کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب

کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب (در احوال و آثار دکتر محمدعلی موحد) نوشته سیروس علی نژاد و در باب احوال و آثار محمدعلی موحد است؛ اثری که فقط به فهرست آثار و کارنامه‌ی فکری او بسنده نمی‌کند و از خلال دیدارها، گفت‌وگوها و خاطره‌ها شیوه‌ی نگاه او به تاریخ، ادبیات، نفت و زندگی را نشان می‌دهد. این کتاب را گروه انتشاراتی ققنوس منتشر کرده است. نویسنده کوشیده است چهره‌ای را تصویر کند که واقعیت را در حوزه‌ی پژوهش و در حوزه‌ی سخن، از خلال متن‌ها و تجربه‌ها، بیرون کشیده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب اثر سیروس علی نژاد

کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب (در احوال و آثار دکتر محمدعلی موحد) نوشته‌ی سیروس علی نژاد و پرتره‌ای از محمدعلی موحد است که از طریق بازگوکردن خاطره‌ها، گفت‌وگوها، مشاهده و مرور آثار او شکل می‌گیرد. هدف نویسنده تکرار دانسته‌های رسمی نیست؛ او به سراغ چیزهایی رفته است که در نوشته‌ها و سخنرانی‌های محمدعلی موحد کمتر دیده شده است. این کتاب فقط شرح کارنامه‌ی یک پژوهشگر نیست؛ تلاشی است برای نشان‌دادن منش فکری، عادت‌های ذهنی، حساسیت‌های زبانی، شیوه‌ی برخورد با تاریخ و حتی نوع حضور او در جمع و خلوت.

کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب حوزه‌های گوناگون کار محمدعلی موحد را کنار هم می‌گذارد؛ از سفرنامه‌ی ابن بطوطه و مقالات شمس و مثنوی تا تاریخ نفت، اوپک، حقوق و تاریخ معاصر ایران. نکته‌ی مهم این است که سیروس علی نژاد این پراکندگی ظاهری را به‌عنوان نشانه‌ای از ذهنی جست‌وجوگر می‌بیند که هر موضوع را تا جایی دنبال می‌کند که به زندگی امروز مربوط شود.

نویسنده به گفت‌وگوهای مفصل درباره‌ی ترجمه، تصحیح متون، تاریخ‌نگری، ماجرای اوپک و کتاب خواب آشفته‌ی نفت پرداخته است. از خلال این‌ها می‌توان فهمید که محمدعلی موحد چگونه از متن‌های کهن یا اسناد سیاسی، مسئله‌ای زنده و امروزی را بیرون کشیده و به آن پرداخته است. فضای اثر حاضر در عین ارجاع به نام‌ها و رویدادهای فراوان، بر رابطه‌ی انسانی میان راوی و موضوع استوار مانده است؛ رابطه‌ای که هم احترام در آن دیده می‌شود و هم کنجکاوی، شوخی، پرسش و گاه مخالفت. حاصل کار، تصویری است از یک چهره‌ی فرهنگی ایرانی.

عبارت «آنچه نآمد در کتاب و در خطاب» مصرعی مشهور از مثنوی معنوی مولوی است.

خلاصه کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب

سیروس علی نژاد می‌خواهد از معرفی معمول آثار محمدعلی موحد فراتر برود و از خلال دیدارها و گفت‌وگوهای طولانی به سراغ خودِ او و شیوه‌ی فکرکردنش برود. کتاب حاضر با ذکر خاطره‌هایی از مجلس‌ها، سخنرانی‌ها و نشست‌های خصوصی پیش می‌رود و کم‌کم چهره‌ای را نشان می‌دهد که در حوزه‌های گوناگون، از مولانا و شمس تا نفت و تاریخ معاصر، حضوری جدی داشته است. گفت‌وگوهایی درباره‌ی سفرنامه‌ی ابن بطوطه، تصحیح مثنوی، شکل‌گیری اوپک و ماجرای خواب آشفته‌ی نفت مطرح شده است. اثر می‌خواهد نشان دهد که پشت آثار متنوع محدعلی موحد، چه نوع نگاه و چه تجربه‌ای از زندگی و واقعیت قرار دارد.

چرا باید کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب، تصویری از محمدعلی موحد ارائه می‌دهد که فقط به معرفی آثار او محدود نمی‌شود.
• خواننده از خلال گفت‌وگوها می‌تواند با پیوند میان ادبیات، تاریخ، حقوق و نفت در ذهن محمدعلی موحد آشنا شود.
• بخش‌های مربوط به سفرنامه‌ی ابن بطوطه، مثنوی و مقالات شمس نشان می‌دهد که محمدعلی موحد متون کلاسیک را چگونه به مسائل امروز پیوند می‌دهد.
• گفت‌وگوهای مربوط به اوپک و خواب آشفته‌ی نفت برای شناخت نگاه محمدعلی موحد به تاریخ معاصر ایران مناسب است.
• کتاب حاضر برای کسانی که به پشت‌صحنه‌ی شکل‌گیری آثار فکری و پژوهشی در ایران علاقه دارند، نکته‌های فراوان دارد.
• نویسنده در کنار مرور کارنامه‌ی محمدعلی موحد، به خلق‌وخو و دقت زبانی و شیوه‌ی معاشرت او نیز پرداخته است.

