کتاب ماموریت در مسکو

کتاب ماموریت در مسکو، نوشته نعمت اله ایزدی، خاطرات دیپلماتی است که مأموریتش با فروپاشی کشور میزبان گره خورد. نویسنده از مسیر ورود خود به سیاست، مذاکرات ایران و شوروی و تجربه‌ی کار در سفارت گفته است؛ جایی که پیگیری توافق‌های دفاعی و اقتصادی باید در میان تحولاتی پیش‌بینی‌ناپذیر ادامه پیدا می‌کرد. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. مسئله‌ی اصلی در این خاطرات، فاصله‌ی میان شناخت یک کشور از پشت میز مذاکره و مواجهه با واقعیت‌های زندگی در آن کشور است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ماموریت در مسکو اثر نعمت اله ایزدی

کتاب ماموریت در مسکو (آخرین سفیر ایران در شوروی و اولین سفیر ایران در فدراسیون روسیه) خاطرات سیاسی نعمت اله ایزدی را در بر گرفته است. او فردی است که از فعالیت‌های دانشجویی و زندان به مسئولیت‌های دولتی و سرانجام سفارت رسید. نویسنده جایگاه خود را در مناسبات ایران و شوروی توضیح می‌دهد تا زمینه‌ی انتخابش برای مأموریتی حساس را روشن کند. علاقه‌ی او به مسائل شوروی، تحصیل در علوم سیاسی و روابط بین‌الملل و حضور در هیئت‌های مذاکره‌کننده بخش‌های مختلف این مسیر را به یکدیگر پیوند می‌دهد.

کتاب ماموریت در مسکو از خاطره‌ی شخصی فراتر رفته و سازوکار تهیه‌ی گزارش، هماهنگی میان مسئولان و پیگیری تصمیم‌های سیاست خارجی را نشان داده است. نعمت اله ایزدی گاهی گفت‌وگوهای مشخص را بازگو کرده است و گاه برداشت خود را از رفتار مقام‌های سیاسی توضیح می‌دهد. این ویژگی، توجه به تفاوت میان مشاهده، نقل‌قول و ارزیابی شخصی نویسنده را ضروری می‌کند. خاطرات حاضر به شرح ملاقات‌های رسمی محدود نیست؛ مشکلات رفت‌وآمد، تشریفات استقبال و وضعیت ساختمان سفارت نیز در تصویر مأموریت سهیم بوده‌اند.

کتاب ماموریت در مسکو به موضوع‌هایی مانند روابط دوجانبه، تحولات اروپای شرقی، جنگ ایران و عراق، مسئله‌ی افغانستان و همکاری‌های نفتی پرداخته و فروشگاه‌ها، حمل‌ونقل، مسکن و خدمات عمومی را نیز در کنار سیاست توصیف کرده است. نعمت اله ایزدی محدودیت‌های سیاسی و دشواری‌های معیشتی را شرح داده و امکانات رفاهی عمومی را در نظر داشته است. این خاطرات در اصل حاصل گفت‌وگوهای این نویسنده با شعیب بهمن و رضا حجت بوده‌اند. ایزدی متن نهایی را از قالب مصاحبه استخراج کرده است. یادداشت‌های شخصی روزانه و بازگویی خاطرات نیز پشتوانه‌ی نگارش بوده‌اند.

خلاصه کتاب ماموریت در مسکو

نعمت اله ایزدی مسیر آشنایی خود با شوروی را از بحث‌های سیاسی زندان و نخستین تماس‌های اداری دنبال می‌کند. یکی از نخستین مأموریت‌های او رسیدگی به وضعیت ایرانی پناه‌برده به سرکنسولگری ایران در باکو بود؛ تجربه‌ای که دشواری مذاکره با مقام‌های شوروی را آشکار کرد. این کتاب به همکاری‌های نفتی، اختلاف بر سر حمایت شوروی از عراق و تلاش برای گسترش روابط پس از جنگ می‌پردازد. سفر اکبر هاشمی رفسنجانی به مسکو، توافق‌های دفاعی و هسته‌ای و برنامه‌های اقتصادیْ زمینه‌ی مأموریت سفارت را شکل دادند. نعمت اله ایزدی باید پیگیری این تعهدات را در کشوری ادامه می‌داد که رهبرانش برای مهار بحران می‌کوشیدند. نکته‌ی اصلی این اثر اشاره به تصمیم‌گیری در شرایطی است که اطلاعات محدود، فشارهای داخلی و دگرگونی‌های کشور مقابل بر نتیجه‌ی مذاکرات اثر می‌گذارد.

