کتاب تاریخ کتابخوانی

کتاب تاریخ کتابخوانی (A history of reading) نوشته آلبرتو مانگوئل و ترجمه رحیم قاسمیان و سفری در دل تجربه‌ی خواندن است؛ از لوح‌های گلی میان‌رودان تا کتابخانه‌های شخصی، از خواندن در سکوت تا بلندخوانی برای دیگری. نویسنده در این اثر فقط از کتاب‌ها حرف نمی‌زند؛ بلکه نشان می‌دهد که خواندن چگونه با حافظه، قدرت، تنهایی، تخیل و حتی شکل‌دادن به جهان پیوند می‌خورد. این کتاب را انتشارات شرکت کتاب هرمس منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ کتابخوانی اثر آلبرتو مانگوئل

کتاب تاریخ کتابخوانی نوشته‌ی آلبرتو مانگوئل و اثری است درباره‌ی خودِ عمل خواندن؛ نه‌فقط به‌عنوان مهارتی فرهنگی، بلکه به‌عنوان تجربه‌ای انسانی که با حافظه، ادراک، قدرت، لذت و تفسیر گره خورده است. نویسنده خواندن را نوعی نقشه‌نگاری جهان می‌بیند؛ کاری که به‌وسیله‌ی آن انسان میان متن و زندگی رفت‌وآمد می‌کند و از طریق نشانه‌ها برای خود معنا می‌سازد. این نگاه باعث شده است اثر حاضر هم رنگ‌وبوی تاریخ داشته باشد و هم حال‌وهوای تأملات شخصی و فرهنگی.

کتاب تاریخ کتابخوانی مسیر شکل‌گیری خواندن را از نخستین نشانه‌های مکتوب تا شیوه‌های پیچیده‌تر ادراک متن دنبال می‌کند. آلبرتو مانگوئل از لوح‌های گلی، طومارها، نسخه‌های خطی، کتاب چاپی و نسبت آن‌ها با حافظه و انتقال تجربه سخن گفته است. او همچنین به تفاوت خواندن در سکوت و خواندن با صدای بلند، رابطه‌ی خواننده با جسم کتاب، نقش کتابخانه، سانسور، ترس حکومت‌ها از خواندن و حتی جایگاه فناوری‌های تازه پرداخته است. این کتاب فقط تاریخ ابزارهای خواندن نیست؛ بلکه تاریخ موقعیت‌های خواندن هم هست.

آلبرتو مانگوئل بارها به خاطرات کودکی، کشف نخستین واژه‌ها، شیفتگی به کتاب‌فروشی‌ها و تجربه‌ی بلندخوانی برای خورخه لوئیس بورخس پرداخته است تا نشان دهد خواندن همیشه امری صرفاً فردی یا صرفاً آموزشی نیست. این تجربه گاهی پناهگاه است، گاهی میدان کشف، گاهی ابزار مقاومت و گاهی راهی برای بازشناسی خود. رفت‌وآمد کتاب میان تاریخ، خاطره، فلسفه و مشاهده، فضای اثر را زنده نگه می‌دارد و آن را به اثری تبدیل می‌کند که درباره‌ی نسبت انسان با معناست.

خلاصه کتاب تاریخ کتابخوانی

خواندن فقط دیدن کلمات روی صفحه نیست. آلبرتو مانگوئل از لوح‌های گلی، طومارها، کتاب‌های چاپی، کتابخانه‌ها، شیوه‌های مختلف مطالعه و نقش حافظه و تفسیر سخن می‌گوید تا روشن کند هر خواندن، نوعی بازآفرینی معناست. در کنار این مسیر تاریخی، نویسنده از زندگی خود مثال می‌آورد؛ از کشف واژه‌ها در کودکی تا کتاب‌خواندن برای نویسنده‌ای چون بورخس. کتاب حاضر تاریخِ شکل‌های گوناگون خواندن را ترسیم می‌کند و نشان می‌دهد که چرا انسان برای فهم جهان، ناگزیر از خواندن نشانه‌هاست.

چرا باید کتاب تاریخ کتابخوانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ کتابخوانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که خواندن فقط مهارت تشخیص واژه‌ها نیست و با حافظه، تخیل و تفسیر پیوند دارد.
• خواننده با سیر دگرگونی شیوه‌های مطالعه، از لوح و طومار تا کتاب و صفحه، آشنا می‌شود.
• این اثر رابطه‌ی میان کتابخوانی و قدرت را از خلال سانسور، ممنوعیت و ترس از خوانندگان بررسی می‌کند.
• کتاب تجربه‌ی شخصی نویسنده را با بحث‌های تاریخی و فرهنگی کنار هم می‌گذارد و تصویری از زندگیِ خواننده می‌سازد.

خواندن کتاب تاریخ کتابخوانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تاریخ کتابخوانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ کتاب، کتابخانه و دگرگونی شیوه‌های مطالعه.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت میان خواندن، حافظه و معنا بیشتر بدانند.
• کسانی که به تجربه‌های شخصی نویسندگان درباره‌ی کتابخوانی علاقه دارند.
• مخاطبانی که از بحث‌های فرهنگی و فکری درباره‌ی نقش کتاب در زندگی انسان لذت می‌برند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی ادبیات، تاریخ فرهنگ و موضوع خواندن کنجکاوند.

