کتاب ریاضیات زیبا

کتاب ریاضیات زیبا (A Beautiful Math) نوشته تام سیگفرید، از زندگی و ایده‌های جان نش آغاز می‌کند و بعد نشان می‌دهد که نظریه‌ی بازی‌ها فقط به اقتصاد یا بازی‌های رومیزی محدود نمی‌ماند، بلکه می‌تواند به فهم رفتار انسان، زیست‌شناسی، فیزیک و حتی الگوهای اجتماعی کمک کند. محور اصلی اثر، جست‌وجوی پیوندی میان شاخه‌های مختلف دانش است؛ جایی که انتخاب، رقابت، همکاری و منفعت به زبان ریاضی بررسی می‌شوند. این کتاب را مهدی صادقی ترجمه و نشر نی آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ریاضیات زیبا

کتاب ریاضیات زیبا نوشته‌ی تام سیگفرید به سراغ ایده‌ای می‌رود که در نگاه اول بلندپروازانه به نظر می‌رسد: آیا می‌توان برای رفتار انسان و حتی بخشی از طبیعت، زبانی مشترک پیدا کرد؟ نویسنده از نظریه‌ی بازی‌ها به‌ عنوان نقطه‌ی شروع استفاده کرده و نشان داده که این نظریه فقط در توضیح رقابت اقتصادی یا بازی‌های فکری به کار نمی‌آید. در این مسیر، جان نش به چهره‌ای محوری تبدیل می‌شود؛ ریاضی‌دانی که کارش به فهم انتخاب‌های استراتژیک شکل تازه‌ای داد و راه را برای گسترش این ایده در حوزه‌های گوناگون باز کرد.

این کتاب فقط شرحی از یک نظریه‌ی ریاضی نیست، بلکه تاریخچه‌ای از شکل‌گیری یک نگاه گسترده‌تر به علم هم هست. تام سیگفرید از آیزاک آسیموف و رؤیای روان‌تاریخ شروع می‌کند، بعد به آدام اسمیت، داروین، فون نویمان و مورگن‌اشترن می‌رسد و نشان می‌دهد چگونه پرسش درباره‌ی نفع شخصی، همکاری، رقابت و نظم اجتماعی به‌تدریج از اقتصاد به زیست‌شناسی، علوم اعصاب، جامعه‌شناسی و فیزیک راه پیدا کرده است. در این میان، ایده‌هایی مثل تعادل، منفعت، استراتژی، شبکه و رفتار جمعی به هم وصل می‌شوند و تصویری از علمی پدید می‌آورند که می‌خواهد از مرز رشته‌ها عبور کند.

کتاب ریاضیات زیبا در فصل‌های آغازین خود به ریشه‌های نظریه‌ی بازی‌ها می‌پردازد و از اقتصاد رابینسون کروزو تا بازی‌های دونفره‌ی مجموع‌ـ صفر، از مفهوم منفعت تا مسئله‌ی انتخاب در موقعیت‌های متقابل را پیش می‌کشد. اهمیت اثر در این است که نظریه‌ی بازی‌ها را نه به‌ صورت مجموعه‌ای از فرمول‌ها، بلکه به‌ مثابه‌ی ابزاری برای فهم موقعیت‌هایی مطرح می‌کند که در آن نتیجه‌ی هر تصمیم به تصمیم دیگران هم وابسته است. از همین‌جا کتاب به سمت پرسش بزرگ‌ترش حرکت می‌کند: آیا می‌توان از دل این ریاضیات، الگویی برای فهم نظم طبیعت و جامعه بیرون کشید؟

خلاصه کتاب ریاضیات زیبا

کتاب ریاضیات زیبا مسیر شکل‌گیری و گسترش نظریه‌ی بازی‌ها را دنبال می‌کند و آن را به زندگی و اندیشه‌های جان نش پیوند می‌زند. نویسنده از این‌جا شروع می‌کند که موجودات، انسان‌ها و حتی سامانه‌های طبیعی در موقعیت‌هایی قرار می‌گیرند که انتخاب هر کدام به انتخاب دیگران وابسته است. سپس نشان می‌دهد این مسئله چگونه از اقتصاد به زیست‌شناسی، علوم اعصاب، جامعه‌شناسی و فیزیک کشیده شده است.

