کتاب اخلاق و ارزش ها در کتابداری؛ یک تاریخچه

کتاب اخلاق و ارزش‌ها در کتابداری (یک تاریخچه) نوشته والاس کوهلر، پرسشی درباره‌ی پایه‌های اخلاقی یک حرفه مطرح می‌کند: آیا ارزش‌های کتابداری همیشه یکسان بوده‌اند؟ نویسنده با بررسی تاریخ کتابخانه‌ها نشان می‌دهد که حفظ مجموعه، خدمت به کاربران، آزادی اندیشه و حریم خصوصی جایگاه ثابتی نداشته‌اند. معصومه عبدالهی و سیدابوالفضل هاشمی این کتاب را ترجمه کرده‌اند و انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. بحث محوری این کتاب، تغییر اولویت از مراقبت از منابع به نیازهای استفاده‌کنندگان است؛ تغییری که معنای مسئولیت کتابدار را نیز دگرگون می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اخلاق و ارزش ها در کتابداری؛ یک تاریخچه

کتاب اخلاق و ارزش‌ها در کتابداری: یک تاریخچه، بررسی والاس کوهلر درباره‌ی شکل‌گیری و دگرگونی مسئولیت‌های حرفه‌ای کتابداران است. نویسنده اخلاق کتابداری را مجموعه‌ای از دستورهای تغییرناپذیر نمی‌داند. او ارزش‌های این حرفه را در پیوند با نیازهای اجتماعی، اندیشه‌های فلسفی، مناسبات قدرت و فناوری‌های ثبت اطلاعات بررسی کرده است. قوانین پنج‌گانه‌ی رانگاناتان چارچوب اصلی بحث را فراهم می‌کنند؛ به‌ویژه این اصل که کتابخانه موجودیتی زنده و درحال رشد است. رشد در این معنا فقط افزایش منابع نیست، بلکه تغییر کارکرد، مخاطبان و هدف‌های کتابخانه را نیز دربرمی‌گیرد. نویسنده همچنین واژه‌ی کتاب را به معنای گسترده‌ی مخزن اطلاعاتی به کار می‌برد و کتابخانه‌های فیزیکی، مجازی و ترکیبی را در نظر دارد. تمرکز بررسی‌ها بیشتر بر سنت غربی و تجربه‌های اروپایی و آمریکای شمالی است. این محدوده، زمینه‌ی تاریخی استدلال‌ها را روشن می‌کند و مانع از یکسان‌انگاشتن تجربه‌ی همه‌ی فرهنگ‌ها می‌شود.
کتاب اخلاق و ارزش‌ها در کتابداری: یک تاریخچه در ده فصل اصلی، موضوعاتی مانند «کتابخانه‌ها و اخلاق»، خدمت و نظارت، رده‌بندی، کتابخانه‌ی عمومی، آزادی بیان و آزادی اندیشه، دموکراسی، مالکیت فکری، صلاحیت کتابداران، دوستداران کتاب و محرمانگی را دنبال می‌کند. بخش نتیجه‌گیری نیز ریشه‌های ارزش‌ها و شیوه‌های اخلاقی را کنار هم قرار می‌دهد. بحث رده‌بندی نشان می‌دهد که سازمان‌دهی منابع فقط مرتب‌کردن قفسه‌ها نیست؛ شیوه‌ی انتقال معنا و امکان بازیابی اطلاعات نیز به تصمیم‌های کتابداران وابسته است. بحث دموکراسی هم تصویری بی‌قیدوشرط از کتابخانه ارائه نمی‌دهد. نویسنده میان ظرفیت کتابخانه برای پشتیبانی از گفت‌وگوی عمومی و وابستگی این نهاد به نظم سیاسی جامعه تمایز می‌گذارد. بررسی صلاحیت حرفه‌ای نیز پرسش از آموزش، تجربه و معیارهای ورود به حرفه را پیش می‌کشد. فصل مربوط به دوستداران کتاب، نقش علاقه‌های شخصی و حمایت‌های مالی در ایجاد مجموعه‌ها را به بحث اضافه می‌کند. این تنوع موضوعی، اخلاق را از سطح بیانیه‌ها به تصمیم‌هایی پیوند می‌دهد که بر انتخاب منابع، پذیرش کاربران و اداره‌ی کتابخانه اثر می‌گذارند.

خلاصه کتاب اخلاق و ارزش ها در کتابداری؛ یک تاریخچه

کتاب اخلاق و ارزش‌ها در کتابداری: یک تاریخچه بر این ایده استوار است که دوام یک نهاد، لزوماً به معنای ثبات ارزش‌های حاکم بر عملکردش نیست. کتابخانه‌ها مسئولیت نگهداری از میراث ثبت‌شده را حفظ کرده‌اند، اما خدمت به کاربران به اولویتی تعیین‌کننده تبدیل شده است. نویسنده این جابه‌جایی را در کنار تغییر مفهوم دسترسی، حقوق پدیدآورندگان و انتظارات از کتابدار بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی فقط موجودبودن منابع نیست؛ پرسش مهم‌تر این است که چه کسانی اجازه‌ی استفاده دارند و چه موانعی پیش روی آنان قرار می‌گیرد. بررسی محرومیت گروه‌های اجتماعی، فاصله‌ی میان اصول اعلام‌شده و رفتار حرفه‌ای را آشکار می‌کند. بحث فناوری نیز نشان می‌دهد که تغییر شکل اسناد، مسائل اخلاقی مربوط به استفاده و حفاظت از اطلاعات را دوباره مطرح می‌کند.

چرا باید کتاب اخلاق و ارزش ها در کتابداری؛ یک تاریخچه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اخلاق و ارزش‌ها در کتابداری: یک تاریخچه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیشینه‌ی تعارض میان حفاظت از مجموعه و دسترسی کاربران را بررسی می‌کند.
• خواننده با زمینه‌های اخلاقی سانسور، مالکیت فکری و محرمانگی آشنا می‌شود.
• بررسی رابطه‌ی کتابخانه و قدرت، امکان سنجش ادعای بی‌طرفی نهادهای اطلاعاتی را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب اخلاق و ارزش‌ها در کتابداری: یک تاریخچه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کتابدارانی که با مسائل دسترسی و محرمانگی کاربران روبه‌رو هستند.
• دانشجویان علم اطلاعات که به مبانی اخلاق حرفه‌ای علاقه دارند.
• پژوهشگران تاریخ نهادهای فرهنگی و رابطه‌ی اطلاعات با قدرت.