کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی

کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی (Evolutionary neuropsychology) نوشته فردریک کولیج و ترجمه غلامرضا چلبیانلو و رعنا پرواز است و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است. این کتاب از یک پرسش مهم شروع می‌کند؛ اینکه مغز انسان چگونه در مسیر تکامل به ساختارها و توانایی‌های کنونی رسیده است. نویسنده با کنار هم گذاشتن مباحثی در باب تکامل، علوم اعصاب، حافظه، یادگیری و آسیب‌شناسی روانیْ تصویری پیوسته از دگرگونی مغز و کارکردهای شناختی ارائه داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی اثر فردریک کولیج

کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی (مقدمه‌ای بر تکامل ساختارها و کارکردهای مغز انسان) نوشته‌ی فردریک کولیج به بررسی این موضوع می‌پردازد که ساختارهای مغز و کارکردهای شناختی انسان را چگونه می‌توان در پرتو تکامل فهمید. محور اصلی اثر بر این ایده استوار است که بسیاری از نواحی مغز در پاسخ به چالش‌های زیست‌محیطی شکل گرفته‌اند و بعدها کارکردهای تازه‌ای پیدا کرده‌اند؛ به همین دلیل نویسنده فقط به توصیف بخش‌های مغز بسنده نمی‌کند و منشأ احتمالی آن‌ها را نیز در پیوند با بقا، حرکت، یادگیری، حافظه و سازگاری دنبال می‌کند. فضای اثر پژوهشی و میان‌رشته‌ای است و از انسان‌شناسی، روان‌شناسی، علوم اعصاب و دیرینه‌شناسی شناختی برای توضیح مسیر تحول مغز کمک می‌گیرد.

کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی از منشأ حیات، شکل‌گیری سلول‌ها، پیدایش دستگاه عصبی و روند تکامل مغز در گونه‌های مختلف شروع می‌کند و سپس به تاریخچه‌ی انسان‌تبارها می‌رسد. در ادامه بحث از سطح کلی فراتر می‌رود و موضوعاتی مانند یادگیری، حافظه، تغییر کارکرد نواحی مغزی، لوب‌های اصلی مغز، هیپوکامپ، مخچه، آگاهی، خواب و رؤیا را در یک زنجیره‌ی مفهومی کنار هم می‌گذارد. یکی از نکات مهم این کتاب این است که بعضی توانایی‌های امروزی مغز، لزوماً از ابتدا برای همین کارکردهای فعلی پدید نیامده‌اند و ممکن است حاصل بازآرایی و استفاده‌ی دوباره از مدارهای قدیمی‌تر باشند.

نوروپسیکولوژی تکاملی در فصل پایانی به اختلالاتی مانند ADHD، PTSD، اختلالات شخصیتی و اسکیزوفرنی از زاویه‌ای تکاملی نگاه می‌کند و این پرسش را پیش می‌کشد که آیا برخی ویژگی‌هایی که امروز ناسازگار به‌ نظر می‌رسند، در گذشته ارزش انطباقی داشته‌اند یا نداشته‌اند. پیوند میان تاریخ تکامل، سازمان مغز و رفتار انسان باعث شده است این کتاب فقط شرحی از ساختار مغز نباشد؛ تلاشی باشد برای فهم ریشه‌های زیستی و تاریخی ذهن انسان. نتیجه کتابی است که هم به سؤالات پایه درباره‌ی مغز پاسخ می‌دهد و هم افق‌های تازه‌ای برای فهم کارکردهای شناختی باز می‌کند.

خلاصه کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی

کتاب مسیر بلند دگرگونی مغز را از نخستین شکل‌های حیات تا انسان امروز دنبال می‌کند و نشان می‌دهد که کارکردهای شناختی پیچیده، حاصل تغییرات تدریجی در ساختارها و مدارهای عصبی هستند. نویسنده ابتدا از انتخاب طبیعی، سازگاری و تغییر کارکرد سخن می‌گوید و بعد این مفاهیم را به پیدایش یادگیری، حافظه و سازمان مغز پیوند می‌دهد. سپس تحول بخش‌های مختلف مغز و نقش آن‌ها در زبان، تصمیم‌گیری، آگاهی و شناخت اجتماعی بررسی می‌شود. در بخش‌های پایانی نیز اختلالات روانی از این منظر مطرح می‌شوند که شاید برخی از آن‌ها ریشه در الگوهای قدیمی‌تر سازگاری داشته باشند.

چرا باید کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی میان تکامل، ساختار مغز و کارکردهای شناختی را در یک چارچوب پیوسته توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند منشأ احتمالی توانایی‌هایی مانند حافظه، یادگیری، زبان و آگاهی را دقیق‌تر دنبال کند.
• اثر، تاریخچه‌ی تکامل انسان و دگرگونی مغز را کنار مباحث علوم اعصاب قرار می‌دهد و میان این دو حوزه پل می‌زند.
• بحث درباره‌ی تغییر کارکرد نواحی مغز، نگاه روشن‌تری به این موضوع می‌دهد که چرا بعضی مدارهای عصبی امروز چند وظیفه‌ی متفاوت دارند.
• بخش پایانی کتاب کمک می‌کند بعضی اختلالات روانی از زاویه‌ی انطباق و ناسازگاری در محیط‌های متفاوت فهمیده شوند.

