کتاب سینمای کریستوفر نولان

کتاب سینمای کریستوفر نولان (The fictional Christopher Nolan)، نوشته تاد مک گوان، رابطه‌ی فریب و حقیقت را در فیلم‌های این کارگردان بررسی کرده است. نویسنده به‌جای شرح زندگی نولان به‌سراغ شیوه‌ای می‌رود که فیلم‌ها تماشاگر را به برداشت‌های نادرست می‌رسانند و سپس نقش او را در این خطاها آشکار می‌کنند. علی سینا این کتاب را ترجمه و گروه انتشاراتی ققنوس آن را منتشر کرده است. پرسش اصلی این است که اگر فریب فقط مانعی در برابر حقیقت نباشد، سینما چگونه می‌تواند از مسیر گمراه‌کردن به شناخت برسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سینمای کریستوفر نولان اثر تاد مک گوان

کتاب سینمای کریستوفر نولان (تفسیری بر پایه اندیشه‌های هگل، لکان و فروید)، به قلم تاد مک گوان، نقد فیلم را به بحثی فلسفی درباره‌ی شناخت، اخلاق و آزادی پیوند داده است. نویسنده ساختار فیلم‌های نولان را بررسی کرده است و نه نیات آگاهانه‌ی این کارگردان یا جزئیات زندگی او را. مسئله‌ی محوری در این اثر تفاوت میان دیدن یک رخداد و فهمیدن معنای آن رخداد است. تماشاگر ممکن است تصویر درستی ببیند، اما به‌سبب ترتیب نمایش صحنه‌ها، اطلاعات محدود یا اعتماد به شخصیت‌ها، نتیجه‌ای نادرست بگیرد. نویسنده از همین فاصله برای توضیح قدرت فریب سینمایی استفاده می‌کند.

هگل در استدلال تاد مک گوان جایگاهی اساسی دارد؛ حقیقت چیزی آماده نیست که کافی باشد پوشش خطا از روی آن برداشته شود؛ مسیر عبور از خطا نیز در شکل‌گیری شناخت سهم دارد. نویسنده پیوند کریستوفر نولان و فردریش هگل را در همین شباهت میان حرکت فلسفی و تجربه‌ی تماشای فیلم جست‌وجو کرده است. خواننده با تحلیلی روبه‌روست که فرض‌های آن را از نحوه‌ی کنار هم قرارگرفتن تصاویر، رخدادها و برداشت‌های تماشاگر استخراج می‌کند.

کتاب سینمای کریستوفر نولان در مقدمه سه بحث (برجسته‌سازی فریب، مخاطرات رفتن به سینما و نولان هگل‌گرا) را مطرح می‌کند. فصل «دام حقیقت: تعقیب و فریب‌خورده‌ی تمام‌عیار» جایگاه تماشاگر و اعتماد او به حقیقت را بررسی می‌کند. کتاب حاضر علاوه‌بر تعقیب، آثاری مانند بی‌خوابی، بتمن آغاز می‌کند، پرستیژ و اینسپشن را در امتداد مسئله‌ی اصلی خود قرار می‌دهد. مقایسه‌ی شیوه‌ی نولان با فیلمسازان دیگر تفاوت میان غافلگیری روایی و وابستگی حقیقت به فرایند فریب را تبیین می‌کند.

تاد مک گوان به رابطه‌ی سینما و ایدئولوژی می‌پردازد؛ فیلم چگونه می‌تواند برداشت‌های مسلط از زندگی را تقویت کند یا امکان پرسش از همان برداشت‌ها را فراهم آورد؟ مفاهیم روان‌کاوانه‌ای همچون میل، خودفریبی و جایگاه سوژه نیز وارد تحلیل این نویسنده می‌شوند. لحن استدلالی و اصطلاحات فلسفی در کتاب سینمای کریستوفر نولان مطالعه‌ای دقیق را می‌طلبد. خواندن این اثر فرصتی برای بررسی عادت‌های تماشا و قضاوت است؛ عادت‌هایی که می‌توانند بیرون از سالن سینما نیز بر درک واقعیت اثر بگذارند.

