کتاب واقعیت درمانی

کتاب واقعیت درمانی نوشته روبرت ای. ووبلدینگ و ترجمه علی نیلوفری و لیلا عبدالله پوری، یکی از جلدهای مجموعه نظریه‌های درمانی است که انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است. این کتاب به سراغ رویکردی می‌رود که به‌جای ماندن در گذشته، بر انتخاب‌های فعلی، مسئولیت‌پذیری و نسبت میان خواسته‌های انسان و رفتارهای او تمرکز دارد. نویسنده با شرح مبانی نظریه انتخاب و الگوی WDEP نشان می‌دهد که تغییر از دل بررسی خواسته‌ها و ارزیابی رفتارهای اکنونی آغاز می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب واقعیت درمانی

کتاب واقعیت درمانی نوشته روبرت ای. ووبلدینگ، شرحی فشرده و درعین‌حال دقیق از یکی از رویکردهای شناخته‌شده در مشاوره و روان‌درمانی ارائه می‌دهد؛ رویکردی که ریشه‌اش به ایده‌های ویلیام گلاسر می‌رسد و بر این فرض استوار است که انسان‌ها در بسیاری از موقعیت‌ها می‌توانند انتخاب‌های خود را بازبینی کنند. نویسنده از همان آغاز، بحث را به سمت یک پرسش محوری می‌برد: خواسته‌ی فرد چیست و رفتار فعلی او تا چه اندازه او را به آن خواسته نزدیک می‌کند. به‌همین دلیل فضای اثر بیشتر بر اکنون، رابطه، مسئولیت و امکان تغییر متمرکز است تا کندوکاو طولانی در گذشته.
کتاب واقعیت درمانی فقط به معرفی کلیات بسنده نمی‌کند و در فصل‌های آغازین، تاریخچه‌ی شکل‌گیری این رویکرد، تفاوت میان نظریه انتخاب و واقعیت‌درمانی، و جایگاه آن در میان نظریه‌های روان‌درمانی را توضیح می‌دهد. سپس بحث به سازوکار ذهن، انگیزش انسان و پنج نیاز اساسی می‌رسد: بقا، تعلق، قدرت، آزادی و تفریح. نویسنده نشان می‌دهد که این نیازها چگونه بر رفتار اثر می‌گذارند و چرا برخی انتخاب‌ها به رضایت بیشتر و برخی دیگر به ناکامی، انزوا یا آشفتگی می‌انجامند. نمونه‌های موردی و مثال‌های آموزشی هم کمک می‌کنند مفاهیم انتزاعی فقط در سطح تعریف باقی نمانند.
کتاب واقعیت درمانی در ادامه به الگوی WDEP می‌رسد که از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای این رویکرد است: خواسته‌ها، اعمال، خودارزیابی و برنامه‌ریزی. اهمیت این کتاب در این است که میان مبانی نظری و کاربرد بالینی فاصله نمی‌اندازد. از یک‌سو درباره کنترل درونی، انتخاب و مسئولیت بحث می‌کند و از سوی دیگر نشان می‌دهد درمانگر در گفت‌وگو با مراجع چگونه این مفاهیم را به کار می‌گیرد. نتیجه، متنی است که هم برای آشنایی با بنیان‌های فکری این رویکرد مناسب است و هم برای فهمیدن این‌که واقعیت‌درمانی در مدرسه، خانواده، مشاوره و روابط انسانی چه کاربردی پیدا می‌کند.

خلاصه کتاب واقعیت درمانی

کتاب واقعیت درمانی توضیح می‌دهد که رفتار انسان را می‌توان از زاویه‌ی انتخاب، نیاز و ادراک فهمید. روبرت ای. ووبلدینگ ابتدا نشان می‌دهد که واقعیت‌درمانی بر نظریه انتخاب تکیه دارد؛ نظریه‌ای که می‌گوید انسان برای برآوردن نیازهایی مانند تعلق، قدرت، آزادی، تفریح و بقا دست به انتخاب می‌زند. سپس کتاب روشن می‌کند که مشکل بسیاری از افراد فقط رنج‌کشیدن نیست، بلکه ناتوانی در دیدن پیوند میان خواسته‌ها و رفتارهای فعلی است. در ادامه، الگوی WDEP معرفی می‌شود تا فرایند درمان بر پایه‌ی بررسی خواسته‌ها، رفتار کنونی، خودارزیابی و برنامه‌ریزی پیش برود. محور اصلی اثر این است که تغییر زمانی جدی می‌شود که فرد مسئولیت انتخاب‌های خود را بپذیرد.

