کتاب بشریت

کتاب بشریت (تاریخی سرشار از امید) نوشته روتخر برخمان و ترجمه سعید حسنی و بهروز کیاء است و انتشارات ارجمند در سال ۱۴۰۰ آن را منتشر کرده است. این کتاب یکی از باورهای رایج درباره‌ی سرشت انسان را به چالش می‌کشد: اینکه آدم‌ها در شرایط بحرانی خیلی زود به خشونت و خودخواهی روی می‌آورند. نویسنده با بررسی نمونه‌هایی از تاریخ، پژوهش‌های روان‌شناختی و روایت‌هایی از جنگ و فجایع طبیعی، تصویری متفاوت از رفتار انسان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که همکاری، همدلی و اعتماد در بسیاری از بحران‌ها نقشی پررنگ‌تر از چیزی دارند که معمولاً تصور می‌کنیم. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بشریت اثر روتخر برخمان

کتاب بشریت (Humankind: a hopeful history)، نوشته‌ی روتخر برخمان، این پرسش را مطرح می‌کند که انسان‌ها هنگام فروپاشی نظم معمول زندگی چگونه رفتار می‌کنند. برخمان در برابر این دیدگاه می‌ایستد که تمدن لایه‌ای شکننده است و با وقوع بحران، انسان‌ها به‌سرعت به موجوداتی خشن، هراسان و منفعت‌طلب تبدیل می‌شوند. او برای بررسی این تصور، به نمونه‌هایی مانند بمباران لندن، رفتار مردم در دوران جنگ و برداشت‌های رایج درباره‌ی واکنش جمعی در شرایط بحرانی می‌پردازد و نشان می‌دهد که بسیاری از این تصورات با شواهد تاریخی هم‌خوانی ندارند.

روتخر برخمان برای بررسی دیدگاه خود به سراغ آزمایش‌های روان‌شناختی، گزارش‌های میدانی، اسناد تاریخی و روایت‌های مشهور می‌رود. طوفان کاترینا، نقش شایعات و ترس در شکل‌گیری رفتار جمعی، تأثیر رسانه‌ها و بازخوانی داستان سالار مگس‌ها از نمونه‌هایی هستند که در کتاب بررسی می‌شوند. برخمان در این میان به داستان پسران جزیره‌ی آتا نیز می‌پردازد؛ داستانی واقعی که در آن گروهی از نوجوانان گرفتار در یک جزیره، به‌جای فروپاشی و درگیری، با همکاری و تقسیم مسئولیت توانستند شرایط دشوار را پشت‌سر بگذارند.

بخش دیگری از کتاب بشریت به ریشه‌های فکری بدبینی به انسان اختصاص دارد. برخمان دیدگاه فیلسوفان، روان‌شناسان و اقتصاددانانی را بررسی می‌کند که انسان را موجودی اساساً خودخواه و منفعت‌طلب دانسته‌اند و نشان می‌دهد که چگونه این تصور بر سیاست، آموزش، نهادهای اجتماعی و رفتار روزمره اثر گذاشته است. استدلال روتخر برخمان این است که نگاه ما به سرشت انسان صرفاً یک باور شخصی نیست؛ این نگاه می‌تواند بر نحوه‌ی طراحی جامعه و میزان اعتمادی که میان افراد شکل می‌گیرد تأثیر بگذارد.

خلاصه کتاب بشریت

کتاب بشریت استدلال می‌کند که انسان در شرایط بحرانی الزاماً به موجودی خشن و خودخواه تبدیل نمی‌شود. روتخر برخمان با مرور نمونه‌هایی از جنگ، بلایای طبیعی و موقعیت‌های دشوار، نشان می‌دهد که مردم در بسیاری از این موقعیت‌ها به یکدیگر کمک می‌کنند، مسئولیت می‌پذیرند و برای حفظ نظم و زندگی جمعی همکاری می‌کنند.

روتخر برخمان در ادامه می‌پرسد که چرا با وجود این شواهد، تصویر بدبینانه از انسان همچنان رواج دارد. او نقش رسانه‌ها، شایعات، نظریه‌های روان‌شناسی و برخی روایت‌های تاریخی و فرهنگی را در شکل‌گیری این تصور بررسی می‌کند. نتیجه‌ی بحث دعوت به بازنگری در باورمان درباره‌ی انسان و توجه بیشتر به ظرفیت اعتماد، همدلی و همکاری است.

چرا باید کتاب بشریت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بشریت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این اثر برخی باورهای رایج درباره‌ی خودخواهی و خشونت انسان را با شواهد تاریخی و پژوهشی به چالش می‌کشد.
• کتابْ واکنش انسان‌ها در جنگ‌ها، فجایع طبیعی و دیگر موقعیت‌های بحرانی را از زاویه‌ای متفاوت بررسی می‌کند.
• این اثر نشان می‌دهد که چگونه برداشت ما از سرشت انسان می‌تواند بر سیاست، آموزش و نهادهای اجتماعی اثر بگذارد.
• نویسنده نقش رسانه‌ها، شایعات و روایت‌های فرهنگی را در شکل‌گیری بدبینی به انسان بررسی می‌کند.
• این اثر نمونه‌هایی واقعی از همکاری و همبستگی انسانی ارائه می‌دهد و نگاه خواننده را به رفتار جمعی بسط می‌دهد.
• این کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ، روان‌شناسی اجتماعی و ریشه‌های فکری باورهای رایج درباره‌ی انسان مفید است.