چرا باید کتاب ماموریت در مسکو را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• خاطرات حاضر جزئیات آماده‌سازی مذاکرات و پیگیری توافق‌های میان دو کشور را نشان می‌دهد.
• شرح اختلاف‌های اداری، نقش فشارهای داخلی در تصمیم‌های سیاست خارجی را تبیین می‌کند.
• گفت‌وگوهای نقل‌شده، حساسیت تشریفات و انتخاب واژه‌ها در روابط دیپلماتیک را آشکار می‌کند.

خواندن کتاب ماموریت در مسکو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ناداستان معاصر ایران و قالب مجموعه خاطرات با موضوع سیاست و روابط ایران و روسیه.
• دانشجویان روابط بین‌الملل و افرادی که به فرایند مذاکره و کار سفارت علاقه دارند.
• خوانندگانی که تجربه‌ی زندگی در شوروی و تحولات منتهی به فروپاشی را دنبال می‌کنند.

درباره نعمت اله ایزدی

نعمت اله ایزدی زاده‌ی سال ۱۳۳۶ در اصفهان، دیپلمات باسابقه‌ی ایرانی و دانش‌آموخته‌ی مقطع کارشناسی علوم سیاسی و کارشناسی‌ارشد روابط بین‌الملل از دانشگاه تهران است. او سوابق و مسئولیت‌های گوناگونی را در کارنامه‌ی کاری خود دارد که ازجمله‌ی آن‌ها می‌توان به مشاورتِ وزیر امور خارجه در سال‌های ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۷، سفارت ایران در سلطان‌نشین عمان طی سال‌های ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۱، دستیاری معاونت اروپا و آمریکای وزارت امور خارجه از ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴ و مدیریت کل آسیای شرقی و اقیانوسیه‌ی وزارت امور خارجه از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰ اشاره کرد

نعمت اله ایزدی مسئولیت سرپرستی صندوق بازنشستگی کشوری را نیز (در فاصله‌ی ماه‌های مرداد ۱۳۹۸ تا بهمن ۱۳۹۸) بر عهده داشته است. کتاب‌های «عملکرد شوروی در جنگ تحمیلی» و «ماموریت در مسکو» اثر نعمت اله ایزدی هستند.

بخشی از کتاب ماموریت در مسکو

«افغانستان و اسرای روس

مسئلهٔ افغانستان سابقه‌دار و مفصل است و همواره بر سیاست خارجی ایران و شوروی تأثیر گذاشته است. ایران از ابتدا ورود نیروهای شوروی به خاک افغانستان را محکوم کرد، و در دورانی که نیروهای شوروی در افغانستان درگیر جنگ با مجاهدین بودند به این مسئله واکنش شدید نشان داد. این موضوع مصادف بود با جنگ ایران و عراق، درنتیجه در حمایت شوروی از عراق بی‌تأثیر نبود. شوروی، با توجه به عضویتش در شورای امنیت سازمان ملل، از نظر سیاسی از عراق حمایت می‌کرد و از نظر نظامی و تسلیحاتی نیازهای آن را تأمین می‌کرد. به این ترتیب دو مسئلهٔ افغانستان و جنگ ایران و عراق بر روابط ایران و شوروی تأثیر بسیار گذاشت. جنگ ما پیش از خروج نیروهای شوروی از افغانستان خاتمه پیدا کرد، درنتیجه فرصتی پیش آمد تا بر مسئلهٔ افغانستان بیشتر تمرکز کنیم.»