کتاب سالی که خوابم نبرد

کتاب سالی که خوابم نبرد نوشته سامانتا هاروی، روایت تجربه‌ی بی‌خوابی و دگرگونی رابطه‌ی انسان با بدن، خاطره و زندگی روزمره است. نویسنده از شب‌هایی می‌گوید که اشتیاق به خواب، خودش به مانعی برای خوابیدن تبدیل می‌شود. مرگ پسرعمو، نگرانی برای خانواده و احساس ناامنی، ذهن بیدار او را به پرسش‌هایی درباره‌ی فقدان و اختیار می‌کشانند. پژند سلیمانی این کتاب را ترجمه کرده و گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. مسئله فقط خستگی نیست؛ هاروی نشان می‌دهد چگونه برآورده‌نشدن نیازی اولیه، تصویر آدم از خودش را تغییر می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سالی که خوابم نبرد

کتاب سالی که خوابم نبرد تجربه‌ای شخصی از بی‌خوابی را به تأمل درباره‌ی سوگ، ترس، نوشتن و نیاز به مراقبت پیوند می‌زند. سامانتا هاروی راوی شب‌هایی است که در خلالشان، اتفاقی معمولی مانند خاموش‌کردن چراغ می‌تواند شروع تپش قلب و هجوم فکرها باشد. نویسنده تجربه‌ی خود را فقط از مسیر شرح احساسات بازگو نکرده است. گفت‌وگو با دوست، گزارش شبیه به پرونده‌ی بالینی، نامه به پسرعموی درگذشته و یادداشت‌های ساعت‌دار شبانه، شکل‌های مختلف بیان این تجربه‌اند. بخش‌هایی با عنوان‌های «نیمه‌شب»، «ساعت ۱ صبح»، «۳ صبح» و «برخی توضیحات» نشان می‌دهند که زمان برای ذهن بی‌خواب چگونه کش می‌آید. لحن متن میان اندوه، عصبانیت و شوخی‌های تلخ جابه‌جا می‌شود. تصویرهای جسمانی نیز جای مهمی دارند: درد سر، سوزش چشم و ضربان قلب، رنجی را آشکار می‌کنند که دیگران لزوماً از ظاهر فرد تشخیص نمی‌دهند. راوی در طول روز تا حدی وظایفش را انجام می‌دهد، اما همین ظاهر نسبتاً عادی، فاصله‌ی تجربه‌ی درونی او با برداشت اطرافیان را بیشتر می‌کند.
کتاب سالی که خوابم نبرد همچنین فضایی برای پرسیدن از اعتبار کلمات و حدود شناخت دیگران فراهم می‌کند. هاروی جمله‌ای از رمان خودش را دوباره می‌خواند و درمی‌یابد پیش از تجربه‌ی بی‌خوابی، نوشتن درباره‌ی خواب آشفته برایش معنای دیگری داشته است. نویسنده از همین فاصله به مسئله‌ی بیان رنج می‌رسد: توانایی توصیف یک وضعیت، لزوماً نشانه‌ی شناخت آن وضعیت نیست. دیدارهای درمانی نیز از نگاه راوی بازگو می‌شوند؛ بنابراین احساس سرزنش‌شدن یا درک‌نشدن، بخشی از تجربه‌ی اوست و نباید حکم کلی درباره‌ی درمان تلقی شود. یادآوری کودکی، جدایی والدین و رابطه با سگ خانواده، زمینه‌ی دیگری برای جست‌وجوی علت رنج فراهم می‌کند. شعر، موسیقی و خاطره‌ی شنا نیز در میان هراس‌ها حضور دارند. این لحظه‌ها الزاماً خواب نمی‌آورند، اما گاهی احساس تنهایی را کم می‌کنند. تجربه‌ی خواندن، همراه‌شدن با ذهنی است که میان یافتن توضیح، درخواست اطمینان و پذیرفتن محدودیت اختیار خود رفت‌وبرگشت دارد.

