کتاب امید و امید درمانی

کتاب امید و امید درمانی نوشته طاهره گلستانی بخت و مهدخت اکبری، با تمرکز بر روان‌شناسی مثبت‌نگر، امید را فقط یک احساس خوشایند نمی‌داند و آن را فرایندی وابسته به هدف، اراده و یافتن مسیرهای ممکن توضیح می‌دهد. نویسندگان در کنار شرح نظریه‌های اصلی، پیوند امید را با معنا، خوش‌بینی، سلامت روان و فرایند درمان بررسی کرده‌اند. انتشارات ارجمند این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امید و امید درمانی

کتاب امید و امید درمانی نوشته‌ی طاهره گلستانی بخت و مهدخت اکبری، به یکی از مفاهیم محوری روان‌شناسی یعنی امید از زاویه‌ای گسترده نگاه کرده است. نویسندگان از همان آغاز، امید را پدیده‌ای چندبعدی معرفی می‌کنند که فقط به حال‌وهوای فرد محدود نمی‌شود و با ابعاد زیستی، روان‌شناختی، اجتماعی، فرهنگی و معنوی زندگی پیوند دارد. در این نگاه، امید نه انتظار منفعلانه است و نه‌صرفاً خوش‌بینی؛ بلکه به هدف‌گذاری، توان حرکت و پیدا کردن مسیرهای جایگزین در برابر مانع‌ها وابسته است.

کتاب بخش مهمی از بحث خود را بر نظریه‌ی امید اسنایدر بنا کرده است. در این چارچوب، سه مؤلفه‌ی اصلی امید یعنی هدف، افکار گذرگاه و افکار عامل توضیح داده می‌شوند. کتاب نشان می‌دهد که فرد امیدوار فقط آرزو نمی‌کند، بلکه برای رسیدن به هدف‌هایش راه می‌سازد و انگیزه‌ی ادامه‌دادن را حفظ می‌کند. در ادامه، نسبت امید با مفاهیمی مانند خوش‌بینی، معناداری زندگی، عزت‌نفس، خودکارآمدی، حمایت اجتماعی و سلامت جسم و روان بررسی می‌شود و نمونه‌های پژوهشی متعددی برای روشن‌تر شدن این پیوندها آمده است.

کتاب امید و امید درمانی فقط به تعریف نظری بسنده نمی‌کند و به جایگاه امید در روان‌درمانی هم می‌رسد. در فصل‌های کتاب، امید به‌ عنوان عاملی مشترک در درمان و نیز به‌ عنوان چارچوبی برای فهم برخی مداخله‌های شناختی‌رفتاری مطرح می‌شود. طاهره گلستانی بخت و مهدخت اکبری توضیح می‌دهند که چگونه تعیین هدف، شکستن هدف‌های بزرگ به گام‌های کوچک‌تر، شناسایی موانع و ساختن مسیرهای تازه می‌تواند در کاهش ناامیدی و افزایش احساس توانمندی نقش داشته باشد.

خلاصه کتاب امید و امید درمانی

کتاب امید و امید درمانی امید را به‌ عنوان نیرویی وابسته به هدف، اراده و مسیرسازی توضیح داده و نشان می‌دهد که این مفهوم چگونه با سلامت روان، کیفیت زندگی و توان مقابله با دشواری‌ها گره می‌خورد. نویسندگان ابتدا تعریف‌ها و نظریه‌های مهم امید را مرور می‌کنند و سپس به نظریه‌ی اسنایدر می‌رسند که بر سه جزء هدف، افکار عامل و افکار گذرگاه استوار است. در ادامه، پیوند امید با خوش‌بینی، معنا، عزت‌نفس، روابط اجتماعی و حتی وضعیت جسمانی بررسی می‌شود. 

بخش دیگری از کتاب نیز به امید درمانی و نسبت آن با درمان‌های شناختی‌رفتاری اختصاص دارد و نشان می‌دهد که امید چگونه می‌تواند در فرایند درمان به باز شدن مسیرهای تازه کمک کند.

