر سؤال می‌برد. مخاطب با مطالعه‌ی این مباحث، با معیارهایی برای سنجیدن تناسب نظریه‌ها با محیط آموزشی آشنا می‌شود؛ معیارهایی که فرهنگ سازمانی، شرایط محلی و پیچیدگی رابطه‌ی معلم و یادگیرنده را جدی می‌گیرند.

خلاصه کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی

کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی، حرف اصلی خود را بر «تدبیر فرایند یاددهی‌یادگیری» بنا می‌کند. مدیر آموزشی باید هدف‌ها را بشناسد، منابع را متناسب با هدف‌ها تخصیص دهد و نتیجه‌ی تصمیم‌ها را از منظر بهبود یادگیری بسنجد. این مسئولیت به سازمان‌هایی محدود نیست که مأموریت اصلی‌شان آموزش است؛ واحدهای آموزش کارکنان و برنامه‌های یادگیری اجتماعی نیز به چنین تخصصی نیاز دارند.

نویسنده در ادامه‌ی بحث، میان استقلال مدیریت آموزشی و استفاده از دانش رشته‌های دیگر تمایز می‌گذارد. بهره‌گرفتن از روان‌شناسی، جامعه‌شناسی یا مدیریت، به معنای پذیرفتن همه‌ی پیش‌فرض‌های این رشته‌ها نیست. نظریه باید در نسبت با محیط کاربرد سنجیده شود. پیام محوری، پیوند دانش تخصصی با بازاندیشی در عمل است: مدیر نه‌صرفاً مجری مقررات است و نه مصرف‌کننده‌ی نسخه‌هایی که بدون توجه به فرهنگ و شرایط سازمان تجویز شده‌اند.

چرا باید کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز میان اداره‌ی آموزشگاه و هدایت تخصصی یادگیری را روشن می‌کند.
• معیار موفقیت مدیر را به پیامدهای آموزشی تصمیم‌ها پیوند می‌دهد.
• زمینه‌ی شناخت محدودیت‌های کاربرد نظریه‌های صنعتی در تربیت را فراهم می‌کند.
• بررسی نمونه‌های تاریخی، نقش منابع، برنامه‌ها و سیاست را در سرنوشت مؤسسات آموزشی نشان می‌دهد.

خواندن کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان کارشناسی علوم تربیتی که به شناخت قلمرو تخصص خود نیاز دارند.
• مدیران مدارس و مسئولان آموزش سازمان‌ها که درباره‌ی مبانی تصمیم‌هایشان پرسش دارند.
• معلمان علاقه‌مند به رابطه‌ی مدیریت، محیط آموزشی و کیفیت یادگیری.

بخشی از کتاب مقدمه ای بر مدیریت آموزشی

«امروزه اغلب انسان‌ها، دوره‌ای از عمر خود را به‌عنوان دانش‌آموز در سازمان‌های آموزشی گذرانده‌اند. بر این اساس، هریک از ما قسمتی از زندگی خود را در فضا و شرایطی که مدیران آموزشی برای ما تدارک دیده‌اند گذرانده‌ایم. شاید به‌جز پدر و مادر، هیچ فرد دیگری به‌اندازهٔ مدیران آموزشی، بر عمر ما تأثیر مستقیم و غیرمستقیم نگذاشته باشند. شما معمولاً آن‌ها را نمی‌بینید، زیرا آن‌ها بازیگران پشت صحنه هستند که معلمان را برای ایفای نقش به جلوی صحنه می‌فرستند. برای این‌که مدیران آموزشی را بهتر بشناسید، به دوره‌های تحصیلی قبلی خود بیندیشید. برای مثال، آیا در دبیرستان خوبی درس می‌خواندید؟ آیا مدرسه در محل خوبی در شهرتان قرار گرفته بود؟ آیا کلاس‌های به‌اندازهٔ کافی بزرگ و مجهزی داشت؟ آیا ساختمان، فضاهای کارگاهی، آزمایشگاهی، و امکانات ورزشی خوبی در اختیار دانش‌آموزان قرار داشت؟ در کنار این‌ها، آیا معلمان توانمند و کارکنان کارامدی در آن به کار گرفته شده بودند؟ آیا سیستم ارزشیابی خوبی در دبیرستان وجود داشت؟ آیا رفتارها منصفانه بود؟ آیا در ادارهٔ مدرسه، نوآوری مشاهده می‌شد؟ آیا روابط انسانی مناسبی میان معلمان و بین آن‌ها با دانش‌آموزان وجود داشت؟ آیا منابع انسانی مدرسه برای والدین احترام لازم را قائل بودند و در برخی تصمیم‌گیری‌های دبیرستان، آن‌ها را به مشارکت فرامی‌خواندند؟ نام مدرسهٔ شما در منطقهٔ زندگی و در شهرتان، به‌نیکی یاد می‌شد؟ این‌ها تعداد محدودی از صدها سؤالی هستند که می‌توان برای ارزیابی از یک سازمان آموزشی مطرح کرد که پاسخگوی قوت و ضعف آن‌ها مدیران هستند.»