هسته‌ی اصلی کتاب، بررسی این پرسش است که آیا می‌توان با کمک ریاضیات، رفتار جمعی و الگوهای پیچیده‌ی جهان را بهتر فهمید. اثر در کنار معرفی چهره‌هایی مثل آدام اسمیت، داروین و فون نویمان، توضیح می‌دهد که نظریه‌ی بازی‌ها چگونه به ابزاری برای فکر کردن درباره‌ی رقابت، همکاری، منفعت و نظم تبدیل شده است.

چرا باید کتاب ریاضیات زیبا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ریاضیات زیبا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد نظریه‌ی بازی‌ها فقط مربوط به اقتصاد نیست و به زیست‌شناسی، علوم اعصاب، جامعه‌شناسی و فیزیک هم راه پیدا می‌کند.
• این کتاب به فهم موقعیت‌هایی کمک می‌کند که در آن تصمیم هر فرد به تصمیم دیگران وابسته است.
• خواننده با مسیر فکری چهره‌هایی مثل جان نش، فون نویمان، آدام اسمیت و داروین در یک قاب مشترک آشنا می‌شود.
• این اثر پیوند میان مفاهیمی مثل رقابت، همکاری، منفعت و تعادل را در حوزه‌های مختلف روشن می‌کند.
• کتاب به‌ جای تمرکز صرف بر فرمول‌ها، تاریخ ایده‌ها و کاربردهای گسترده‌ی آن‌ها را هم پیش می‌کشد.
• خواندن آن برای کسانی که به وحدت میان شاخه‌های مختلف دانش علاقه دارند، تصویری منسجم‌تر از این پیوندها فراهم می‌کند.

خواندن کتاب ریاضیات زیبا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ریاضیات زیبا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ریاضیات که می‌خواهند کاربرد ایده‌های ریاضی را بیرون از کلاس و فرمول ببینند.
• خوانندگانی که به نظریه بازی‌ها و نقش آن در تصمیم‌گیری، رقابت و همکاری علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که پیوند میان اقتصاد، زیست‌شناسی، علوم اجتماعی و فیزیک برایشان مهم است.
• کسانی که می‌خواهند با جایگاه جان نش و اثر او در گسترش یک ایده‌ی علمی آشنا شوند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های ایده‌محور درباره‌ی تاریخ شکل‌گیری مفاهیم علمی لذت می‌برند.

بخشی از کتاب ریاضیات زیبا

«کالین کمرر کودکی اعجوبه بود. از آن بچه‌هایی که چند سال در مدرسه جهشی درس خواند و در برنامه‌ای مخصوص کودکان تیزهوش ثبت‌نام کرد. در پنج سالگی مجله تایم می‌خواند (گرچه کسی خواندن را به او نیاموخته بود) و در چهارده سالگی به دانشگاه جان هاپکینز وارد شد. در طی سه سال دوره تحصیلی‌اش را تمام کرد و برای گذراندن دوره مدیریت بازرگانی و سپس تحصیل در مقطع دکتری به دانشگاه شیکاگو رفت و در بیست‌ودو سالگی به عضویت هیئت علمی دانشکده مدیریت دانشگاه نورث وسترن درآمد.

اکنون او فرد جاافتاده‌ای در دانشکده کلتک است؛ جایی که دوست داردبازی کند. یا دقیق‌تر آن‌که دوست دارد رفتار انسان‌ها را هنگام تجربه‌های مختلف بازی، تجزیه و تحلیل کند. کمرر یکی از بزرگ‌ترین نظریه‌پردازان بازی‌های رفتاری است. او این موضوع را مطالعه می‌کند که چگونه نظریه بازی‌ها واقعیت‌های رفتار اقتصادی افراد را روشن می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه انسان‌ها در زندگی واقعی از انتخاب‌های کاملاً منطقی فاصله می‌گیرند ــ که این ازجمله مفروضات نظریه اقتصاد سنتی است.»