کتاب داشتن و نداشتن

کتاب داشتن و نداشتن نوشته شهرام کرمی، از دل یک خانه به تنش‌های پنهان خانواده‌ای می‌رسد که زندگی‌شان زیر سایه‌ی قدرت، مراقبت، شایعه و ترس شکل گرفته است. این نمایش‌نامه که نشر قطره آن را منتشر کرده، با گفت‌وگوهای فشرده و موقعیت‌های بسته، فاصله‌ی میان زندگی خصوصی و بحران اجتماعی را نشان می‌دهد؛ جایی که مادر، فرزندان، خویشاوندان و اطرافیان هر کدام تصویری متفاوت از حقیقت دارند. متن، همزمان به روابط خانوادگی، فرسودگی عاطفی و بهای موقعیت سیاسی می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داشتن و نداشتن

کتاب داشتن و نداشتن نوشته‌ی شهرام کرمی نمایش‌نامه‌ای خانوادگی‌اجتماعی است که فضای آن در خانه‌ای پررفت‌وآمد اما در عین‌ حال بسته و کنترل‌شده شکل می‌گیرد. مرکز ثقل ماجرا مادر است؛ زنی که میان همسر بانفوذ، فرزندان گرفتار، خویشاوندان نیازمند و نیروهای مراقبتی اطراف خانه ایستاده و به‌تدریج درمی‌یابد که از زندگی نزدیک‌ترین آدم‌هایش هم بی‌خبر مانده است. متن نشان می‌دهد که آرامش ظاهری خانه، روی لایه‌ای از اضطراب، سوءظن، بده‌بستان‌های خانوادگی و فشار بیرونی بنا شده است.

شهرام کرمی در این درام بیش از آنکه بر حادثه‌های بزرگ تکیه کند، تنش را از دل گفت‌وگوها بیرون می‌کشد. هر شخصیت با زبان و نگاه خودش وارد صحنه می‌شود: اسماعیل با گلایه و نیاز مالی، ناصر با اعتراض و فاصله‌گرفتن از پدر، لیلا با ترس و محدودیت، گلبهار با حرف‌های روزمره‌ای که ناگهان به واقعیت اجتماعی راه پیدا می‌کند و سید با مراقبت دائمی و حس وظیفه‌ای که مرز میان خدمت و سلطه را مبهم می‌کند. همین رفت‌وآمد صداها باعث می‌شود خانه فقط یک مکان خانوادگی نباشد، بلکه به تصویری فشرده از جامعه تبدیل شود.

کتاب داشتن و نداشتن در ۱۲ بخش پیش می‌رود و هر بخش گوشه‌ای از فرسایش رابطه‌ها را روشن‌تر می‌کند. در این مسیر، موضوع‌هایی مثل قدرت، آبرو، نظارت، شایعه، فساد، نابرابری، تنهایی و درماندگی مادرانه در کنار هم قرار می‌گیرند. یکی از نکته‌های مهم متن این است که بحران فقط بیرون از خانه رخ نمی‌دهد؛ همان بحران به درون خانواده نفوذ کرده و زبان، اعتماد و حتی امکان دیدار میان اعضا را تغییر داده است.

خلاصه نمایشنامه داشتن و نداشتن

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان داشتن و نداشتن از خانه‌ی مادری آغاز می‌شود که در ظاهر در امنیت و رفاه زندگی می‌کند، اما خیلی زود روشن می‌شود این خانه زیر فشار خبرهای نگران‌کننده، مراقبت دائمی و بحران‌های سیاسی و اقتصادی در حال ترک‌برداشتن است. یکی از پسرها درگیر اتهام و بازداشت می‌شود، پسر دیگر از پدر و شیوه‌ی زندگی خانواده فاصله می‌گیرد، دختر خانواده در زندگی زناشویی‌اش احساس امنیت ندارد و اطرافیان خانه نیز هر کدام بخشی از آشفتگی بیرون را به داخل می‌آورند. 

متن قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد که مادر میان دفاع از خانواده، ترس از فروپاشی و نیاز به دانستن حقیقت گرفتار می‌شود.

چرا باید کتاب داشتن و نداشتن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب داشتن و نداشتن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تنش‌های یک خانواده را در پیوند مستقیم با قدرت، آبرو و بحران اجتماعی نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند ببیند چگونه خبرها و تصمیم‌های بیرون از خانه، رابطه‌های نزدیک را فرسوده می‌کنند.
• نمایش‌نامه از راه گفت‌وگوهای کوتاه و موقعیت‌های فشرده، شخصیت‌ها را بدون توضیح اضافی آشکار می‌کند.
• این اثر برای شناخت فضای خانه‌ای مناسب است که امنیت ظاهری آن مدام با ترس، مراقبت و سوءظن شکسته می‌شود.
• خواندن این کتاب توجه را به جایگاه مادر در میانه‌ی کشمکش‌های عاطفی، سیاسی و اخلاقی جلب می‌کند.

خواندن کتاب داشتن و نداشتن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب داشتن و نداشتن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌های ایرانی که بر تنش‌های خانوادگی و اجتماعی تمرکز دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان قدرت سیاسی و زندگی خصوصی را در قالب یک درام ببینند.
• مخاطبانی که از متن‌های شخصیت‌محور با گفت‌وگوهای پرتنش و فضای بسته لذت می‌برند.
• کسانی که به مسئله‌ی فرسایش اعتماد، فاصله‌ی عاطفی و تنهایی در خانواده علاقه دارند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که می‌خواهند نمونه‌ای از پیش‌برد درام از راه گفت‌وگو و موقعیت را بخوانند.

درباره شهرام کرمی

شهرام کرمی (متولد ۱۳۵۱) نویسنده، کارگردان، نمایش‌نامه‌نویس، مدرس دانشگاه و مدیر هنری است. او فعالیت‌های فرهنگی و هنری خود را از سال ۱۳۶۷ با داستان‌نویسی و فعالیت در گروه‌های تئاتر آماتوری آغاز کرد. کرمی در رشته‌ی تئاترِ دانشکده‌ی هنر و معماری تحصیل کرده و از سال ۱۳۷۲ با بازی در نمایش «خروسک پریشان» به کارگردانی داوود کیانیان، وارد عرصه‌ی تئاتر حرفه‌ای شد.

کرمی علاوه‌بر کارگردانی و تدریس در مقاطع آکادمیک، سوابق متعددی در مدیریت هنری و دبیرخانه‌ی رویدادهای نمایشی کشور داشته است. از جمله نمایش‌نامه‌های منتشرشده‌ی او می‌توان به «کاش جای این همه استخوان، لب‌هایت برمی‌گشت!» اشاره کرد.

بخشی از کتاب داشتن و نداشتن