کتاب روش تدریس دوره‌ ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌ های ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۴)

کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های 1336 تا 1364) نوشته امراله یوسفی است و انتشارات تخت‌ جمشید آن را منتشر کرده است. این کتاب به تجربه‌ها، شیوه‌ها و نگاه آموزشی‌ای می‌پردازد که در مدرسه‌های عشایری ایران شکل گرفته بود؛ از کلاس‌های چندپایه و آموزش مجسم و نیمه‌مجسم گرفته تا نقش معلم، طرح درس، آموزش حساب، زبان، علوم و فعالیت‌های پرورشی. تمرکز اصلی اثر بر این است که آموزش ابتدایی در شرایط محدود چگونه می‌تواند به یادگیری عمیق‌تر و مشارکت بیشتر دانش‌آموزان برسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۴)

کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های 1336 تا 1364) نوشته امراله یوسفی، تصویری از یک تجربه‌ی آموزشی خاص در مدرسه‌های عشایری ایران ارائه می‌دهد؛ تجربه‌ای که در آن آموزش فقط به انتقال درس محدود نمی‌شود و با شیوه‌ی اداره‌ی کلاس، رابطه‌ی معلم و دانش‌آموز، نقش خانواده و حتی فضای زندگی کوچ‌نشینی پیوند می‌خورد. نویسنده از دل تجربه‌های آموزشی و با ارجاع به دیدگاه‌های تربیتی، می‌کوشد نشان دهد که در آموزش ابتدایی، روش تدریس به‌اندازه‌ی محتوای درس اهمیت دارد. در این مسیر، نام محمد بهمن‌بیگی و مکتب آموزشی او جایگاه مهمی دارد و بخش‌هایی از کتاب به نگاه او درباره‌ی معلم، تربیت، نظارت آموزشی و مدرسه اختصاص یافته است.
این کتاب فقط به مباحث نظری بسنده نمی‌کند و دامنه‌ی آن از تعریف آموزش و پرورش و مرور نظر چند متفکر آغاز می‌شود و بعد به روش‌های مؤثر تدریس می‌رسد. فصل‌های کتاب موضوعاتی مثل روش علمی ـ کاربردی، آموزش عملی و تئوری، روش مجسم و نیمه‌مجسم، مرحله‌های رشد ذهنی کودک، طرح درس، الگوی تدریس و کمک‌آموزشی‌ها را دربر می‌گیرد. سپس بخش‌های مفصل‌تری به آموزش درس‌های مشخص اختصاص پیدا می‌کند؛ از حساب و هندسه تا فارسی، دستور زبان، عربی، علوم، نقاشی و فعالیت‌های فرهنگی. در خلال این مباحث، نویسنده بارها بر آموزش دیداری، مشارکت دانش‌آموز، تکرار هدفمند، پیوستگی یادگیری و توجه به تفاوت‌های فردی تکیه کرده است.
این کتاب از این نظر جالب است که مدرسه را در دل امکانات محدود بررسی می‌کند، نه در فضای مجهز و ثابت. چادر سفید، تخته‌سیاه، زیلو، کلاس چندپایه و حضور یک معلم برای چند سطح تحصیلی، فقط جزئیات محیطی نیستند؛ این عناصر در منطق آموزشی کتاب نقش دارند و توضیح می‌دهند که چرا مرور مداوم، یادگیری ناخواسته‌ی پایه‌های بالاتر و پایین‌تر و مشارکت دانش‌آموزان در تدریس اهمیت پیدا می‌کند. در کنار این‌ها، اثر به موضوعاتی مثل اردو، مشاعره، کنفرانس، نقشه، بازی آموزشی و حتی آموزش «ترین‌ها» هم پرداخته است تا نشان دهد یادگیری در این الگو، محدود به کتاب درسی و پرسش‌های تکراری کلاس نیست.

خلاصه کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۴)

کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های 1336 تا 1364) شرحی از مبانی فکری و شیوه‌های اجرایی آموزش ابتدایی در مدرسه‌های عشایری ایران است. نویسنده ابتدا درباره‌ی مفهوم آموزش، تربیت و نسبت این دو بحث می‌کند و سپس به سراغ روش‌های تدریس می‌رود؛ روش‌هایی مثل آموزش مجسم، نیمه‌مجسم، عملی و تئوری که قرار است یادگیری را از حفظ‌کردن صرف دور کنند. بخش مهمی از کتاب به تدریس درس‌های پایه، به‌ویژه حساب، اختصاص دارد و نمونه‌های متعددی از آموزش عدد، جمع، تفریق و مفاهیم اولیه‌ی ریاضی آورده شده است. در کنار این‌ها، نقش معلم، طرح درس، نظارت آموزشی، فعالیت‌های گروهی و تجربه‌های برگرفته از مکتب محمد بهمن‌بیگی نیز در متن برجسته است.

چرا باید کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۴) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های 1336 تا 1364) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تجربه‌ی آموزش ابتدایی در مدرسه‌های عشایری را با جزئیات روش تدریس و اداره‌ی کلاس کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با شیوه‌های آموزش مجسم، نیمه‌مجسم و عملی در درس‌های پایه آشنا می‌شود.
• این کتاب نشان می‌دهد کلاس چندپایه چگونه می‌تواند به مرور، تکرار و یادگیری هم‌زمان چند سطح کمک کند.
• بخش‌های مربوط به آموزش حساب، نمونه‌های مشخصی از توضیح عدد، جمع، تفریق و آمادگی برای مفاهیم بعدی ارائه می‌کنند.
• این اثر برای شناخت نگاه محمد بهمن‌بیگی به معلم، مدرسه و تربیت منبعی قابل‌توجه است.
• این کتاب فقط به درس محدود نمی‌ماند و نقش اردو، مشاعره، کنفرانس، نقشه و بازی آموزشی را هم بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب روش تدریس دوره‌ی ابتدایی در آموزش و پرورش عشایر ایران (سال‌های 1336 تا 1364) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان دوره‌ی ابتدایی که می‌خواهند با نمونه‌هایی از آموزش مفهومی و دیداری در کلاس آشنا شوند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی تعلیم و تربیت که به تاریخ آموزش عشایری ایران علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی مکتب آموزشی محمد بهمن‌بیگی و اثر آن بر مدرسه‌های عشایری بیشتر بدانند.
• کسانی که به شیوه‌های تدریس در کلاس‌های چندپایه و محیط‌های کم‌امکانات توجه دارند.
• خوانندگانی که به پیوند میان آموزش، تربیت، نقش معلم و فعالیت‌های پرورشی علاقه‌مندند.