کتاب اقتصاد وقف

کتاب اقتصاد وقف نوشته روح الله ابوجعفری، سعید مسعودی پور و مجتبی نصراللهی نسب است که انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) آن را منتشر کرده است. این اثر وقف را فقط به‌عنوان یک عمل خیرخواهانه نمی‌بیند، بلکه آن را در پیوند با اقتصاد، حکمرانی، بهره‌وری، اشتغال، دارایی‌های وقفی و اجرای نیت بررسی می‌کند. نویسندگان از مبانی مفهومی شروع می‌کنند و سپس به مسائل واقعی نهاد وقف در ایران و راه‌های ارتقای آن می‌رسند؛ از بازاریابی وقف و صیانت از موقوفات تا تأمین مالی و اصلاح سازوکارهای اجرایی. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اقتصاد وقف

کتاب اقتصاد وقف نوشته روح الله ابوجعفری، سعید مسعودی پور و مجتبی نصراللهی نسب تلاشی است برای فهم وقف از زاویه‌ای که هم به مبانی فقهی و اجتماعی توجه دارد و هم به سازوکارهای اقتصادی و نهادی. متن از همان ابتدا نشان می‌دهد که وقف در اینجا فقط یک موضوع تاریخی یا صرفاً عبادی نیست، بلکه نهادی است که با توزیع ثروت، کاهش فقر، اشتغال، آموزش، بهداشت، تولید و حتی سیاست‌گذاری عمومی پیوند دارد. نویسندگان برای روشن‌کردن این جایگاه، نخست مفاهیم پایه‌ای مانند انفاق، صدقه، خمس، زکات، قرض‌الحسنه، وقف و هبه را کنار هم می‌گذارند و تفاوت‌ها و نسبت‌های آن‌ها را توضیح می‌دهند تا جایگاه دقیق وقف در منظومه‌ی رفتارهای خیرخواهانه روشن شود.
کتاب اقتصاد وقف سپس از سطح تعریف و مفهوم فراتر می‌رود و یک چهارچوب تحلیلی برای بررسی نهاد وقف در ایران می‌سازد. فصل‌های کتاب به‌ترتیب به مبانی نظری، چهارچوب تحلیل نهادی، احصا و دسته‌بندی مسائل، اولویت‌بندی و تحلیل سیستمی و درنهایت راهبردهای تحول می‌پردازند. در این مسیر، وقف در دو سطح خرد و کلان دیده می‌شود: از انگیزه‌ی واقف، ایجاد موقوفه، حفظ و احیای آن، درآمدزایی و اجرای نیت گرفته تا مسائل ساختاری سازمان اوقاف، حکمرانی، تصویر سازمانی، نظام آماری، تفویض اختیار و نقش نهاد وقف در حل مسائل بزرگ‌تر. متن همچنین به موضوعاتی مانند وقف‌های جدید، دارایی‌های نو، بازار سرمایه، تأمین مالی مردمی، زنجیره‌ی ارزش موقوفات و بهره‌گیری از فناوری توجه کرده است. حاصل کار، تصویری چندوجهی از نهادی است که هم ریشه در سنت دارد و هم با مسائل امروز اقتصاد و مدیریت گره خورده است.

خلاصه کتاب اقتصاد وقف

کتاب اقتصاد وقف با توضیح مفاهیم پایه‌ی مرتبط با رفتارهای خیرخواهانه آغاز می‌شود و نشان می‌دهد وقف چه تفاوتی با مفاهیمی مانند صدقه، زکات، هبه و قرض‌الحسنه دارد. سپس نویسندگان با تکیه‌بر یک نگاه نهادی و فرایندی، نهاد وقف را در ایران از مرحله‌ی شکل‌گیری تا اجرای نیت بررسی می‌کنند. بخش مهمی از کتاب به شناسایی مسائل اصلی اختصاص دارد؛ مسائلی مانند ایجاد موقوفات جدید، صیانت از موقوفات، احیای موقوفات کم‌بازده، بازاریابی وقف، ساختارهای اجرایی و هماهنگی میان نهادها. در ادامه، کتاب این مسائل را اولویت‌بندی می‌کند و برای ارتقای بهره‌وری اقتصادی وقف، مجموعه‌ای از راهبردها و راهکارها در سطح نهاد وقف، سازمان اوقاف و خود موقوفات ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب اقتصاد وقف را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اقتصاد وقف را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب جایگاه وقف را در پیوند با اقتصاد، عدالت اجتماعی، اشتغال و تولید به‌صورت دقیق‌تر روشن می‌کند.
• خواننده با تفاوت وقف و دیگر رفتارهای خیرخواهانه‌ی دینی مانند صدقه، زکات، خمس و هبه آشنا می‌شود.
• این اثر مسائل نهاد وقف در ایران را در دو سطح خرد و کلان دسته‌بندی و اولویت‌بندی کرده است.
• کتاب نشان می‌دهد بهره‌وری موقوفات فقط به حفظ دارایی محدود نیست و به تأمین مالی، مدیریت، تصویر سازمانی و اجرای نیت هم وابسته است.
• بخش‌های مربوط به وقف جدید، دارایی‌های نو و ابزارهای مالی، افق‌های تازه‌ای از کارکرد وقف را مطرح می‌کند.
• خواندن این کتاب برای درک پیوند میان سنت وقف و سازوکارهای امروز حکمرانی و اقتصاد مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اقتصاد وقف به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویانی که به اقتصاد اسلامی، فقه اقتصادی و سیاست‌گذاری عمومی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند مسائل نهاد وقف در ایران را فراتر از تعریف‌های کلی و در سطح اجرایی بشناسند.
• مدیران، کارشناسان و فعالان حوزه‌ی اوقاف و امور خیریه که با موضوع بهره‌وری موقوفات سروکار دارند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی میان نهادهای دینی و کارکردهای اقتصادی و اجتماعی آن‌ها توجه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درمورد بازاریابی وقف، احیای موقوفات، اجرای نیت و تأمین مالی وقف شناخت منظم‌تری به دست آورند.