کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش شناسی

کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش‌شناسی گردآوری معصومه عبدالهی، اصطلاحات این حوزه را همراه با معادل انگلیسی و توضیحی کوتاه معرفی می‌کند. موضوع این کتاب فقط واژگان مربوط به کتابخانه نیست؛ مفاهیمی از فناوری اطلاعات، مدیریت دانش، ارتباطات و اخلاق اطلاعات نیز در میان مدخل‌ها حضور دارند. نکته‌ی اصلی، عبور از معادل‌یابی صرف و روشن‌کردن معنای تخصصی واژه‌هاست؛ نیازی که هنگام مطالعه‌ی مقاله‌ها و منابع تخصصی پیش می‌آید. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش شناسی

کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش‌شناسی حاصل گردآوری معصومه عبدالهی برای پاسخ به مسئله‌ای مشخص است: دانستن معادل یک اصطلاح همیشه برای فهم معنای تخصصی کافی نیست. گردآورنده در پیشگفتار توضیح داده است که هدفش، فراهم‌کردن توضیحی هرچند مختصر برای واژه‌ها و کاهش نیاز به مراجعه به منابع پراکنده بوده است. این کتاب ماهیت میان‌رشته‌ای علم اطلاعات را مبنای انتخاب مدخل‌ها قرار داده است. اصطلاحات کتابداری در کنار مفاهیم مرتبط با رایانه، اقتصاد، روان‌شناسی و مدیریت آمده‌اند تا گستره‌ی کاربرد واژگان این رشته مشخص شود. منابع مبنا و مقاله‌های تخصصی کتابداری، پشتوانه‌ی گردآوری اصطلاحات بوده‌اند. معیار انتخاب نیز کاربرد بیشتر مفاهیم در متون تخصصی است؛ نه ادعای پوشش همه‌ی واژگان ممکن. پیشگفتار، مدخل‌های الفبایی، کتابنامه و نمایه‌ی پایانی، اجزای معرفی‌شده‌ی این مجموعه هستند. خواننده به‌جای دنبال‌کردن فصل‌های موضوعی، از طریق واژه‌ی موردنظر وارد بحث می‌شود.
کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش‌شناسی مدخل‌ها را براساس الفبای فارسی تنظیم کرده است. معادل انگلیسی روبه‌روی هر واژه قرار دارد و تعریف پس از مدخل می‌آید. نمایه‌ی الفبایی انگلیسی به فارسی در پایان نیز مسیر مراجعه از اصطلاح انگلیسی به برابر فارسی را فراهم می‌کند. ارجاع‌های «نک» به معنی «نگاه کنید به»، شکل‌های مشابه را به مدخل اصلی پیوند می‌دهند. نمونه‌های این شیوه، ارجاع «ادب اینترنتی» به «ادب شبکه‌ای» و «پردازش توزیعی» به «پردازش اشتراکی» هستند. تعریف‌ها گاهی چند معنای شماره‌گذاری‌شده دارند تا کاربردهای متفاوت یک واژه از هم جدا شوند. گستره‌ی موضوعی مدخل‌ها، از کارهای کتابخانه‌ای مانند امانت و خدمات فنی تا مفاهیمی چون ابرداده و بازنمود دانش امتداد دارد. مدخل «ارزش آرشیوی» نیز نشان می‌دهد که تعریف یک اصطلاح می‌تواند جنبه‌های حقوقی، استنادی و اطلاعاتی اسناد را در بر بگیرد. خواننده در این شیوه‌ی ارائه، هم معنای واژه را می‌بیند و هم زمینه‌ی استفاده از واژه را تشخیص می‌دهد. این کتاب برای مراجعه به اصطلاحات تنظیم شده است و مطالعه‌ی پیوسته‌ی بحثی واحد، مبنای ارائه‌ی مطالب نیست.

خلاصه کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش شناسی

محتوای کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش‌شناسی حول تعریف مفاهیمی شکل گرفته است که در تولید، سازماندهی، نگهداری، جست‌وجو و انتقال اطلاعات به کار می‌روند. مدخل‌های مربوط به اصطلاحات نمایه‌سازی، تفاوت میان واژه‌ی مرجح و نامرجح یا اصطلاح ساده و مرکب را مشخص می‌کنند. مفاهیم مربوط به اشاعه‌ی اطلاعات نیز چگونگی رساندن اطلاعات به افراد و سازمان‌ها را توضیح می‌دهند. بخش دیگری از مدخل‌ها به تجربه‌ی انسان در مواجهه با منابع اختصاص دارد؛ برای نمونه، اضطراب منابع به ناتوانی در یافتن منبع موردنیاز در زمان مناسب مربوط است. تعریف‌های مرتبط با امنیت، محرمانگی و دسترسی نیز جنبه‌های حفاظتی اطلاعات را روشن می‌کنند. ایده‌ی محوری این مجموعه، قراردادن اصطلاح در زمینه‌ی کاربرد تخصصی است؛ به‌گونه‌ای که معادل فارسی یا انگلیسی، تنها نقطه‌ی آغاز شناخت مفهوم باشد.

چرا باید کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش شناسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش‌شناسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تعریف‌های کوتاه، معنای تخصصی اصطلاحات را فراتر از معادل واژه توضیح می‌دهند.
• نمایه‌ی انگلیسی به فارسی، مراجعه از مسیر اصطلاح انگلیسی را ممکن می‌کند.
• ارجاع‌ها، شکل‌های مشابه واژه‌ها را به مدخل اصلی هدایت می‌کنند.
• تنوع مدخل‌ها، پیوند کتابداری با مدیریت دانش و فناوری اطلاعات را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب فرهنگ توصیفی علم اطلاعات و دانش‌شناسی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علم اطلاعات و دانش‌شناسی که متون تخصصی می‌خوانند.
• کتابداران و کارکنان مراکز اسناد که به تعریف اصطلاحات نیاز دارند.
• پژوهشگرانی که معادل انگلیسی و معنای مفاهیم اطلاع‌رسانی را جست‌وجو می‌کنند.