کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی

کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی (Art criticism concept of German Romanticism) نوشته والتر بنیامین و ترجمه محسن ملکی و صالح نجفی است و نشر چرخ در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از پرسش‌های مهم در اندیشه‌ی مدرن می‌پردازد: نقد هنری دقیقاً چیست و چگونه از داوری ساده درباره‌ی خوب یا بدبودن یک اثر فراتر می‌رود. بنیامین در این مسیر به‌سراغ رمانتیک‌های آلمانی، به‌ویژه فریدریش شلگل و نووالیس، می‌رود و نسبت میان هنر، تأمل، فرم و امر مطلق را بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی اثر والتر بنیامین

کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی از مهم‌ترین نوشته‌های آغازین والتر بنیامین است؛ متنی که از یک پژوهش فلسفی بیرون آمده و به‌جای پرداختن به تاریخ عمومی نقد، بر یک گره مشخص تمرکز می‌کند: اینکه رمانتیک‌های آلمانی نقد هنر را چگونه می‌فهمیدند. بنیامین در این بررسی، نشان می‌دهد که نقد در این سنت فقط سنجش ارزش یک اثر نیست، بلکه راهی است برای فهم جایگاه خودِ هنر. نام‌های اصلی در این مسیر، فریدریش شلگل، نووالیس و در پس‌زمینه فیشته‌ هستند؛ متفکرانی که نسبت میان خودآگاهی، تأمل، فرم و اثر هنری را به‌شیوه‌ای تعیین‌کننده صورت‌بندی کرده‌اند.

کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی از همان آغاز مرزهای بحث را روشن می‌کند. نویسنده به‌دنبال شرح همه‌جانبه‌ی رمانتیسم نیست و حتی تاریخ نقد را به‌صورت فراگیر روایت نمی‌کند. تمرکز او روی مفهوم نقد است؛ یعنی پیش‌فرض‌های معرفت‌شناختی و زیباشناختی‌ای که باعث می‌شوند نقد به‌عنوان یک فعالیت فکری معنا پیدا کند. بخش‌های اصلی اثر نیز بر همین پایه استوارند: نخست، توضیح مفهوم تأمل و نسبت آن با خودآگاهی در اندیشه‌ی فیشته و رمانتیک‌ها، سپس بررسی اینکه چگونه اثر هنری در این دستگاه فکری به چیزی نقدپذیر و درعین‌حال تکمیل‌پذیر تبدیل می‌شود. در این نگاه، نقد نه حمله به اثر است نه داوری بیرونی درباره‌ی آن، بلکه نوعی ادامه‌دادنِ حرکت درونی اثر و آشکارکردن ظرفیت‌های نهفته‌ی آن است.

کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی فضایی فشرده، مفهومی و جدلی دارد. والتر بنیامین مدام میان اصطلاح‌های فلسفی و مسئله‌های هنری رفت‌وآمد می‌کند و نشان می‌دهد که چرا درک نظریه‌ی هنر رمانتیک‌ها بدون فهم مبانی معرفت‌شناختی آن‌ها ممکن نیست. در نتیجه، این کتاب فقط درباره‌ی چند منتقد یا شاعر نیست، بلکه درباره‌ی تغییری عمیق در فهم هنر است: تغییری که در آن مرکز توجه از خالق اثر به خودِ اثر و امکان نقد آن جابه‌جا می‌شود. همین جابه‌جاییْ متن را به اثری مهم برای فهم نسبت میان فلسفه، ادبیات و نقد تبدیل می‌کند.

