کتاب الفبای زوج درمانی

کتاب الفبای زوج درمانی (10Principles for Doing Effective Couples Therapy) نوشته جولی گاتمن و جان گاتمن، از دل سال‌ها مشاهده، آموزش و کار بالینی بیرون آمده و زوج‌درمانی را نه به‌ عنوان مجموعه‌ای از توصیه‌های پراکنده، بلکه به‌ صورت ۱۰ اصل روشن بررسی می‌کند. کتاب نشان می‌دهد درمانگر در مواجهه با تعارض، پیمان‌شکنی، فاصله‌ی عاطفی و الگوهای فرساینده‌ی گفت‌وگو باید از کجا شروع کند و چگونه مسیر درمان را پیش ببرد. این کتاب را انتشارات ارجمند با ترجمه فاطمه نادری و عباس موزیری منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب الفبای زوج درمانی

کتاب الفبای زوج درمانی نوشته‌ی جولی گاتمن و جان گاتمن بر یکی از دشوارترین موقعیت‌های درمانی تمرکز دارد: زمانی که دو نفر با خشم، رنج، سوءتفاهم یا ناامیدی وارد اتاق درمان می‌شوند و درمانگر باید هم رابطه را ببیند و هم هر فرد را. نویسندگان با تکیه‌ بر سال‌ها پژوهش درباره‌ی روابط عاطفی و تجربه‌ی مستقیم در کار با زوج‌ها، ۱۰ اصل محوری را مطرح کرده‌اند که از ارزیابی اولیه شروع می‌شود و تا خلق معنای مشترک در رابطه پیش می‌رود.

این کتاب به موضوعاتی مثل آغاز درمان با ارزیابی، شناخت دنیای درونی هر همسر، ترسیم مسیر درمان، حفظ آرامش درمانگر، رها شدن از رویدادهای تأسف‌بار گذشته، جایگزین کردن مهارت‌های مدیریت تعارض به‌ جای چهار سوار و تقویت دوستی و صمیمیت زوج می‌پردازد. یکی از محورهای مهم کتاب، معرفی چهار الگوی مخرب در رابطه یعنی انتقاد، توهین، دفاع و قهر است؛ الگوهایی که نویسندگان آن‌ها را نشانه‌های فرسایش ارتباط می‌دانند. در کنار این بحث، مدل خانه‌ی ارتباط سالم نیز توضیح داده می‌شود؛ مدلی که بر شناخت متقابل، ابراز علاقه، توجه به درخواست‌های ارتباطی، مدیریت تعارض، احترام به رؤیاهای فردی و ساختن معناهای مشترک استوار است.

کتاب الفبای زوج درمانی فقط درباره‌ی زوج‌ها نیست و به همان اندازه به جایگاه درمانگر هم توجه دارد. جولی گاتمن و جان گاتمن بارها یادآوری می‌کنند که درمانگر نباید شتابزده قضاوت کند، نباید بی‌ارزیابی نسخه بپیچد و باید بتواند در موقعیت‌های پرتنش حضور مؤثر داشته باشد. نمونه‌های بالینی، پرسش‌های حرفه‌ای و اشاره به یافته‌های پژوهشی باعث شده‌اند فضای کتاب میان آموزش، تأمل و تجربه‌ی درمانی در رفت‌وآمد باشد.

خلاصه کتاب الفبای زوج درمانی

کتاب الفبای زوج درمانی زوج‌درمانی را از نقطه‌ی شروع آن یعنی دیدن دقیق رابطه و ارزیابی وضعیت زوج دنبال می‌کند و سپس به ۱۰ اصل می‌رسد که هر کدام بخشی از فرایند درمان را روشن می‌کنند. نویسندگان توضیح می‌دهند که درمان مؤثر فقط با شنیدن شکایت‌ها پیش نمی‌رود، بلکه به شناخت الگوهای تعارض، دنیای درونی هر همسر، نقش هیجان‌ها، اثر رویدادهای آسیب‌زا و کیفیت دوستی و اعتماد در رابطه وابسته است.

در بخش‌های مختلف، کتاب نشان می‌دهد چگونه رفتارهایی مثل انتقاد، تحقیر، دفاع و قهر رابطه را فرسوده می‌کنند و در مقابل، چگونه توجه، همدلی، پذیرش نفوذ طرف مقابل، ترمیم گفت‌وگو و ساختن معنای مشترک می‌تواند مسیر دیگری پیش پای زوج و درمانگر بگذارد.

چرا باید کتاب الفبای زوج درمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب الفبای زوج درمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۱۰ اصل مشخص برای فهم و هدایت فرایند زوج‌درمانی ارائه می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد درمانگر پیش از هر مداخله‌ای چه چیزهایی را باید در رابطه ارزیابی کند.
• خواننده با الگوهای مخرب رابطه مثل انتقاد، توهین، دفاع و قهر آشنا می‌شود.
• این اثر پیوند میان پژوهش‌های مربوط به روابط عاطفی و موقعیت‌های واقعی درمان را روشن می‌کند.
• کتاب به موضوع‌های دشواری مثل پیمان‌شکنی، فاصله‌ی عاطفی و رویدادهای تأسف‌بار گذشته می‌پردازد.
• مدل خانه‌ی ارتباط سالم در این کتاب چارچوبی برای فهم اعتماد، تعهد، صمیمیت و مدیریت تعارض به دست می‌دهد.
• نمونه‌های بالینی و پرسش‌های حرفه‌ای کتاب به درک پیچیدگی موقعیت درمان کمک می‌کنند.