درباره آلبرتو مانگوئل

آلبرتو مانگوئل (Alberto Manguel) زاده‌ی ۱۹۴۸ در بوئنوس آیرس، نویسنده، مترجم، آنتولوژیست و ویراستار بین‌المللی پرفروش و سرشناسی است که دوران کودکی خود را در تل‌آویو گذراند و زبان‌های انگلیسی و آلمانی نخستین زبان‌های او بودند. در ۱۶سالگی، زمانی که در کتاب‌فروشی پیگمالیون بوئنوس آیرس کار می‌کرد، به مدت چهار سال (از ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۸) برای خورخه لوئیس بورخسِ نابینا کتاب می‌خواند. این تجربه نقشی حیاتی در زندگی‌اش داشت.

مانگوئل پیش از آغاز دوران ناپدیدشدگان اجباری در اوایل ۱۹۶۹، آرژانتین را ترک کرد و پس از زندگی پر از فرازونشیب و دوره‌گردی در فرانسه، انگلستان، ایتالیا و تاهیتی، در سال ۱۹۸۰ با همکاری جیانی گوادالوپی کتاب «فرهنگ مکان‌های خیالی» را تدوین کرد. او در سال ۱۹۸۲ به تورنتو مهاجرت کرد و شهروند کانادا شد و آثاری مانند رمان «اخبار از کشوری خارجی آمد» (برنده‌ی جایزه‌ی مک‌کیتریک در ۱۹۹۲) و کتاب‌های برجسته‌ای همچون «تاریخ کتابخوانی» (A history of reading) را به نگارش درآورد.

آلبرتو مانگوئل که سابقه‌ی مدیریت برنامه‌ی روزنامه‌نگاری هنری مرکز بنف، مدیریت کتابخانه‌ی ملی آرژانتین (۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸) و از سال ۲۰۲۰ مدیریت مرکز پژوهشی «اسپاسو اتلانتیدا» در لیسبون را در کارنامه داشته است، مدال‌های افتخار متعددی را دریافت کرده است.

جوایز و افتخارات نویسنده

از مهم‌ترین جوایز و افتخارات آلبرتو مانگوئل می‌توان به جایزه‌ی گوتنبرگ از انجمن بین‌المللی گوتنبرگ و شهر ماینتس (۲۰۱۸)، جایزه‌ی فورمنتور (Prix Formentor) (۲۰۱۷)، جایزه‌ی گرینزانه کاوور (Premio Grinzane Cavour) برای مقاله‌ی Diario di un lettore، جایزه‌ی روژه کایوا (Prix Roger Caillois)، نشان افسر هنر و ادبیات فرانسه (Officier de l’Ordre des Arts et des Lettres) و جایزه‌ی مدیسی اشاره کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب تاریخ کتابخوانی

- تایم (Time): اثر حاضر احساسی، اثرگذار و بسیار مجذوب‌کننده است.

- نشریه‌ی کرکوس (Kirkus): «لحن موقر و بی‌تکلف آلبرتو مانگوئل یادآور دوستی است که مشتاقانه می‌خواهد دانش و شور و شوق خود را با دیگران به اشتراک بگذارد. کتاب او لذتی خالص است.

- نیویورک تایمز بوک ریویو (The New York Times Book Review): این کتابْ مبتکرانه و موزه‌ای واقعی از سواد و ادبیات است. انسان به اشتیاق و دلدادگی آلبرتو مانگوئل حسادت می‌ورزد. از طریق همین شیفتگی است که موهبت و استعدادی که او دارد، به بخشی از وجود ما تبدیل می‌شود.

بخشی از کتاب تاریخ کتابخوانی

«تابستان سال ۱۹۸۹، دو سال پیش از آغاز جنگ خلیج فارس، برای دیدن ویرانه‌های بابل و برج بابل، به عراق سفر کردم. سفری بود که از سال‌ها قبل در فکرش بودم. بازسازی بابل از حد فاصل سال‌های ۱۸۹۹ و ۱۹۱۷ و به همت رابرت کولدوی آلمانی آغاز شد. این شهر در فاصلهٔ حدود ۶۵ کیلومتری جنوب بغداد قرار دارد؛ کلاف درهم‌پیچی از دیوارهای زرد روشن است که زمانی قدرتمندترین شهر روی زمین بود و در جوار تپهٔ عظیمی از خاک رس واقع شده که کتاب‌های راهنما می‌گویند تمام آن چیزی است که از برج بابل که بعدها دچار نفرین چندفرهنگی شد، به جا مانده است. رانندهٔ تاکسی که مرا به آنجا می‌برد، از وجود چنین مرکزی صرفاً به این خاطر خبر داشت که نزدیک شهر حله بود و عمه‌اش آنجا زندگی می‌کرد و او چند بار برای دیدن عمهٔ خود به آن ناحیه سفر کرده بود. با خود مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه چاپ انتشارات پنگوئن را برده بودم و پس از گردش در خرابه‌هایی که در نظر فردی چون من، خواننده‌ای غربی، نقطهٔ شروع هر کتابی بوده است، زیر سایهٔ بوتهٔ خرزهره‌ای نشستم و شروع به خواندن کردم.»