خلاصه داستان سالی که خوابم نبرد

هاروی پیش‌تر به‌راحتی می‌خوابیده، اما سروصدای خیابان به‌تدریج خوابش را مختل می‌کند. نگرانی‌های خانوادگی، خشم سیاسی و مرگ پسرعمو به این آشفتگی اضافه می‌شوند. او داروها، تغییر اتاق، مراقبه و روش‌های گوناگون را امتحان می‌کند، اما کوشش برای خوابیدن کم‌کم جای خود را به کوشش برای وحشت‌نکردن می‌دهد. کتاب سالی که خوابم نبرد از خلال این تجربه نشان می‌دهد که بی‌خوابی فقط به شب محدود نمی‌ماند؛ کار، ارتباط با دوستان و امکان حمایت از عزیزان نیز آسیب می‌بینند. ذهن راوی مدام به گذشته برمی‌گردد تا علتی پیدا کند. پرسش محوری، نسبت میان اراده و نیازهای بدن است: وقتی خواب از فرمان آدم خارج می‌شود، توصیه به تغییر فکر تا چه اندازه می‌تواند تجربه‌ی رنج او را توضیح دهد؟

چرا باید کتاب سالی که خوابم نبرد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سالی که خوابم نبرد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• شرح نشانه‌های جسمی و ذهنی، تفاوت بی‌خوابی شدید با خستگی معمول را روشن می‌کند.
• نامه، گفت‌وگو و گزارش بالینی، امکان مقایسه‌ی شیوه‌های بیان یک رنج را فراهم می‌کنند.
• تأمل درباره‌ی کلمات، فاصله‌ی توصیف ادبی با تجربه‌ی زیسته را آشکار می‌کند.
• حضور سوگ، پیوند ترس از فقدان با نیاز به امنیت را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سالی که خوابم نبرد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطره‌نویسی و جستارهای شخصی.
• خوانندگانی که دغدغه‌ی شناخت تجربه‌ی بی‌خوابی و اضطراب را دارند.
• کسانی که به پیوند سوگ، خاطرات کودکی و احساس ناامنی علاقه‌مندند.
• علاقه‌مندان به تأمل درباره‌ی نوشتن و محدودیت‌های کلمات.

بخشی از کتاب سالی که خوابم نبرد

««گرچه من جز خاک و خاکستر نیستم، اما در خواب، آرامش فرشتگان را دارم.»
این اولین سطر رمان تازه‌منتشرشدۀ من است. کسی که این جمله را نوشته نمی‌شناسم. کسی که این جمله را نوشته هیچ‌چیز نمی‌دانست. از هیچ‌چیز سر‌درنمی‌آورد و سررشته‌ای از هیچ‌چیز نداشت.
«گرچه من جز خاک و خاکستر نیستم»، حتی این‌ها هم کلمات خودش نیست؛ اولین کلمات از اعترافات یک گناهکار آگوستین قدیس است. «در خواب آرامش فرشتگان را دارم» از اوست، اما او چیزی از فرشتگان نمی‌داند و آن زمان چیزی از خواب نمی‌دانست (همان‌طور که ماهی‌ها چیزی از آب نمی‌دانند)، د‌اشت الله‌بختکی حدس‌هایی می‌زد، جوان خام و بی‌تجربه‌ای بود.
نوشت اما خواب آن شبم آشفته بود. اما این جمله را که می‌نوشت چیزی در مورد خواب آشفته نمی‌دانست. معنی کلمۀ آشفته را می‌دانست و می‌دانست صفتی است که می‌تواند بسیاری از چیزها، از جمله خواب، را توصیف کند اما چیزی در مورد خواب آشفته نمی‌دانست. این روزها از حقه‌بازی و فریب کلمات شگفت‌زده است. هر کلمه ادعای اقتدار می‌کند و هر کلمه تمایل دارد باورش کنند، و ما کلمات دیگران را می‌خوانیم و چیزی درونشان می‌یابیم که با آن‌ها ارتباط برقرار کنیم، دلخوشی به یافتن تجربه‌ای مشترک با دیگران. با این حال لازم نیست پشت هر کلمه تجربه‌ای باشد. یک کلمه می‌تواند سایه‌ای باشد که هیچ شیئی ایجادش نکرده است.
اخیراً، هرگاه می‌خوانم کسی در رمانی خوابش مختل شده است، قلبم بی‌اختیار به سوی او کشیده می‌شود تا با شخصیت و بعد با نویسندۀ اثر یکی شوم، گویی توانایی نوشتن کلمات آگاهی نسبت به کلماتِ نوشته‌شده را تضمین می‌کند.»