خواندن کتاب الفبای زوج درمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب الفبای زوج درمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مشاوران و درمانگرانی که می‌خواهند درباره‌ی منطق و مراحل زوج‌درمانی شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که به موضوع رابطه، تعارض و درمان زوج‌ها علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند الگوهای فرساینده‌ی ارتباطی در روابط عاطفی را بهتر بشناسند.
• کسانی که در پی فهم نقش ارزیابی، همدلی و تنظیم هیجان در فرایند درمان هستند.
• علاقه‌مندان به آثار جان گاتمن و جولی گاتمن که می‌خواهند با چارچوب فکری و بالینی آن‌ها آشنا شوند.

درباره جان گاتمن و جولی گاتمن

جان گاتمن (John Gottman) (متولد ۱۹۴۲) روان‌شناس، پژوهشگر و استاد بازنشسته‌ی روان‌شناسی دانشگاه واشینگتن است. او تحصیلات عالی خود را در رشته‌های ریاضی و روان‌شناسی آغاز و مدرک دکترای روان‌شناسی بالینی‌اش را از دانشگاه ویسکانسین دریافت کرد. پژوهش‌های گاتمن عمدتاً بر پیش‌بینی طلاق، سنجش پایداری روابط زناشویی و تحلیل تعاملات میان زوج‌ها تمرکز دارد. او همراه با همسرش، جولی شوارتز گاتمن، مؤسسه‌ی گاتمن را پایه‌گذاری کرد تا یافته‌های علمی خود در حوزه‌ی آسیب‌شناسی و بهبود کیفیت روابط خانوادگی را در قالب کارگاه‌ها و شیوه‌های درمانی در اختیار عموم و درمانگران قرار دهد.

جان گاتمن به عنوان یکی از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین چهره‌ها در حوزه‌ی مشاوره و خانواده‌درمانی شناخته می‌شود. کارنامه‌ی او شامل جوایز معتبر متعددی از جمله چند دوره جایزه‌ی پژوهشگر مؤسسه‌ی ملی سلامت روان آمریکا، جایزه‌ی پژوهشگر برتر از آکادمی آمریکایی خانواده‌درمانی و تقدیرنامه‌ی انجمن روان‌شناسی آمریکا (APA) برای یک عمر دستاورد علمی است.

جولی گاتمن (Julie Schwartz Gottman) (متولد ۱۹۵۱) روان‌شناس، پژوهشگر، نویسنده و سخنران آمریکایی است. او از پایه‌گذاران و طراحان اصلی رویکرد درمانی «زوج‌درمانی با روش گاتمن» به شمار می‌رود که یکی از معتبرترین شیوه‌های مشاوره و درمان روابط در سطح جهان است. جولی گاتمن در طول سال‌ها فعالیت حرفه‌ای خود، جوایز و افتخارات متعددی به دست آورده است؛ از جمله انتخاب به عنوان روان‌شناس سال ایالت واشنگتن و دریافت جایزه‌ی یک عمر دستاورد از شبکه‌ی درمانگران روان‌درمانی. او آثاری پرفروش و مرجع در حوزه‌ی بهبود روابط زناشویی نوشته که از میان آن‌ها می‌توان به کتاب‌های «زوج‌درمانی با روش گاتمن»، «نسخه‌ی عشق»، «هشت قرار عاشقانه» و «درست دعوا کنید!» اشاره کرد.

بخشی از کتاب الفبای زوج درمانی

«علم واقعیت را از موهومات متمایز می‌کند. روان‌درمانی نیز از این قاعده مستثناء نیست. این روزها از هر طرف می‌شنویم که روش درمانی باید با استناد به پژوهش‌های علمی اعتبار پیدا کند. با همهٔ این حرف‌ها، نسبت به پنج دههٔ قبل، پژوهش در روان‌شناسی، عصب‌شناسی، و سبب‌شناسی و درمان آسیب‌های روانی به‌طرز شگفت‌آوری پیش رفته است.

پیش از آن‌که دانشمندان بیماری روانی را تعیین کنند، گمان می‌کردیم مادریِ ضعیف علت اختلالات و بیماری‌هاست. فرض می‌کردیم مادر سرد و کناره‌گیر اُتیسم‌پرور است و مادرهایی که پیام‌های دوگانه صادر می‌کنند اسکیزوفرنی‌سازند. اما بعدها، پژوهش‌های حوزهٔ ژنتیک و اعصاب این سوءتفاهم‌ها را اصلاح کرد. این باور سمی را که «جنس مؤنث بد است» از سرمان انداخت، و به ما فهماند دی‌اِن‌اِی مشکل‌دار و سیم‌کشی ناقص مشکل‌سازترند.

پژوهش‌های بی‌شماری در دست است که مؤلفه‌های مؤثرِ روان‌درمانی فردی را نشان می‌دهد. اینک می‌دانیم افسردگی را با شناخت‌درمانی، فوبیا را با حساسیت‌زدایی رفتاری، و روان‌پریشی را با دارودرمانی شفا می‌دهند. این روش‌ها آزمون علمی خود را پس داده‌اند و سودمندی‌شان تأیید شده است و ما آنها را برای درمانجویان‌مان گره‌گشا می‌دانیم. اما، برای درمان زوج‌ها دست به دامنِ چه روش‌هایی شویم؟ اجازه دهید تاریخچهٔ رشته‌مان را مرور کنیم تا بافت و زمینهٔ پژوهش‌های علمی و درس‌هایی را که از آنها آموخته‌ایم درک کنیم.»