خواندن کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به محمدعلی موحد که می‌خواهند فراتر از فهرست آثارش، با منش فکری و شخصی او آشنا شوند.
• خوانندگانی که به تاریخ معاصر ایران و بحث‌های مربوط به نفت، اوپک و نهضت ملی‌شدن نفت علاقه دارند.
• کسانی که پیگیر پژوهش‌های مربوط به مولانا، شمس، مثنوی و متون کلاسیک فارسی هستند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های مبتنی‌بر خاطره، گفت‌وگو و پرتره‌نگاری فرهنگی لذت می‌برند.
• پژوهشگران و روزنامه‌نگارانی که می‌خواهند شیوه‌ی ثبت یک چهره‌ی فرهنگی از خلال مشاهده و مصاحبه را ببینند.

درباره سیروس علی نژاد

سیروس علی نژاد زاده‌ی ۱۳۲۴ و از پیشکسوتان و اهالی باسابقه‌ی مطبوعات در ایران به شمار می‌رود که سوابقی طولانی در حوزه‌ی روزنامه‌نگاری و هدایت تحریریه‌ی نشریات گوناگون دارد. او در طلیعه‌ی انقلاب مسئولیت سردبیری ماهنامه‌ی «سبز» را بر عهده داشت و پیرو آن در سمت معاون سردبیر مجله‌ی «تهران مصور» خدمت کرد. با تعطیلی و توقف فعالیت مطبوعات در سال ۱۳۵۸، کار حرفه‌ای او نیز دچار وقفه شد؛ تاآن‌که در سال ۱۳۶۲ با عضویت در تحریریه‌ی مجله‌ی «صنعت حمل‌ونقل» به فضای رسانه‌ای بازگشت.

این نویسنده سکان سردبیری نشریه‌ی «دنیای سخن» را به دست گرفت و برای بازه‌ای دوساله نیز هدایت فصلنامه‌ی «سفر» را در مقام سردبیر بر عهده داشت. این فعال خستگی‌ناپذیر حوزه‌ی رسانه در عرصه‌ی کتاب‌نویسی نیز آثار ارزشمندی را به زیور طبع آراسته است که از آن جمله می‌توان به «از فرانکلین تا لاله‌زار» (زندگی‌نامه‌ی همایون صنعتی‌زاده)، «چرا سفر می‌کنید؟»، «گفت‌وگو با مترجمان»، «چند گفت‌وگو درباره‌ی تجدد»، «زبان فارسی در چند گفت‌وگو» و «پرویز نقیبی، روزنامه‌نگار صاحب سبک» اشاره کرد. کتاب «آنچه نآمد در کتاب و در خطاب» (در احوال و آثار دکتر محمدعلی موحد) نیز نوشته‌ی سیروس علی نژاد است.

سیروس علی نژاد در واقعه‌ی اتوبوس ارمنستان در سال ۱۳۷۵ و در برهه‌ی قتل‌های زنجیره‌ای، از قلم‌به‌دستان و شخصیت‌های فرهنگیِ مسافری محسوب می‌شد که کسانی قصد داشتند آنان را در جریان آن حادثه‌ی رانندگی به قتل برسانند.

بخشی از کتاب آنچه نآمد در کتاب و در خطاب

«۵. مهندس بازرگان

در دیدارهایم با دکتر موحّد گاهی صحبت از برخی شخصیت‌ها به میان می‌آمد، مانند کسروی، یا مدیران شرکت نفت، دکتر اقبال و انتظام و دیگران. من هم سعی داشتم به چنین بحث‌هایی دامن بزنم، زیرا یقین داشتم که در لابه‌لای این حرف‌ها بخش زیادی از خاطرات دکتر موحّد نهفته است. یک روز صحبت مهندس بازرگان به میان آمد و چنان‌که متن حاضر نشان می‌دهد، این صحبت در صدمین سال بهره‌برداری از نفت ایران، یعنی در سال ۲۰۰۸ میلادی/۱۳۸۷ خورشیدی صورت گرفته است. من برای مهندس بازرگان به عنوان هموطن همواره احترام بسیار قائل بوده‌ام، اما به عنوان سیاستمدار نه. بحث ما پرشور شد و آقای دکتر موحّد از مهندس بازرگان دفاع جانانه‌ای کرد. آنچه در این‌جا می‌آید حاصل آن بحث است. با دو تذکر، یکی این‌که من حرف‌های خودم را این‌جا نیاورده‌ام. لازم هم نبود، چون غرض انتقال باورها و اندیشه‌های آقای دکتر موحّد دربارهٔ مهندس بازرگان است. دوم این‌که مقداری از این بحث در قسمت «بزرگان نفت»، بخش مربوط به هوشنگ انصاری، هم آمده است، اما از آن‌جا که هرکدام از این‌ها جزئیاتی دارد که اهل فن را به کار می‌آید، ترجیح دادم به همان صورت بماند حتی اگر تکرار شده باشد.»