چرا باید کتاب واقعیت درمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب واقعیت درمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان نظریه انتخاب و کاربست واقعیت‌درمانی را روشن می‌کند.
• این کتاب نشان می‌دهد خواسته‌ها، رفتار فعلی و احساس رضایت چگونه به هم مربوط می‌شوند.
• خواننده با الگوی WDEP آشنا می‌شود و منطق هر بخش آن را در بافت درمانی می‌فهمد.
• نمونه‌های موردی کتاب، مفاهیم انتزاعی مانند کنترل درونی و خودارزیابی را ملموس‌تر می‌کنند.
• این اثر کاربرد واقعیت‌درمانی را فقط به اتاق درمان محدود نمی‌کند و به آموزش، خانواده و روابط انسانی هم گسترش می‌دهد.
• کتاب به فهم این موضوع کمک می‌کند که چرا تمرکز بر انتخاب‌های اکنونی در این رویکرد اهمیت مرکزی دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب واقعیت درمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که می‌خواهند با یکی از نظریه‌های درمانی مهم آشنا شوند.
• مشاوران و درمانگرانی که به‌دنبال فهم دقیق‌تر رابطه‌ی میان نظریه انتخاب و مداخله‌ی بالینی هستند.
• مربیان و فعالان حوزه آموزش که می‌خواهند کاربرد این رویکرد را در مدرسه و فرایند یادگیری بشناسند.
• خوانندگانی که به موضوع مسئولیت‌پذیری، انتخاب و کنترل درونی در روابط انسانی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره نقش نیازهای اساسی انسان در شکل‌گیری رفتار شناخت روشن‌تری به دست آورند.

بخشی از کتاب واقعیت درمانی

«خواسته شما چیست؟» این سؤال به طور مختصر و مفید یکی از مفاهیم اساسی در کاربرد واقعیت‌درمانی را در برگرفته و نقطه شروعی را برای یادگیری آن فراهم می‌سازد. بسیاری از درمانگران ساعت‌های ارزشمند درمان را بدون تمرکز بر خواسته‌ها و انتظارات مراجعان از فرایند درمانی و از دنیای اطرافشان هدر می‌دهند. پرسیدن سؤال فوق رابطه درمانی را شروع کرده و پاسخ این سؤال ساده اما نیرومند اطلاعات ارزشمندی را به لحاظ خواسته‌ها، انتظارات و امیدها و رؤیاهای ابراز شده فراهم می‌آورد که تقویت رابطه درمانی را به‌دنبال دارد.
چنان‌چه شما به عنوان خواننده این کتاب از خود بپرسید «با خواندن این کتاب چه خواسته‌هایی را دنبال می‌کنم؟» شما خودتان را در نقش یک دانشجوی مشتاق قرار می‌دهید که آمادگی دارد یادگیری خود را از آن به حداکثر برساند. همچنین در صورتی‌که شما با مراجعی مواجه شوید که می‌گوید احساس انزوا، بیگانگی یا بی‌هدفی دارد، نخستین سؤالات از دیدگاه واقعیت‌درمانی این‌ها خواهند بود: «شما از جلساتی که با یکدیگر خواهیم داشت، چه می‌خواهید؟»، «آیا علاقه‌مند هستید که این حس بیگانگی را با چیزی بهتر مثلاً احساس پیوند با دیگران جایگزین نمایید؟»، «آیا شما می‌خواهید هدفی را برای زندگی خود برگزیده و آن را دنبال کنید؟»»