کتاب هوسرل

کتاب هوسرل نوشته دیوید وودراف اسمیت، فلسفه‌ی ادموند هوسرل را فراتر از پدیدارشناسی بررسی می‌کند. نویسنده، پیوند میان آگاهی، معنا، منطق، معرفت و اخلاق را در مرکز بحث قرار داده است تا تصویری از مجموعه‌ی اندیشه‌های این فیلسوف ارائه دهد. مسئله‌ی اصلی، چگونگی ارتباط تجربه‌ی آگاهانه با جهان است؛ ارتباطی که شناخت اشیا، فهم دیگران و حتی داوری اخلاقی را دربر می‌گیرد. این کتاب را سیدمحمدتقی شاکری ترجمه کرده است و انتشارات حکمت آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هوسرل

کتاب هوسرل، اثر دیوید وودراف اسمیت، بر یک برداشت مشخص استوار است: شناخت فلسفه‌ی هوسرل بدون بررسی وابستگی متقابل اجزای اندیشه‌ی او ناتمام می‌ماند. نویسنده، هوسرل را نه صرفاً بنیان‌گذار پدیدارشناسی، بلکه متفکری نظام‌ساز معرفی کرده است. پدیدارشناسی در این تفسیر، مطالعه‌ی تجربه‌ی آگاهانه از منظر اول‌شخص است؛ اما توضیح همین تجربه نیز به بحث‌هایی درباره‌ی معنا، وجود اشیا و امکان شناخت نیاز دارد. اسمیت، ریشه‌های ریاضی اندیشه‌ی هوسرل را در کنار توجه او به زندگی روزمره قرار می‌دهد. این همراهی نشان می‌دهد که چرا پرسش‌های انتزاعی درباره‌ی عدد و منطق، از پرسش‌های مربوط به بدن، زمان، مکان و فهم دیگران جدا نیستند. نویسنده همچنین جایگاه هوسرل را در نسبت با دو سنت فلسفه‌ی قاره‌ای و تحلیلی بررسی می‌کند. بحث، به معرفی یک مکتب محدود نمی‌شود؛ نسبت ذهن و جهان، نقش معنا در بازنمایی اشیا و ارتباط شناخت علمی با تجربه‌ی روزمره، موضوع‌هایی هستند که مسیر بررسی را تعیین می‌کنند.
کتاب هوسرل، پس از پیش‌گفتار، گاه‌شمار و مقدمه، نه فصل دارد. دو فصل نخست به زندگی و آثار هوسرل و معرفی نظام فلسفی او اختصاص دارند. فصل منطق، مسئله‌ی معنا در زبان، ذهن و علم را دنبال می‌کند. فصل وجودشناسی، ذوات، مقولات و رابطه‌ی اجزا و کل‌ها را توضیح می‌دهد. دو فصل پدیدارشناسی، ابتدا تجربه‌ی آگاهانه را بررسی می‌کنند و سپس به جزئیات حیث التفاتی، روش در پرانتز گذاشتن و مفهوم نوئما می‌رسند. معرفت‌شناسی، اخلاق و میراث هوسرل نیز موضوع فصل‌های بعدی‌اند. اسمیت، هنگام توضیح این حوزه‌ها، پیوند میان آثار مختلف هوسرل را دنبال کرده است. او در برابر برداشت‌هایی که بر گسست‌های بنیادی اندیشه‌ی هوسرل تکیه دارند، از پیوستگی عمیق این اندیشه دفاع می‌کند. این موضع، تفسیر نویسنده است و متن نیز وجود برداشت‌های متفاوت، به‌ویژه درباره‌ی ایدئالیسم استعلایی، را به رسمیت می‌شناسد. خواننده از خلال این بحث‌ها با نقشه‌ی مسائل و اصطلاحات فلسفه‌ی هوسرل آشنا می‌شود و می‌تواند جایگاه هر مسئله را در ارتباط با پرسش‌های دیگر تشخیص دهد.

خلاصه کتاب هوسرل

کتاب هوسرل، آگاهی را نقطه‌ی ورود به مجموعه‌ای از پرسش‌های فلسفی قرار می‌دهد. آگاهی همواره آگاهی از چیزی است؛ ادراک، تخیل و داوری، هریک به شیوه‌ای به موضوع خود معطوف می‌شوند. هوسرل این ویژگی را حیث التفاتی می‌نامد. اسمیت توضیح می‌دهد که معنا چگونه در این ارتباط نقش دارد و چرا بررسی تجربه به منطق و وجودشناسی وابسته می‌شود. روش در پرانتز گذاشتن، پرسش از وجود اشیا را موقتاً کنار می‌گذارد تا شیوه‌ی تجربه‌شدن آن‌ها موضوع توجه باشد. بحث سپس به شناخت حسی، شهود ذوات و وابستگی علم به زیست‌جهان گسترش می‌یابد. بررسی اخلاق نیز نشان می‌دهد که تجربه‌ی عقل و عشق چگونه با مسئله‌ی عینیت ارزش‌ها ارتباط پیدا می‌کند. ایده‌ی محوری، وابستگی متقابل این حوزه‌هاست؛ پدیدارشناسی در این تفسیر، بخشی جداافتاده از دیگر مسائل فلسفی نیست.

چرا باید کتاب هوسرل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هوسرل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب، ارتباط پدیدارشناسی با منطق و وجودشناسی را توضیح می‌دهد و زمینه‌ی فهم اصطلاحات اصلی هوسرل را فراهم می‌کند.
• بحث زیست‌جهان، نسبت شناخت علمی با تجربه‌ی روزمره را روشن می‌کند.
• توضیح اختلاف تفسیرها درباره‌ی ایدئالیسم استعلایی، امکان تشخیص موضع اسمیت از دیگر برداشت‌ها را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هوسرل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه که به شناخت ارتباط پدیدارشناسی، منطق و معرفت‌شناسی نیاز دارند.
• خوانندگان آشنا با مباحث فلسفی که مطالعه‌ی اندیشه‌ی هوسرل را آغاز می‌کنند.
• علاقه‌مندان به مسائل آگاهی، معنا و نسبت ذهن با جهان.