کتاب امین زبان و ادب پارسی

کتاب امین زبان و ادب پارسی مجموعه‌ای از سخنان و دیدگاه‌های سیدعلی خامنه ای درباره‌ی جایگاه زبان فارسی در فرهنگ، آموزش و هویت ملی است. محمدحسن مقیسه این مطالب را گردآوری و انتشارات انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است. موضوع اصلی مجموعه نسبت میان پاسداری از زبان و زنده‌ماندن میراث فرهنگی است؛ نسبتی که بحث را از انتخاب واژه‌ها به مسئولیت رسانه‌ها، نهادهای آموزشی و فارسی‌زبانان می‌کشاند. این مجموعه ظرفیت واژه‌سازی، نقش ادبیات در پیوند نسل‌ها و امکان گسترش فارسی در عرصه‌ی دانش را بررسی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امین زبان و ادب پارسی

کتاب امین زبان و ادب پارسی سخنان سیدعلی خامنه ای را با محوریت زبان فارسی در هفت فصل در کنار هم قرار داده است. گردآورنده (محمدحسن مقیسه) در توضیح روش کار خود روشن کرده است که موضوع اصلی مجموعه‌ی حاضر زبان است. فصل نخست، زبان ملی و ادبیات، مبانی بحث را درباره‌ی هویت فرهنگی و انتقال میراث میان نسل‌ها طرح می‌کند. فصل دوم، زبان و ادبیات فارسی در رهگذر تاریخ، تصویری از گستره‌ی نفوذ فارسی و ارزیابی گوینده از فرازونشیب‌های این زبان ارائه می‌دهد. فصل سوم به بررسی حال‌وروز زبان فارسی اختصاص دارد؛ ویژگی‌هایی مانند ترکیب‌پذیری، ظرفیت بیان مفاهیم و آهنگ کلام در کنار نگرانی درباره‌ی ورود واژه‌ها و ترکیب‌های نامتناسب مطرح شده‌اند. این کتاب زبان را پدیده‌ای زنده معرفی می‌کند که هم به رشد نیاز دارد و هم به مراقبت.

کتاب امین زبان و ادب پارسی مسئولیت نهادها و شیوه‌های تقویت زبان را دنبال می‌کند. فصل چهارم این کتاب بحث را از علاقه‌ی شخصی به وظایف فرهنگی و اجرایی می‌رساند. فصل پنجم به آموزش و گسترش ادبیات در ایران و جهان اختصاص دارد. فصل ششم، زبان فارسی و ویرایش، موضوعاتی مانند تعریف ویرایش، انواع اصلاح متن و نمونه‌های نادرست‌گویی را در بر می‌گیرد. فصل هفتم با عنوان دُرواژه‌ها نمونه‌هایی از پیام‌ها و سخنرانی‌ها را آورده است تا جنبه‌ی گفتاری و نوشتاری مباحث دیده شود.

گردآورنده، مطالب برخی سخنرانی‌ها را متناسب با موضوع میان فصل‌ها تقسیم کرده است. توضیحات تکمیلی و ارجاع‌ها برای روشن‌شدن اشارات ادبی آمده‌اند.

خلاصه کتاب امین زبان و ادب پارسی

زبان تنها وسیله‌ی انتقال پیام نیست؛ زبان، حافظ تجربه‌ها، باورها و پیوندهای فرهنگی یک جامعه نیز هست. سخنان گردآوری‌شده مراقبت از فارسی را در کنار ضرورت رشد و نوسازی این زبان قرار می‌دهد. اثر حاضر میان یادگیری زبان‌های دیگر و فراموش‌کردن زبان ملی تفاوت قائل می‌شود. مسئله‌ی اصلی از نگاه این کتاب حفظ توان بیان و جلوگیری از وابستگی زبانی است. اثر به ظرفیت ترکیب‌سازی فارسی، انتقال معارف دینی از مسیر ادبیات و نقش شعر در گسترش فرهنگ می‌پردازد. مسئولیت این فرایند محدود به شاعران و استادان نیست و رسانه‌ها، مراکز آموزشی و سازمان‌های فرهنگی نیز دخیلند. افق پیشنهادی این سخنان پیوند پیشرفت علمی با تقویت فارسی است؛ به‌گونه‌ای که تولید دانش نیاز به آموختن این زبان را نیز افزایش دهد.

چرا باید کتاب امین زبان و ادب پارسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب امین زبان و ادب پارسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• دسته‌بندی موضوعی سخنان، پیگیری دیدگاه‌های گوینده درباره‌ی زبان و مسئولیت فرهنگی را آسان کرده است.
• موضوع ترکیب‌پذیری فارسی زمینه‌ای را برای اندیشیدن به ظرفیت واژه‌سازی فراهم می‌آورد.
• مطالب مربوط به ویرایش، توجه را به سلامت جمله و دقت بیان جلب می‌کند.

خواندن کتاب امین زبان و ادب پارسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نسبت زبان فارسی با هویت ملی و فرهنگ دینی.
• دانشجویان ادبیات و افرادی که دیدگاه‌های سیدعلی خامنه ای درباره‌ی زبان را دنبال می‌کنند.
• ویراستاران، آموزگاران و فعالان فرهنگی و افرادی که به موضوع مراقبت از زبان فارسی و مسئولیت نهادها علاقه دارند.

بخشی از کتاب امین زبان و ادب پارسی

«مطبوعات

به‌کارگیری صحیح زبان فارسی

مگر نه اینکه از مطبوعات باید زبان فارسی را درست کرد؟ مطبوعات، از این جهت، از صدا و سیما مهم‌تر است. من البتّه راجع به زبان فارسی، سالها است _شاید ده سال بیشتر است_ که با صدا و سیما بحث و بگومگو دارم برای اینکه در آن زمینه پیشرفت کنند؛ کارهایی بکنند و اشکالات را برطرف سازند. امّا روزنامه‌ها، از این جهت از صدا و سیما مهم‌ترند؛ چون مخاطبین آن رسانه، در زمینهٔ زبان فارسی و نکات و ظرایف زبانی و دستوری، فقط از طریق گوش ارتباط دارند و مواردی که عنوان میشود، لحظه‌ای و گذرا است امّا مطبوعات در خانه و کاشانهٔ ما، برای مدّتها میمانند؛ افراد متعدّدی آن را میخوانند و در آن تعمّق میکنند.»