کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار

کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار نوشته موسی حقانی، یکی از مجلدهای مجموعه‌ی استعمارشناسی در ایران است که پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آن را منتشر کرده است. این کتاب با تمرکز بر شیوه‌های نفوذ انگلستان در ایران، فقط به رخدادهای سیاسی بسنده نمی‌کند و از شبکه‌های وابسته، فراماسونری، خاندان‌های اثرگذار و سیاست‌های مرتبط با هند و خلیج فارس هم سخن می‌گوید. مسئله‌ی اصلی اثر این است که نفوذ استعماری چگونه بدون اشغال مستقیم، به تضعیف ساختارهای کشور می‌انجامد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار

کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار نوشته موسی حقانی، به بررسی تاریخی و تحلیلی نفوذ انگلستان در ایران می‌پردازد و این نفوذ را در پیوند با رقابت‌های منطقه‌ای، جایگاه راهبردی ایران و اهمیت هند برای سیاست بریتانیا توضیح می‌دهد. نویسنده از همان آغاز، بحث را فقط به حضور نظامی یا قراردادهای سیاسی محدود نمی‌کند و نشان می‌دهد که مسئله‌ی اصلی، شکل‌گیری نوعی سلطه از راه نفوذ در ساختار قدرت، بهره‌گیری از نیروهای داخلی و ایجاد شبکه‌های هم‌سو بوده است. در این چارچوب، ایران نه صرفاً یک سرزمین هدف، بلکه گره‌گاهی مهم در معادلات خلیج فارس، قفقاز، هرات و مسیرهای منتهی به هند معرفی می‌شود.
کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار از نظر موضوعی چند محور روشن دارد: مروری بر تاریخ استعمار و سیاست استعماری انگلستان در ایران، بررسی خاندان‌های وابسته به استعمار انگلیس و واکاوی نقش فراماسونری در نفوذ تشکیلاتی و سازمانی. در فهرست اثر، موضوعاتی مانند توجیه نژادپرستانه‌ی استعمار، ایران به‌عنوان سپر بلای هند، مسئله‌ی هرات، جدایی سیستان و بلوچستان، رجال وابسته، واگذاری امتیازات، فرقه‌سازی، فراموش‌خانه‌ی میرزا ملکم‌خان، لژ بیداری ایران، نفوذ در مجلس شورای ملی و پیوند فراماسونری با سفارت انگلستان دیده می‌شود. این گستره نشان می‌دهد که نویسنده نفوذ را پدیده‌ای چندلایه می‌بیند که از سیاست خارجی تا فرهنگ و تشکیلات داخلی امتداد پیدا می‌کند.
کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار فضایی جدلی و مسئله‌محور دارد و می‌کوشد از خلال نمونه‌های تاریخی، تصویری از سازوکارهای نفوذ ارائه دهد. در مقدمه‌ی نویسنده، بر این نکته تکیه شده است که ایران به‌دلیل پیشینه‌ی تمدنی و موقعیت جغرافیایی خود، به‌راحتی به مستعمره‌ی مستقیم تبدیل نشد و به همین دلیل فشار استعماری بیشتر به‌سمت تضعیف، تجزیه، عقب‌نگه‌داشتن و استفاده از عوامل بومی رفت. از این منظر، این کتاب فقط روایت چند واقعه‌ی تاریخی نیست، بلکه تلاشی است برای فهم این‌که سلطه چگونه می‌تواند در پوشش قرارداد، خاندان، انجمن، امتیاز و حتی تولید فکر عمل کند.

خلاصه کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار

کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار روند نفوذ انگلستان در ایران را از بستر کلی استعمار اروپایی آغاز می‌کند و سپس به موقعیت ویژه‌ی ایران در معادلات منطقه‌ای می‌رسد. نویسنده توضیح می‌دهد که اهمیت ایران برای بریتانیا بیش از هر چیز به پیوند آن با امنیت هند، خلیج فارس و مسیرهای راهبردی مربوط بوده است. اثر نشان می‌دهد که این نفوذ فقط از راه جنگ یا قرارداد پیش نرفته، بلکه با استفاده از رجال وابسته، خاندان‌های اثرگذار، امتیازدهی، فرقه‌سازی و تشکیلاتی مانند فراماسونری گسترش یافته است. در ادامه، نمونه‌هایی از جنگ‌های ایران و روس، مسئله‌ی هرات، جدایی بخش‌هایی از سرزمین ایران و نقش شبکه‌های داخلی در پیشبرد سیاست‌های انگلستان بررسی می‌شود.

چرا باید کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری پیوسته از سیاست انگلستان در ایران ارائه می‌دهد و رخدادهای پراکنده را در قالب یک منطق تاریخی کنار هم می‌گذارد.
• این کتاب نشان می‌دهد نفوذ سیاسی فقط از راه لشکرکشی انجام نمی‌شود و می‌تواند از مسیر خاندان‌ها، امتیازها، انجمن‌ها و شبکه‌های داخلی پیش برود.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب، پیوند میان مسئله‌ی هند، خلیج فارس، هرات، قفقاز و سیاست داخلی ایران را روشن‌تر می‌بیند.
• این اثر برای شناخت نقش فراماسونری و تشکیلات وابسته در تحولات سیاسی ایران، نمونه‌ها و عنوان‌های مشخصی پیش می‌گذارد.
• این کتاب به فهم این موضوع کمک می‌کند که چرا ایران در عین مستعمره‌نشدن مستقیم، با فشارهای سنگین نیمه‌استعماری روبه‌رو بوده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران؛ استعمار یا استدمار به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی ایران که می‌خواهند نقش انگلستان را در تحولات دوره‌ی قاجار و پس از آن دقیق‌تر دنبال کنند.
• خوانندگانی که درباره‌ی پیوند سیاست خارجی، نفوذ داخلی و شبکه‌سازی استعماری سؤال دارند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که به موضوعاتی مانند فراماسونری، امتیازات استعماری و خاندان‌های اثرگذار در تاریخ ایران توجه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند جایگاه ایران را در نسبت با هند، خلیج فارس و رقابت قدرت‌های خارجی بهتر درک کنند.
• کسانی که به بررسی ریشه‌های تاریخی تضعیف ساختارهای سیاسی و اقتصادی ایران علاقه دارند.