خواندن کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی، علوم اعصاب و انسان‌شناسی که می‌خواهند پیوند این حوزه‌ها را بهتر بشناسند.
• خوانندگانی که درباره‌ی منشأ تکاملی حافظه، یادگیری، زبان و آگاهی سؤال دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند تحول مغز انسان را از سطح سلول و ساختار تا رفتار و شناخت دنبال کنند.
• کسانی که به تبیین تکاملی بعضی اختلالات روانی علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به مباحث مغز و ذهن که از بحث‌های مفهومی و میان‌رشته‌ای استقبال می‌کنند.

درباره فردریک کولیج

فردریک کولیج (Frederick L. Coolidge) پروفسور و روان‌شناس آمریکایی در حوزه‌ی باستان‌شناسی شناختی است که مدرک دکترای روان‌شناسی خود را در سال ۱۹۷۴ از دانشگاه فلوریدا دریافت کرد و دوره‌های کارورزی بالینی و فوق‌دکترا در روان‌عصب‌شناسی بالینی را در بیمارستان آموزشی شندز گذراند. او از سال ۱۹۷۹ به‌عنوان استاد روان‌شناسی در دانشگاه کلرادو، کلرادو اسپرینگز (UCCS) مشغول به تدریس بوده است؛ همچنین در مرکز علوم شناختی و مغز در مؤسسه‌ی فناوری هند گاندیناگار تدریس کرده و همراه با کارنلی ای. اوورمن، مدیریت مشترک «مرکز باستان‌شناسی شناختی» را در دانشگاه کلرادو (که در سال ۲۰۱۱ با همکاری باستان‌شناسی به نام توماس جی. وین تأسیس کرد) بر عهده داشته است.

این نویسنده که بیش از ۵۰ مقاله و فصل کتاب در حوزه‌ی باستان‌شناسی شناختی و بیش از ۱۴۰ مقاله در پژوهش‌های روان‌شناختی (شامل ارزیابی شخصیت و ژنتیک رفتار) منتشر کرده، با همکاری توماس وین «فرضیه‌ی حافظه‌ی کاری ارتقایافته» (EWMH) را توسعه داده که بر اساس آن تغییرات کوچک اما ارثی در حافظه‌ی کاری و سایر کارکردهای اجرایی (مانند تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی، استراتژی، سازماندهی، مهار رفتار و توالی زمانی رویدادها) نقشی حیاتی در تکامل شناختی انسان و بقای انسان خردمند در رقابت با نئاندرتال‌ها داشته است.

فردریک کولیج با همکاری همکارانش شش آزمون روان‌سنجی ازجمله پرسشنامه‌ی محور دو کولیج (CATI و نسخه‌ی کوتاه آن SCATI)، پرسشنامه‌ی اصلاحی کولیج (CCI)، شاخص تیپ هورنی‌ـ‌کولیج (HCTI)، پرسشنامه‌ی شخصیتی و روان‌عصب‌شناسی کولیج (CPNI) و بررسی علائم اوتیسم کولیج (CASS) را بر اساس معیارهای DSM برای تشخیص اختلالات شخصیتی و ویژگی‌های روان‌عصب‌شناختی در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان طراحی کرده است. کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی (Evolutionary neuropsychology) نوشته‌ی فردریک کولیج است.

جوایز و افتخارات نویسنده

ازجمله افتخارات و جوایز فردریک کولیج می‌توان به دریافت بورسیه‌های فلوشیپ فولبرایت در سال‌های ۱۹۸۷، ۱۹۹۲ و ۲۰۰۵ برای فعالیت در کشور هند، انتخاب به‌عنوان پژوهشگر آموزشی ریاست‌جمهوری دانشگاه کلرادو در سال ۱۹۹۰ و نیز انتصاب به‌عنوان پژوهشگر ارشد مهمان در کیبل کالجِ دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۱۵ اشاره کرد.

بخشی از کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی

«اگر مغز برای حرکت طراحی شده باشد، برای ارگانیسم‌های کنونی بسیار مهم است که بدانند از کجا آمده‌اند و به کجا می‌روند. به نظر می‌رسد که سازگاری اصلی لوب‌های آهیانه، جمع‌آوری و ادغام داده‌های حسی برای کمک به قشر حرکتی در فعالیت‌های حرکتی (هماهنگی بینایی و حسی-حرکتی) بوده است. این مسئله که قشر پیش حرکتی و حرکتی در قسمت خلفی لوب‌های پیشانی، مستقیماً در مجاورت قشر حسی تنی در قسمت قدامی لوب‌های آهیانه قرار دارند، یک تصادف صرف نیست. اهمیت نسبی اطلاعات حسی را می‌توان از آدمک حسی قشری («آدمک») بر اساس ترسیم صورت گرفته توسط جراح مغز و اعصاب ویلدر پنفیلد دریافت کرد. این تصویر بدن تحریف‌شده نشان می‌دهد که دست‌ها، لب‌ها، زبان و صورت دارای نواحی قشری بیشتری نسبت به تنه یا انگشتان پا هستند. این تصویر ممکن است اهمیت نسبی سازگاری‌های اصلی در تکامل انسان را نشان دهد، به این صورت که بدون شک دست و صورت نقش مهم‌تری در تکامل انسان نسبت به تنه یا انگشتان پا داشته‌اند.»