خلاصه کتاب سینمای کریستوفر نولان

تماشاگر همیشه از ناآگاهی به آگاهی نمی‌رسد؛ گاهی نقطه‌ی آغاز او دانشی اشتباه است. فریب در فیلم‌های کریستوفر نولان اغلب از تصاویر جعلی ناشی نمی‌شود؛ بلکه حاصل معنایی است که تماشاگر به تصاویر می‌دهد. تاد مک گوان نسبت این تجربه را با اخلاق بررسی می‌کند. منظور او دفاع از دروغگویی روزمره نیست؛ مسئله، شناخت سهم داستان و خیال در ساخته‌شدن ارزش‌ها و هویت‌هاست. موضوع هویت ابرقهرمانی نیز فاصله‌ی میان توانایی جسمی و قدرت یک نقاب را نشان می‌دهد. مبحث رؤیا به امکان شناخت میل از خلال جهان خیالی مربوط می‌شود. استدلال اصلی این است که حقیقت را نمی‌توان کاملاً از مسیر جست‌وجوی آن جدا کرد. آزادی نیز زمانی موضوعیت پیدا می‌کند که انسان مسئولیت سهم خود را در شکل‌گیری این مسیر تشخیص دهد.

چرا باید کتاب سینمای کریستوفر نولان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سینمای کریستوفر نولان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تمایز میان صحت تصویر و خطای تفسیر را در تحلیل فیلم روشن می‌کند.
• کتاب حاضر پیوند دیالکتیک هگل و تجربه‌ی تماشا را از طریق نمونه‌های سینمایی توضیح می‌دهد.
• این اثر رابطه‌ی فریب، میل و آزادی را به پرسشی اخلاقی تبدیل می‌کند.
• اثر حاضر زمینه‌ای را برای بازاندیشی درباره‌ی نقش تماشاگر در ساخته‌شدن معنای فیلم فراهم می‌آورد.

خواندن کتاب سینمای کریستوفر نولان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سینمای کریستوفر نولان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• سینمادوستانی که به تحلیل فرم فیلم‌های کریستوفر نولان علاقه دارند.
• دانشجویان مطالعات سینما و افرادی که پیوند فلسفه و نقد فیلم را دنبال می‌کنند.
• علاقه‌مندان به روان‌کاوی و مخاطبانی که درباره‌ی نسبت میل، خودفریبی و تجربه‌ی تماشا پرسش دارند.

درباره تاد مک گوان

تاد مک گوان (Todd McGowan) زاده‌ی ۹ اکتبر ۱۹۶۷، نظریه‌پرداز سینما، فیلسوف و استاد آمریکایی زبان انگلیسی در دانشگاه ورمونت ایالات متحده بوده است. و در زمینه‌ی نظریه‌ی فیلم و فرهنگ تدریس کرده است. حوزه‌های پژوهشی او هگلی‌گرایی، روان‌کاوی، اگزیستانسیالیسم و پیوند این جریان‌های فکری با سینما را در بر می‌گیرد. تاد مک گوان نویسنده‌ی بیش از ۱۵ کتاب است. او همچنین مجموعه‌ی «نظریه‌ی فیلم در عمل» را به‌همراه اسلاوی ژیژک و آدریان جانستون ارائه کرده است.

از آثار مکتوب تاد مک گوان می‌توان اشاره کرد به کتاب‌های «سرمایه‌داری و میل»، «پایان ناخرسندی؟، ژاک لکان و ظهور جامعه لذت»، «سینمای دیوید لینچ، تحلیلی بر پایه ی اندیشه های فروید، لاکان و هگل»، «نگاه خیره (نظریه فیلم پس از لاکان)»، «لکان و فیلم معاصر» و «سینمای کریستوفر نولان».