خواندن کتاب بشریت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بشریت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی سرشت انسان، اعتماد و همکاری اجتماعی هستند.
• علاقه‌مندان به روان‌شناسی اجتماعی و رفتار انسان در شرایط بحرانی.
• خوانندگانی که می‌خواهند تأثیر رسانه‌ها و شایعات بر برداشت عمومی از رفتار انسان را بشناسند.
• مخاطبانی که به تاریخ، فلسفه و بررسی ایده‌های رایج درباره‌ی انسان علاقه‌مندند.
• کسانی که از کتاب‌های مبتنی‌بر شواهد، روایت‌های تاریخی و استدلال‌های خلاف‌ عادت استقبال می‌کنند.

درباره روتخر برخمان

روتخر کریستیان برخمان، مورخ و نویسنده‌ی هلندی، ۲۶ آوریل ۱۹۸۸ در رنسه به دنیا آمد. او از چهره‌های شناخته‌شده‌ی فکری نسل جدید اروپاست و آثارش در حوزه‌های تاریخ، اقتصاد و فلسفه به زبان‌های مختلف ترجمه شده‌اند. کتاب آرمان‌شهر واقع‌بین‌ها و راه رسیدن به آن برای او شهرت جهانی به همراه آورد و سخنرانی‌اش در مجموعه‌ی TED با عنوان فقر کمبود شخصیت نیست، کمبود پول است نیز در سال ۲۰۱۷ در میان ۱۰ سخنرانی برتر این مجموعه قرار گرفت.

برخمان در خانواده‌ای مذهبی بزرگ شد؛ پدرش کشیش پروتستان و مادرش معلم بود. او کارشناسی تاریخ را در سال ۲۰۰۹ از دانشگاه اوترخت گرفت و در سال ۲۰۱۲ تحصیلات کارشناسی ارشد خود را در همین دانشگاه و دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس به پایان رساند. پژوهش‌های او در این دوره بیشتر بر شهرها، دولت‌ها و مفهوم شهروندی متمرکز بود. برخمان ابتدا قصد داشت مسیر دانشگاهی را دنبال کند، اما بعدها به روزنامه‌نگاری روی آورد و با نشریه‌ی آنلاین De Correspondent همکاری کرد. نوشته‌های او در نشریاتی مانند واشنگتن پست و گاردین منتشر شده‌اند و او دو بار نیز نامزد جایزه‌ی مطبوعات اروپا شده است.

کتاب حاضر پس از انتشار ترجمه‌ی انگلیسی در سال ۲۰۲۰، در فهرست پرفروش‌های نیویورک تایمز قرار گرفت، هرچند برخی منتقدان استدلال‌ها و شیوه‌ی استناد علمی آن را محل نقد دانستند. در سال ۲۰۲۵، برخمان کتاب جاه‌طلبی اخلاقی را منتشر کرد و در آن معیارهای متعارف موفقیت، مانند درآمد بالا و جایگاه شغلی، را به چالش کشید. کتاب تاریخ پیشرفت او نیز در سال ۲۰۱۳ جایزه‌ی Liberales را برای بهترین اثر غیرداستانی هلندی‌زبان دریافت کرد.

اعتماد به انسان، کاهش فقر و بازنگری در معیارهای موفقیت از موضوعات ثابت در آثار برخمان هستند. برخمان در سال ۲۰۲۱ نیز به سازمان Giving What We Can پیوست؛ شبکه‌ای بین‌المللی که اعضای آن متعهد می‌شوند دست‌کم ۱۰ درصد از درآمد خود را به مؤسسات خیریه‌ی مؤثر اختصاص دهند.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

انتشارات فرهنگ نشر نو با ترجمه‌ی مزدا موحد، نشر کتاب پارسه با ترجمه‌ی میرجواد سیدحسینی و سکینه تقی‌زاده، نشر لوگوس با ترجمه‌ی سهراب خلیلی‌شورینی و نشر آسمان نیلگون با ترجمه‌ی بهاره رستمی در سال‌های مختلف و با عناوین متفاوت این کتاب را منتشر کرده‌اند.

بخشی از کتاب بشریت

«حرف روسو این بود که از بدو تولدِ این جامعهٔ مدنی نفرین‌شده، اوضاع به خوبی پیش نرفت. کشاورزی، شهرنشینی، حاکمیت‌دولت، ما را از هرج و مرج نجات نداده بود که هیچ، به بردگی و تباهی نیز کشانده بود. با ظهور نویسندگی و مطبوعات اوضاع بدتر شد. روسو در این خصوص نوشت: «به لطف حروف الفبا، افکار پوچ و خطرناک هابز برای همیشه باقی می‌ماند.»

روسو بر این باور بود که در روزگار قدیم، پیش از ظهور دیوان‌سالاران و پادشاهان، اوضاع از هر جهت بهتر بود. در گذشته، هنگامی که بشر با ظاهری عریان می‌زیسته، ما هنوز موجودات دل‌رحمی بودیم. اکنون اما بدبین و منفعت‌طلب شده‌ایم. زمانی تندرست و قوی بودیم. حالا بی‌حال و ضعیف شده‌ایم. از نظر او ظهور تمدن یک اشتباه بزرگ بود. هرگز نباید آزادی خود را به باد فنا می‌دادیم.»