کتاب تصوف در مصر

کتاب تصوف در مصر نوشته مهدی فرمانیان است و انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌جای پرداختن به تصوف به‌عنوان مفهومی کلی، سراغ یک بستر مشخص رفته و نشان می‌دهد تصوف در مصر چگونه با تاریخ، نهادهای دینی، حکومت، طریقت‌ها و زندگی اجتماعی مردم گره خورده است. از بحث درباره‌ی طریقت‌های مهم تا نسبت تصوف با الازهر، اخوان المسلمین و سلفیه، مسیر کتاب بر شناخت لایه‌های فکری و اجتماعی این جریان متمرکز است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تصوف در مصر

کتاب تصوف در مصر نوشته مهدی فرمانیان، تصویری گسترده از جایگاه تصوف در جامعه‌ی مصر ارائه می‌دهد؛ تصویری که فقط به شرح مفاهیم عرفانی محدود نمی‌ماند و پیوند این جریان را با تاریخ، فرهنگ عمومی، نهادهای دینی و قدرت سیاسی دنبال می‌کند. متن از این نکته آغاز می‌کند که فهم تصوف در مصر بدون شناخت خلق‌وخو و سنت‌های اجتماعی مردم آن سرزمین کامل نمی‌شود. به همین دلیل، بحث فقط در سطح مشایخ و طریقت‌ها باقی نمی‌ماند و به سراغ آیین‌ها، زیارت‌ها، موالید، مجالس ذکر، خانقاه‌ها و نقش این عناصر در زندگی جمعی هم می‌رود.
کتاب تصوف در مصر در چند محور اصلی پیش می‌رود. بخشی از آن به تاریخ تصوف در مصر اختصاص دارد و از شکل‌گیری گرایش‌های نخستین تا دوره‌های ایوبی، مملوکی، عثمانی و تحولات جدید را مرور می‌کند. بخش مهم دیگر، معرفی طریقت‌های صوفی مصر است؛ ازجمله رفاعیه، قادریه، خلوتیه، دسوقیه، تیجانیه و عزمیه. در این فصل‌ها فقط نام و نسب طریقت‌ها مطرح نیست، بلکه انشعاب‌ها، بزرگان، برخی باورها و شیوه‌های سلوکی آن‌ها هم بررسی شده است. در ادامه، کتاب به آداب و رسوم طریقت‌ها می‌رسد و موضوعاتی مانند جایگاه پیر و مرشد، اذکار و اوراد، خلوت‌گزینی، بیعت، خرقه، محبت اهل بیت و ظهورات اجتماعی طریقت‌ها را کنار هم می‌گذارد.
کتاب تصوف در مصر فقط به درون طریقت‌ها نگاه نمی‌کند و یکی از بخش‌های مهم آن به نسبت تصوف با نیروهای اثرگذار جامعه‌ی مصر اختصاص یافته است. رابطه‌ی تصوف با الازهر، اخوان المسلمین، سلفیه و حکومت، از مهم‌ترین گره‌های بحث در این کتاب است. همین زاویه باعث می‌شود اثر، هم برای شناخت تاریخ تصوف مهم باشد و هم برای فهم این‌که یک جریان دینی چگونه در میدان سیاست، آموزش دینی، رقابت‌های فکری و حتی سازمان‌دهی اجتماعی حضور پیدا می‌کند. نتیجه، متنی است که تصوف مصر را نه به‌صورت جداافتاده، بلکه در متن جامعه و کشمکش‌های آن نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب تصوف در مصر

کتاب تصوف در مصر روند شکل‌گیری و گسترش تصوف در مصر را از دوره‌های نخستین تا تحولات جدید دنبال می‌کند و نشان می‌دهد این جریان چگونه از یک ساحت معنوی به نیرویی اجتماعی و گاه سیاسی تبدیل شده است. اثر، طریقت‌های مهم صوفی را معرفی می‌کند و در کنار تاریخ و شاخه‌های آن‌ها، به آداب، مناسک، جایگاه مشایخ، رابطه با اهل بیت و حضورشان در میان مردم می‌پردازد. بخش‌های بعدی، نسبت تصوف را با الازهر، اخوان المسلمین، سلفیه و حکومت بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که حمایت، رقابت، اصلاح‌طلبی و مداخله‌ی سیاسی چه اثری بر هویت تصوف مصر گذاشته است. دغدغه‌ی اصلی این کتاب، فهم تصوف مصر در پیوند با جامعه، قدرت و فرهنگ دینی است.

چرا باید کتاب تصوف در مصر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تصوف در مصر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری تاریخی از شکل‌گیری و تحول تصوف در مصر ارائه می‌دهد.
• خواننده با طریقت‌های مهم صوفی مصر و تفاوت‌های میان آن‌ها آشنا می‌شود.
• اثر، آداب و رسوم صوفیان را فقط به‌صورت نظری مطرح نمی‌کند و نمود اجتماعی آن‌ها را هم نشان می‌دهد.
• کتاب نسبت تصوف با الازهر، اخوان المسلمین، سلفیه و حکومت را در یک قاب مشترک بررسی می‌کند.
• مطالعه‌ی این کتاب به فهم بهتر نقش نهادهای دینی و آیین‌های مردمی در جامعه‌ی مصر کمک می‌کند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند پیوند میان دین، سیاست و فرهنگ عمومی را در یک نمونه‌ی مشخص بررسی کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تصوف در مصر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویانی که به تاریخ تصوف و طریقت‌های صوفی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی جایگاه اجتماعی و سیاسی تصوف در مصر بیشتر بدانند.
• کسانی که نسبت میان الازهر، حکومت و جریان‌های دینی مصر برایشان مسئله‌ی اصلی است.
• علاقه‌مندان به مطالعات جهان اسلام که می‌خواهند یک نمونه‌ی مشخص از تعامل دین و قدرت را بررسی کنند.
• مخاطبانی که به شناخت آیین‌ها، مناسک و سنت‌های مذهبی در جامعه‌ی مصر علاقه دارند.