کتاب بدرود پوشکین

کتاب بدرود پوشکین نوشته سعید نفیسی، فقط شرحی کوتاه از زندگی الکساندر پوشکین نیست، بلکه از خلال آن می‌توان نگاه نفیسی به جایگاه نویسنده، رنج آفرینش و نسبت ادبیات با زمانه را هم دید. متن، هم به زندگی و آثار پوشکین سر می‌زند و هم به فضای فکری و ادبی روسیه نزدیک می‌شود. در پایان نیز داستان فواره باغچه سرا از پوشکین با ترجمه شجاع الدین شفا ضمیمه شده است. انتشارات ویکتور هوگو این کتاب را منتشر کرده و نسخه‌ی الکترونیکی آن را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بدرود پوشکین

کتاب بدرود پوشکین نوشته‌ی سعید نفیسی اثری است که در مرز میان زندگی‌نامه، نقد ادبی و تأملات فرهنگی حرکت می‌کند. نفیسی در آغاز، از رنج و تنهایی مردان بزرگ سخن می‌گوید و از همین مسیر به پوشکین می‌رسد؛ شاعری که در این متن فقط یک نام مشهور نیست، بلکه نمونه‌ای از نویسنده‌ای است که زندگی شخصی، آشوب درونی و زمانه‌ی سیاسی در شکل‌گیری آثارش نقش داشته‌اند.

سعید نفیسی سپس با جزئیات بیشتری به زندگی پوشکین می‌پردازد؛ از کودکی، خانواده و آموزش او تا ورودش به محافل ادبی، پیوندش با شعر فرانسه، شهرت زودهنگام، درگیری با فضای سیاسی و سال‌های تبعید. او در کنار روایت زندگی، به آثار مهم پوشکین هم پرداخته است؛ از روسلان و لودمیلا و زندانی قفقاز تا فواره باغچه سرا، لولیان و یوگنی آنگین. در این میان، فقط نام آثار فهرست نمی‌شود، بلکه درباره‌ی حال‌وهوای آن‌ها، تأثیر بایرون بر پوشکین، نسبت او با جامعه‌ی روسیه و ویژگی شخصیت‌هایش هم توضیح داده می‌شود.

کتاب بدرود پوشکین از نظر لحن نیز حال‌وهوای خاصی دارد. نثر نفیسی پرشور، اندیشناک و گاه خطابی است و در بخش‌هایی از شرح زندگی فراتر می‌رود و به پرسش‌هایی درباره‌ی سرنوشت هنرمند، رنج دانایی و فاصله‌ی میان مردم و چهره‌های بزرگ می‌رسد. ضمیمه‌شدن داستان فواره باغچه سرا در پایان، این امکان را هم فراهم می‌کند که خواننده پس از آشنایی با زندگی و جایگاه پوشکین، نمونه‌ای از جهان ادبی او را نیز در همان مجموعه دنبال کند.

خلاصه کتاب بدرود پوشکین

کتاب بدرود پوشکین تصویری گسترده از زندگی، زمانه و آثار الکساندر پوشکین به دست می‌دهد. سعید نفیسی بحث را با تأملی درباره‌ی رنج و تنهایی چهره‌های بزرگ آغاز می‌کند و بعد به سراغ زندگی پوشکین می‌رود؛ از کودکی و پرورش ادبی او تا ورودش به محافل فرهنگی، شهرت شعری، درگیری‌های سیاسی و تبعید. 

در ادامه، چند اثر مهم پوشکین معرفی و بررسی می‌شوند و نویسنده نشان می‌دهد که چگونه تجربه‌های شخصی، فضای اجتماعی و تأثیر نویسندگانی چون بایرون در شکل‌گیری شعر او نقش داشته‌اند. متن در کنار روایت زندگی، جایگاه پوشکین را در ادبیات روسیه و نسبت او را با روح زمانه بررسی می‌کند.

چرا باید کتاب بدرود پوشکین را بخوانیم؟

• این کتاب زندگی پوشکین را فقط به‌ صورت رویدادنگارانه نقل نمی‌کند و پیوند میان زندگی، اندیشه و آثار او را نشان می‌دهد.
• خواننده با چند اثر مهم پوشکین و جایگاه هر یک در مسیر ادبی او آشنا می‌شود.
• متن تصویری از فضای ادبی و سیاسی روسیه در روزگار پوشکین به دست می‌دهد.
• وجود داستان فواره باغچه سرا در پایان، شناخت نظری از پوشکین را با مواجهه‌ی مستقیم با یکی از آثارش کامل‌تر می‌کند.