خلاصه کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی

کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی مسیر شکل‌گیری یک ایده را دنبال می‌کند: اینکه نقد هنری چگونه می‌تواند بخشی از حیات خودِ اثر باشد. والتر بنیامین بحث را از مبانی نظری آغاز می‌کند و با بررسی مفهوم تأمل در اندیشه‌ی فیشته و رمانتیک‌های آلمانی، نشان می‌دهد که نقد در این سنت صرفاً صدور حکم نیست. او سپس به آرای فریدریش شلگل و نووالیس می‌رسد و توضیح می‌دهد که چگونه اثر هنری در نسبت با فرم، خودآیینی و امر مطلق فهمیده می‌شود. حاصل این مسیر تصویری از نقد است که اثر را کامل‌تر می‌کند، لایه‌های درونی آن را آشکار می‌سازد و آن را در شبکه‌ای گسترده‌تر از معنا قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که نقد هنری فقط داوری درباره‌ی ارزش اثر نیست و می‌تواند به فهم جایگاه خودِ هنر کمک کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب با پیوند میان فلسفه، ادبیات و نظریه‌ی هنر در اندیشه‌ی رمانتیک‌های آلمانی آشنا می‌شود.
• این اثر مفاهیمی مثل تأمل، فرم، خودآیینی اثر و امر مطلق را در نسبت با نقد بررسی می‌کند.
• کتاب حاضر برای فهم جایگاه فریدریش شلگل، نووالیس و فیشته در شکل‌گیری نظریه‌ی نقد اهمیت دارد.
• مطالعه‌ی این اثر کمک می‌کند تا ریشه‌های برخی برداشت‌های مدرن از نقد و اثر هنری دقیق‌تر فهم شود.

خواندن کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه که به زیبایی‌شناسی و نظریه‌ی نقد علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با اندیشه‌ی والتر بنیامین در دوره‌ی آغازین کارش آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به رمانتیسم آلمانی که می‌خواهند از زاویه‌ی نقد هنر به این جریان نگاه کنند.
• کسانی که درباره‌ی نسبت میان اثر هنری، فرم و تفسیر، سؤالات جدی دارند.
• مخاطبانی که از متن‌های مفهومی و بحث‌های فشرده‌ی فلسفی استقبال می‌کنند.

درباره والتر بنیامین

والتر بنیامین در ۱۵ ژوئیه‌ی ۱۸۹۲ در یک خانواده‌ی ثروتمند از یهودیان اشکنازی در برلین متولد شد. او در سال ۱۹۱۲ و در سن ۲۰سالگی به دانشگاه آلبرت لودویگ فرایبورگ رفت و پس از آن تحصیلات خود را در رشته‌ی فلسفه در دانشگاه برلین ادامه داد. بنیامین در سال ۱۹۱۹ پایان‌نامه‌ی دکتری خود را با عنوان مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی به دانشگاه برن سوئیس ارائه کرد که بسیار تحسین شد. او مخارج زندگی خود را بین سال‌های ۱۹۲۵ تا ۱۹۳۳ از مسیر نقد ادبی، ترجمه و نویسندگی برای نشریات تأمین می‌کرد. همین فعالیت‌ها زمینه‌ی آشنایی او را با چهره‌های روشنفکر چپ‌گرا مانند برتولت برشت فراهم ساخت. با قدرت‌گرفتن نازی‌ها در سال ۱۹۳۳، والتر بنیامین به همراه تئودور آدورنو، برشت و بسیاری دیگر از دوستان یهودی‌شان برای همیشه از آلمان مهاجرت کردند. او در همین سال‌ها همکاری خود را با مرکز پژوهش‌های اجتماعی که با مدیریت ماکس هورکهایمر اداره می‌شد، آغاز کرد. بنیامین در این دوره‌ی زمانی، شماری از تأثیرگذارترین مقاله‌های خود را برای مجله‌های ادبی به رشته‌ی تحریر درآورد؛ آثاری از جمله مطالعه‌ی جاه‌طلبانه و ناتمام «گذرگاه‌های طاقی بودلر در چهارچوب سرمایه‌داری سده‌ی نوزدهم» و «اثر هنری در سده‌ی بازتولید مکانیکی».

