کتاب خاطرات زنگ زده

کتاب خاطرات زنگ زده، مجموعه‌ای از فیلم‌نامه‌های کوتاه یوسف یزدانی است که چند موقعیت انسانی متفاوت را در کنار هم می‌گذارد؛ از جاده و روستا تا بیمارستان، جنگل و دریاچه و در هر کدام آدم‌هایی را نشان می‌دهد که با فقدان، عذاب وجدان، دلبستگی، رهایی و بازگشت دست‌وپنجه نرم می‌کنند. فضای کتاب بیش از آنکه بر حادثه تکیه کند، بر لحظه‌های تصمیم‌گیری و تغییر درونی شخصیت‌ها متمرکز است. انتشارات گیوا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خاطرات زنگ زده

کتاب خاطرات زنگ زده نوشته‌ی یوسف یزدانی، مجموعه‌ای از چند فیلم‌نامه‌ی کوتاه است که هر کدام در فضایی مستقل شکل می‌گیرند اما از نظر حال‌وهوا و دغدغه‌های انسانی به هم نزدیک‌اند. در این متن‌ها جاده، روستا، خانه‌های قدیمی، جنگل، بیمارستان و دریاچه فقط پس‌زمینه نیستند؛ هر فضا بخشی از فشار روانی یا وضعیت درونی شخصیت‌ها را بازتاب می‌دهد. آدم‌های این مجموعه اغلب در موقعیتی گیر افتاده‌اند که باید میان خشم، ترس، دلسوزی، خاطره یا مسئولیت یکی را جدی‌تر بگیرند. همین ویژگی باعث شده که فیلم‌نامه‌ها فقط بر گفت‌وگو یا کنش بیرونی نایستند و لایه‌ای از تردید، سکوت و کشمکش درونی هم در آن‌ها دیده شود.

یوسف یزدانی در یکی از متن‌های کتاب خاطرات زنگ زده، برخورد یک جوان با پیرمردی شبیه‌خوان، مسیر یک سفر ساده را به موقعیتی اخلاقی و عاطفی تبدیل می‌کند. در متنی دیگر بازگشت زنی و پسرش به روستا، گذشته و زخم‌های خانوادگی را زنده می‌کند. جایی دیگر رابطه‌ی دو دوست با محدودیت‌های جسمی، معنای همراهی و وابستگی را پیش می‌کشد. در فیلم‌نامه‌ی پایانی نیز به واسطه‌ی جست‌وجوی فرساینده‌ی یک مادر در بستر دریاچه‌ای خشک، سوگ و ناتوانی در رهاکردن گذشته را به مرکز روایت می‌آورد. 

این مجموعه از نظر تصویرسازی، بر جزئیات دیداری و شنیداری تکیه دارد؛ صدای باد، باران، شبیه‌خوانی، آژیر آمبولانس یا پرزدن پرنده‌ها در آن فقط عنصر صحنه نیست، بلکه بخشی از حس و معنای هر موقعیت را می‌سازد.

خلاصه کتاب خاطرات زنگ زده

کتاب خاطرات زنگ زده چند روایت کوتاه را گرد هم آورده که در آن‌ها شخصیت‌ها با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شوند که گذشته را دوباره به اکنون می‌کشانند. در این مجموعه، یک سفر جاده‌ای به مواجهه با وجدان و همدلی می‌رسد، بازگشت به روستا زخم‌های قدیمی را بیدار می‌کند، دوستی و عشق در دل ناتوانی جسمی شکل پیچیده‌تری پیدا می‌کند و جست‌وجوی یک مادر در نمک‌زار دریاچه به تصویری از سوگ پایان‌ناپذیر بدل می‌شود.

هسته‌ی مشترک این فیلم‌نامه‌ها، گیر افتادن آدم‌ها میان رهایی و وابستگی است؛ میان آنچه از دست رفته و آنچه هنوز نمی‌توان از آن دل کند. کتاب بیش‌تر از آنکه پاسخ قطعی بدهد، لحظه‌های تردید و انتخاب را پیش چشم می‌گذارد.

چرا باید کتاب خاطرات زنگ زده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب خاطرات زنگ زده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب چند فیلم‌نامه‌ی کوتاه را در کنار هم می‌آورد که هر کدام موقعیتی مستقل و مسئله‌ای انسانی دارند.
• خواننده با شیوه‌ی شکل‌گیری تعلیق و احساس در متن نمایشی آشنا می‌شود؛ بدون آنکه روایت‌ها به توضیح‌های اضافی متکی باشند.
• فضاسازی در این اثر اهمیت زیادی دارد و نشان می‌دهد مکان، صدا و جزئیات صحنه چگونه در معنا نقش پیدا می‌کنند.
• بخش‌های مختلف اثر، موضوع‌هایی مثل سوگ، عذاب وجدان، دلبستگی، ناتوانی و مسئولیت را در موقعیت‌های متفاوت بررسی می‌کنند.
• خواندن این مجموعه می‌تواند نگاه دقیق‌تری به شخصیت‌پردازی در متن‌های کوتاه نمایشی بدهد؛ جایی که تغییرات درونی باید در زمان محدود شکل بگیرد.

خواندن کتاب خاطرات زنگ زده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خاطرات زنگ زده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی و فیلم‌نامه‌های کوتاه.
• خوانندگانی که به روایت‌های موقعیت‌محور و شخصیت‌های درگیر با انتخاب‌های دشوار علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند با شیوه‌ی فضاسازی در متن نمایشی آشنا شوند.
• مخاطبانی که موضوع‌هایی مثل سوگ، خاطره، رهایی و مسئولیت برایشان جذاب است.
• دانشجویان و هنرجویانی که به نمونه‌های فارسی فیلم‌نامه‌نویسی نیاز دارند.

بخشی از کتاب خاطرات زنگ زده

«روز- بیرونی- فرودگاه
هواپیما در باند فرودگاه به زمین می‌نشیند. صدای گویندهٔ فرودگاه در متن تصویر فوق شنیده می‌شود.
صدای گوینده: پرواز شمارهٔ ۴۵۱ ایران‌ایر، هم‌اکنون در فرودگاه ارومیه به زمین نشست...

غروب- درونی- ماشین
تصویر از پشت شیشهٔ جلویی تاکسی فرودگاه که در جادهٔ منتهی به شهر پیش می‌رود. نرگس زنی پنجاه ساله، ناراحت و گرفته در صندلی عقب ماشین نشسته و به بیرون چشم دوخته است. ناصر شصت ساله و همسر نرگس در صندلی جلویی ماشین نشسته و خیره به روبه‌روست.
نرگس: (رو به راننده.) آقا لطفاً برین سمت جنوبی دریاچه!
راننده از توی آینه سعی می‌کند نرگس را ببیند.
راننده: ولی آقا فرمودن برم هتل.
نرگس: اول برید سمت دریاچه، بعد هتل!
راننده: ولی مسیرمون...
ناصر به راننده اشاره می‌کند که برگردد.
راننده: بله چشم!
راننده از سرعتش کاسته و راهنما می‌زند. دور زده و به مسیر دیگری می‌پیچد.»