خواندن کتاب بدرود پوشکین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به ادبیات روسیه که می‌خواهند با زندگی و آثار پوشکین آشنا شوند.
• خوانندگانی که به پیوند میان زندگی نویسنده و شکل‌گیری آثار ادبی توجه دارند.
• کسانی که می‌خواهند تصویری کلی از فضای فکری و فرهنگی روسیه در روزگار پوشکین به دست آورند.
• علاقه‌مندان به نوشته‌های سعید نفیسی و نثر پژوهشی او.
• مخاطبانی که دوست دارند پس از یک معرفی تحلیلی، نمونه‌ای از اثر خود پوشکین را هم در همان مجموعه بخوانند.

درباره سعید نفیسی

سعید نفیسی، ادیب، مورخ، مترجم و نویسنده‌ که به عنوان یکی از بنیان‌گذاران مکتب نثر دانشگاهی شناخته می‌شود، در سال ۱۲۷۴ در تهران متولد شد. او فرزند میرزا علی‌اکبر ناظم‌الاطبا، پزشک و فرهنگ‌نویس بود و تحصیلات ابتدایی و متوسطه‌ی خود را در مدارس شرف و علمیه در تهران سپری کرد. نفیسی در سن ۱۵ سالگی جهت ادامه‌ی تحصیل عازم اروپا شد و پس از اتمام تحصیلات خود در شهر نوشاتل سوئیس و دانشگاه پاریس، در سال ۱۲۹۷ به ایران بازگشت؛ وی فعالیت حرفه‌ای خود را با تدریس زبان فرانسه آغاز کرد و همزمان به عضویت گروه نویسندگان مجله‌ی دانشکده درآمد و با ملک‌الشعرا بهار به همکاری پرداخت. او در سال‌های بعد به تدریس در دارالفنون، دانشکده‌ی حقوق و دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران پرداخت و به عضویت فرهنگستان ایران برگزیده شد.

ویژگی سبک نگارش نفیسی، پیراستگی عبارات در لفظ و معنا، دوری از پیچیدگی‌های بیهوده‌ی لفظی و بهره‌گیری از استحکام دستوری بود که تأثیر ژرفی بر معاصران خود بر جای گذاشت. از این نویسنده و پژوهشگر پرکار، آثار تالیفی، تصحیحی و ترجمه‌ای متعددی در زمینه‌های ادبی، تاریخی و بیوگرافی به یادگار مانده است که نقش مهمی در توسعه‌ی مطالعات ایران‌شناسی و ادبیات فارسی ایفا کرده‌اند. سعید نفیسی پس از سال‌ها خدمت به فرهنگ و ادب ایران، در سال ۱۳۴۵ در تهران درگذشت.

درباره الکساندر پوشکین

الکساندر سرگیویچ پوشکین (Alexander Pushkin) (۱۷۹۹-۱۸۳۷)، شاعر و نویسنده‌ی روسی سبک رومانتیسم بود که از او به عنوان بنیان‌گذار ادبیات مدرن روسیه و بزرگ‌ترین شاعر این زبان یاد می‌شود. او که وابستگی عمیقی به فرهنگ عامه‌ی روس داشت، فعالیت‌های ادبی خود را با سرودن اشعار و حماسه‌های منظومی همچون «فواره باغچه سرا» آغاز کرد و به شهرت رسید؛ وی در ادامه، قصه‌ها و ترانه‌های عامیانه‌ای مانند «قصه‌ی ماهیگیر و ماهی» و «داماد» را به نگارش درآورد. پوشکین در طول حیات حرفه‌ای خود به خلق آثار منظوم و منثور با مضامین فلسفی و اجتماعی پرداخت و اثر معروف خود، رمان منظوم «یوگنی آنگین»، را طی یک دوره‌ی هشت‌ساله بین سال‌های ۱۸۲۵ تا ۱۸۳۲ میلادی خلق نمود.

از میان آثار منثور و منظوم شاخص او می‌توان به منظومه‌ی «سوارکار مفرغی» که از والاترین نمونه‌های شعر روسی به شمار می‌رود و همچنین رمان‌ها و داستان‌های کوتاهی چون «دختر سروان»، «بی‌بی پیک»، «دوبروفسکی» و «داستان‌های بلکین» اشاره کرد. جایگاه او در تاریخ ادبیات سبب شد تا نشان‌ها و جوایز معتبری نظیر جایزه‌ی ادبی پوشکین و مدال دولتی پوشکین به افتخار میراث هنری وی پایه‌گذاری شوند.