جوایز و افتخارات نویسنده

تاد مک گوان به خاطر نگارش کتاب «نگاه خیره (نظریه فیلم پس از لاکان)» برنده‌ی جایزه‌ی گرادیوا در سال ۲۰۰۸ در بخش نظری شد. این جایزه را انجمن ملی پیشبرد روان‌کاوی به او اهدا کرد. این نویسنده همچنین برنده‌ی جایزه‌ی گری اولسون در سال ۲۰۰۴ (2004 Gary Olson Award) برای بهترین کتاب در حوزه‌ی نظریه‌ی فرهنگی شد. این جایزه را نشریه‌ی JAC برای نگارش کتاب «پایان ناخرسندی؟: ژاک لکان و ظهور جامعه لذت» (End of Dissatisfaction? Jacques Lacan and the Emerging Society of Enjoyment) به تاد مک گوان اهدا کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب سینمای کریستوفر نولان

روان‌کاوی، فرهنگ و جامعه (Psychoanalysis, Culture, and Society): کتاب حاضر، بدون هیچ ادعایی، درخشان است و با دقت بسیار نوشته شده است.

درباره کریستوفر نولان

کریستوفر نولان (Christopher Nolan) متولد ۳۰ ژوییه‌ی ۱۹۷۰ و فیلم‌سازی بریتانیایی‌ـ‌آمریکایی است که به‌واسطه‌ی خلق فیلم‌های پرهزینه و پرفروش با روایت‌های پیچیده، در شمار برجسته‌ترین کارگردانان قرن ۲۱ میلادی قرار گرفته است. او رتبه‌ی هفتم را در میان پرفروش‌ترین کارگردانان تاریخ سینما به خود اختصاص داد. در کارنامه‌ی افتخارات این هنرمند دو جایزه‌ی اسکار، یک جایزه‌ی گلدن‌گلوب و دو جایزه‌ی بفتا به چشم می‌خورد. او در سال ۲۰۱۹ نشان فرماندهی امپراتوری بریتانیا (CBE) را دریافت کرد و پنج سال بعد، سال ۲۰۲۴، به‌دلیل خدماتش به سینما به مقام شوالیه نائل شد. از فیلم‌های او می‌توان به «اوپنهایمر» (Oppenheimer)، «تلقین» (Inception)، «میان‌ستاره‌ای» (Interstellar) و «شوالیه‌ی تاریکی» (The Dark Knight) اشاره کرد.

بخشی از کتاب سینمای کریستوفر نولان

«این احتمال وجود داشت که موفقیت ‌بتمن آغاز می‌‌‌کند‌ (۲۰۰۵) کریستوفر نولان را به طور کامل از ریشه‌‌‌هایش در سینمای مستقل جدا کرده باشد. استقبال چشمگیر منتقدان و فروش ۳۷۰ میلیون دلاری فیلم در سراسر جهان می‌‌‌توانست او را به ساخت دنباله‌‌‌ها و دیگر آثار ابرقهرمانی سوق دهد. اما نولان، پیش از ساخت دنباله‌ٔ‌ پرطرفدارش بر ‌بتمن آغاز می‌‌‌کند‌، به پروژه‌‌‌ای با مقیاس کوچک‌‌‌تر روی آورد. اگرچه فیلم بعدی او، ‌پرستیژ ‌(۲۰۰۶)، از ستارگان مطرحی استفاده کرد و بودجه‌ٔ‌ کافی داشت، اما واقعیت این است که نولان در این اثر به سبک و سیاق فیلم‌‌‌های پیش از ‌بی‌‌‌خوابیِ‌ (۲۰۰۲) خود بازگشت. علی‌‌‌رغم آن‌‌‌که نولان فیلم را به صورت رنگی فیلمبرداری کرد، اما فیلمش ظاهری رنگ‌‌‌پریده داشت که با تصویرسازی او از طبقه‌ٔ‌ کارگر لندن در اواخر قرن نوزدهم متناسب بود. اما این تنها ظاهر فیلم نبود که تفاوت داشت. نولان فیلمی ساخته بود که زرق‌‌‌و‌‌‌برق فیلم‌‌‌های قبل و بعدش را نداشت. ‌پرستیژ‌ از اکران گسترده بهره‌‌‌مند بود و در هفته‌ٔ‌ اول اکران پرفروش‌‌‌ترین فیلم گیشه شد، اما فروشش کمتر از یک‌‌‌سوم فروش ‌بتمن آغاز می‌‌‌کند‌ بود.»