کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان

کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان (Muslim writers on Judaism and the Hebrew Bible) نوشته کامیلا آدانگ، موضوع آشنایی دانشمندان مسلمان با باورها، آیین‌ها و متون دینی یهودیان را بررسی می‌کند. نویسنده آثار نُه اندیشمند را در کنار یکدیگر قرار داده تا تفاوت منابع، برداشت‌ها و استدلال‌های آنان روشن شود. یکی از پرسش‌های اصلی پژوهش این است: نویسندگانی که اعتبار متون یهودی را نقد می‌کردند، چگونه برای اثبات نبوت به همان متون استناد می‌کردند؟ منصور معتمدی و فاطمه پژوم این کتاب را برای انتشارات حکمت ترجمه کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان

کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان، پژوهشی در تاریخ اندیشه و مناسبات دینی است. کامیلا آدانگ به‌ جای فرض‌کردن تصویری یکسان از نگرش مسلمانان به یهودیت، تفاوت دانش، منابع و مقاصد نویسندگان را دنبال می‌کند. ابن‌ربن طبری، ابن‌قتیبه، یعقوبی، طبری، مسعودی، مقدسی، باقلانی، بیرونی و ابن‌حزم، نه نویسنده‌ی مورد بررسی هستند. آدانگ شرح‌حال و آثار مرتبط هر یک را در کنار شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی قرار داده تا زمینه‌ی داوری‌هایشان روشن‌تر شود.

مسئله فقط پذیرش یا رد یک دین نیست؛ میزان دسترسی به متن، شناخت زبان عبری، ارتباط با گروه‌های یهودی و هدف نگارش نیز در این داوری‌ها نقش دارند. پژوهش میان نوشته‌های تاریخی و آثار کلامی تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد که مطالب کتاب مقدس می‌توانستند برای شرح سرگذشت پیامبران، تنظیم تاریخ یا استدلال دینی به کار روند. کامیلا آدانگ همچنین ارجاعات مسلمانان را در متون رسمی و فراقانونی پی می‌گیرد؛ زیرا برخی نویسندگان مطالبی را تورات می‌نامیدند که منشأ دیگری داشتند.

کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان هشت فصل و سه پیوست دارد. فصل نخست، دسترسی مسلمانان به مطالب کتاب مقدس را بررسی می‌کند و فصل دوم به معرفی نویسندگان و آثارشان اختصاص دارد. فصل‌های بعدی، اعتقادات و اعمال یهودیان و منابع مورد استفاده‌ی مؤلفان مسلمان را موضوع بحث قرار می‌دهند. فصل دلایل نبوت، هم جست‌وجوی بشارت‌های پیامبری در متون پیشین را در بر می‌گیرد و هم مسئله‌ی معجزات را مطرح می‌کند. نسخ شریعت موسی و مسئله‌ی اعتبار متون مقدس یهودیان نیز دو محور مستقل پژوهش‌اند. فصل پایانی، نتایج این مقایسه‌ها را کنار هم می‌گذارد. تمایز تحریف معنایی و لفظی از نکات مهم این بررسی است؛ تمایزی که امکان شناخت اختلاف مواضع نویسندگان را فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان

مسلمانان از چه مسیرهایی با مطالب کتاب مقدس یهودیان آشنا می‌شدند و این آشنایی چه اثری بر نوشته‌های آنان می‌گذاشت؟ کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان این سؤال را از طریق بررسی انتقال شفاهی روایت‌ها، مراجعه به اهل کتاب، ترجمه‌ها و ارجاعات مکتوب دنبال می‌کند. نویسنده سپس نشان می‌دهد که شناخت باورهای یهودی، اثبات نبوت، بحث درباره‌ی نسخ شریعت و نقد اعتبار متون چگونه به یکدیگر پیوند می‌خورند.

مسئله‌ی محوری، تفاوت میان استفاده از کتاب مقدس به‌ عنوان شاهد و تردید در اعتبار همان متن است. بررسی آثار نه دانشمند نشان می‌دهد که پاسخ‌ها یکسان نیستند و نوع منبع و هدف نویسنده بر استدلال او اثر می‌گذارد. پژوهش در نهایت میزان شناخت این مؤلفان از یهودیت، حدود عبری‌دانی آنان و تفاوت مواضع‌شان را مقایسه می‌کند؛ بدون آنکه همه‌ی دیدگاه‌ها را به یک موضع مشترک تقلیل دهد.

چرا باید کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی آثار نه دانشمند، تفاوت نگرش‌های مسلمانان به یهودیت را آشکار می‌کند.
• بررسی منشأ نقل‌قول‌ها، مسئله‌ی تمایز متون رسمی و فراقانونی را توضیح می‌دهد.
• بحث تحریف، تفاوت نقد الفاظ متن و نقد تفسیر را روشن می‌کند.
• کنار هم قرارگرفتن مباحث نبوت و نسخ، زمینه‌ی شناخت استدلال‌های مناقشات دینی را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته های مسلمانان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان ادیان و مطالعات اسلامی که به روابط فکری اسلام و یهودیت علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که منابع تاریخ‌نگاری و کلام اسلامی را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که خواهان شناخت بحث‌های نبوت، نسخ شریعت و اعتبار متون مقدس هستند.