با آغاز جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۳۹، بنیامین مدتی کوتاه در اردوگاه کاری که برای شهروندان آلمانی برپا شده بود، زندانی شد. او چند ماه بعد آزادی خود را به دست آورد، به پاریس بازگشت و پژوهش روی پروژه‌ی گذرگاه‌های طاقی را در کتابخانه‌ی ملی از سر گرفت. با پیش‌روی نیروهای نازی در تابستان ۱۹۴۰، بنیامین مجبور به فرار از پاریس شد، اما یادداشت‌های این کارِ ناتمام خود را به دوست نویسنده و کتابدارش، ژرژ باتای، سپرد تا در امان بماند. او ابتدا به شهر مو رفت؛ جایی که محل استقرار نیروهای زیادی از نازی‌ها بود و از خطرناک‌ترین مناطق فرانسه در نخستین روزهای اشغال به شمار می‌رفت. ازاین‌رو، ناچار شد به فرار خود ادامه دهد و از گذرگاه کوهستانی و معروف میان فرانسه و اسپانیا عبور کند تا بتواند با کشتی به آمریکا برود. عبور از این مسیر سخت به‌خاطر بیماری قلبی برایش بسیار دشوار بود. زمانی که متوجه شد برای خروج از فرانسه به ویزا نیاز دارد، در اوج ناامیدی و در ۴۸سالگی به زندگی خود پایان داد.

حفاظت از میراث والتر بنیامین پس از جنگ عمدتاً بر عهده‌ی تئودور آدورنو و گرشوم شولم بود که توانستند توجه جامعه‌ی فکری را دوباره به آثار او جلب کنند. کتاب‌های روشنگری‌ها (۱۹۶۳)، سرآغازهای درام تراژیک آلمان (۱۹۷۷)، بازاندیشی‌ها (۱۹۷۸)، خاطرات مسکو (۱۹۸۶) و گذرگاه‌های طاقی (۱۹۹۹) از کارهای منتشرشده‌ی او هستند. نگاه خاص بنیامین به مارکس به‌علت دوری از دیالکتیک مارکسیستی، برداشت‌های یهودی او از زمان مسیحایی و تلاش‌هایش برای عبور از متافیزیک، پیوند اندیشه‌ی او را با مباحث امروز جهان همچنان زنده و ماندگار نگه داشته است.

بخشی از کتاب مفهوم نقد هنر در رمانتیسم آلمانی

«نقد شامل شناخت موضوع {= ابژهٔ} نقد می‌شود. از همین‌رو، توضیح مفهوم نقد هنر نزد رمانتیک‌های اولیه نیازمند وصف نظریهٔ معرفت اعیان {= ابژه‌ها} است، یعنی نظریه‌ای که مبنای آن مفهوم است. این صورت اخیرِ معرفت را باید متمایز ساخت از شناخت نظام یا شناخت امر مطلق، یعنی صورتی از معرفت که در بالا ارائه کردیم. بااین‌حال، نظریهٔ معرفت اعیان را باید از نظریهٔ اخیر مشتق کرد؛ این معرفت عینی به اعیان طبیعی و آثار هنری مربوط می‌شود که معضلهٔ شناخت آن‌ها بیش از معضله‌های مربوط به شناخت دیگر موجوداتْ دغدغهٔ خاطر نخستین رمانتیک‌ها بود. نظریهٔ رمانتیک‌های اولیه دربارهٔ شناخت هنر موضوعی است که بیش از همه فریدریش شلگل، در ذیل مبحث نقد، به شرح و تفصیل آن پرداخت؛ و نظریهٔ شناخت طبیعت، از جمله، به دست نووالیس بسط یافت. در این تحول‌ها، هربار یکی از ویژگی‌های متفاوتِ نظریه‌ای عام دربارهٔ معرفت اعیان به شکلی مؤکد در کار یکی از این دو متفکر مطرح می‌شود، در نتیجه فهم کامل یک تحول در گروِ تقریر مجملِ تحول دیگر نیز هست. نظر کردن به نظریهٔ شناخت طبیعت برای توضیح مفهوم نقد واجب است. هر دو به یک اندازه وابسته به پیش‌فرض‌های نظام‌مند عام‌اند و هر دو، چون پیامدهای این پیش‌فرض‌ها هستند، با این پیش‌فرض‌ها و با همدیگر هماهنگ‌اند.»