چرا باید کتاب امید و امید درمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب امید و امید درمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب امید را از سطح یک احساس مبهم بیرون می‌آورد و آن را به‌ صورت مفهومی وابسته به هدف، اراده و مسیر توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند تفاوت امید با خوش‌بینی، انتظار منفعلانه و صرفِ آرزوکردن را دقیق‌تر درک کند.
• این کتاب پیوند امید را با معنا، عزت‌نفس، حمایت اجتماعی، سلامت روان و حتی برخی جنبه‌های سلامت جسمانی نشان می‌دهد.
• بخش‌های مربوط به نظریه‌ی اسنایدر کمک می‌کند سازوکار شکل‌گیری امید و نقش موانع و مسیرهای جایگزین روشن‌تر شود.
• کتاب نشان می‌دهد که امید در روان‌درمانی فقط یک حالت عاطفی نیست و می‌تواند در تعیین هدف و ادامه‌دادن مسیر درمان نقش داشته باشد.
• مطالب اثر برای کسانی که به روان‌شناسی مثبت‌نگر و کاربرد مفاهیم آن در زندگی و درمان علاقه دارند، اطلاعات متمرکز و قابل‌استفاده‌ای فراهم می‌کند.

خواندن کتاب امید و امید درمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب امید و امید درمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی که می‌خواهند با نظریه‌های مربوط به امید و جایگاه آن در روان‌شناسی مثبت‌نگر آشنا شوند.
• مشاوران و درمانگرانی که به رابطه‌ی امید با فرایند درمان و مداخله‌های شناختی‌رفتاری علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی پیوند امید با معنا، خوش‌بینی، سلامت روان و تاب‌آوری بیشتر بدانند.
• کسانی که در جست‌وجوی فهم دقیق‌تری از نقش هدف‌گذاری و مسیرسازی در حفظ انگیزه هستند.
• مخاطبانی که به مباحث روان‌شناسی کاربردی با تکیه بر نظریه‌ها و پژوهش‌های متعدد علاقه دارند.

بخشی از کتاب امید و امید درمانی

«بیش از چهل سال پیش جروم فرانک (۱۹۶۸،۱۹۷۵) امید را عامل مشترک در انواع گوناگون روان‌درمانی‌ها می‌دانست و منینگر (۱۹۵۹) زمانی که رئیس انجمن روان‌پزشکان آمریکا بود در دانشگاه دربارهٔ مفهوم‌سازی امید سخنرانی کرد و اکنون اسنایدر به عملیاتی کردن این مفهوم پرداخته است. اسنایدر (۲۰۰۰) امیدواری را فرایندی شناختی و دارای دو بخش اصلی افکار عامل (اراده‌های هدفمند) و مسیر یا گذرگاه‌ها (طرح‌های هدفمند) می‌دانست که هر دو بخش از طریق رفتارهای هدفمند در ایجاد و تعیین میزان امید ضروری هستند و موجب سازگاری، سلامت جسمی و روانی می‌شوند. مسیرها (گذرگاه‌ها) جزء شناختی امید و نشان‌دهندهٔ توان فرد در ایجاد راه‌های مناسب برای دستیابی به اهداف هستند. افکار عامل، جزء انگیزشی امید و نشان‌دهندهٔ برداشت، تعبیر و تفسیر شخص در مورد تواناییش برای رسیدن به اهداف گذشته، حال و آینده است. افکار عامل یعنی باور به اینکه فرد می‌تواند از طریق راه‌های فرضی به سوی هدفی مشخص حرکت کند و به آن دست یابد. افکار عامل به ویژه در زمان رویارویی با موانع موجود به راه‌اندازی انگیزهٔ لازم برای گام نهادن در مسیرهای دیگر نقش دارد.»