کتاب تئوری انتخاب

کتاب تئوری انتخاب نوشته‌ی ویلیام گلسر با ترجمه‌ی زهرا آلوشی اثری است که به موضوع روابط انسانی، احساس بدبختی و شیوه‌ی ساختن زندگی رضایت‌بخش می‌پردازد. نویسنده در این کتاب نشان می‌دهد بسیاری از رنج‌های روزمره نه از «اتفاقات بیرونی» بلکه از نوع انتخاب‌ها و شیوه‌ی رابطه با دیگران سرچشمه می‌گیرند. گلسر در متن کتاب از اصطلاحاتی مانند روان‌شناسی کنترل بیرونی و روان‌شناسی کنترل درونی استفاده کرده است و تلاش کرده مفهوم تئوری انتخاب را در زندگی خانوادگی، مدرسه، محیط کار و جامعه توضیح دهد. انتشارات نیک فرجام آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تئوری انتخاب

کتاب تئوری انتخاب اثری از ویلیام گلسر است که بر پایه‌ی تجربه‌ی چند دهه کار روان‌پزشکی نوشته شده و به‌طور متمرکز به مسئله‌ی «روابط انسانی و احساس بدبختی» می‌پردازد. گلسر در همان صفحات آغازین توضیح داده است که به‌جز فقر، بیماری و پیری، بیشتر مشکلاتی مانند خشونت، اعتیاد، کودک‌آزاری، روابط جنسی بدون عشق، اختلالات هیجانی و تنش‌های خانوادگی را نتیجه‌ی روابط نامطلوب می‌داند. کتاب تئوری انتخاب در سه بخش اصلی تنظیم شده است: بخش اول به مبانی نظری مانند نیاز به یک روان‌شناسی جدید، مفهوم کنترل بیرونی، نیازهای بنیادین و رفتار کلی می‌پردازد و نشان می‌دهد انسان چگونه احساسات، افکار و واکنش‌های جسمی خود را «انتخاب» می‌کند. در ادامه‌ی کتاب تئوری انتخاب بخش دوم با عنوان تمرین به چهار حوزه‌ی مهم روابط یعنی زن و شوهر، والدین و فرزندان، معلم و شاگرد و مدیر و کارمند می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه باور به کنترل بیرونی این روابط را فرسوده می‌کند. فصل‌هایی مانند عشق و ازدواج، اعتماد و خانواده، تعلیم و تربیت و مدارس کیفی و تئوری انتخاب در محیط کار نمونه‌هایی از این بخش هستند. در بخش سوم کتاب تئوری انتخاب نویسنده به سطح وسیع‌تری می‌رود و از اجتماع کیفی، تعریف دوباره‌ی آزادی و تغییرات لازم در نظام‌های آموزشی و اجتماعی صحبت کرده است. در سراسر کتاب، گلسر با مثال‌های متعدد از خانواده، مدرسه، محیط کار و حتی تجربه‌های شخصی، تفاوت دو منطق «وادار کردن دیگران» و «انتخاب آگاهانه» را نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب تئوری انتخاب

کتاب تئوری انتخاب بر این ایده استوار است که انسان‌ها در اغلب موقعیت‌ها بیش از آنچه تصور می‌کنند بر زندگی خود کنترل دارند و بخش بزرگی از احساس بدبختی، انتخاب خودشان است. گلسر توضیح داده است که روان‌شناسی رایج بر کنترل بیرونی بنا شده؛ یعنی این باور که می‌توان دیگران را مجبور کرد مطابق میل ما رفتار کنند و حق داریم برای این کار از تهدید، تنبیه یا حتی پاداش استفاده کنیم. به باور او همین منطق، ریشه‌ی اصلی تخریب روابط زناشویی، تعارض‌های والدین و فرزندان، مشکلات مدرسه و نارضایتی شغلی است. در کتاب تئوری انتخاب نویسنده در برابر این الگو، روان‌شناسی کنترل درونی را قرار داده است؛ دیدگاهی که می‌گوید آنچه از دیگران دریافت می‌شود فقط «اطلاعات» است و این مغز ماست که تصمیم می‌گیرد چگونه واکنش نشان دهد. او با طرح مفهوم نیازهای بنیادین مانند عشق و تعلق‌خاطر، قدرت، آزادی و تفریح نشان می‌دهد هر رفتار تلاشی برای برآوردن این نیازهاست و می‌توان به‌جای زورگویی، سرزنش و تنبیه، شیوه‌هایی را انتخاب کرد که رابطه را حفظ کند و هم‌زمان نیازها را پاسخ دهد.

چرا باید کتاب تئوری انتخاب را بخوانیم؟

کتاب تئوری انتخاب تصویری روشن از این ایده ارائه می‌دهد که بسیاری از تعارض‌های خانوادگی، آموزشی و شغلی نه «سرنوشت محتوم» بلکه نتیجه‌ی الگوی کنترل بیرونی هستند. خواندن آن کمک می‌کند منطق پشت رفتارهای مخرب مانند تنبیه، تهدید، قهر و سرزنش دیده شود و جای خود را به شیوه‌هایی بدهد که بر مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو و انتخاب آگاهانه تکیه دارند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تئوری انتخاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که در روابط زناشویی، ارتباط با فرزندان، فضای مدرسه یا محیط کار با تعارض و نارضایتی روبه‌رو هستند و می‌خواهند منبع این تنش‌ها را بهتر بفهمند. همچنین به علاقه‌مندان مباحث روان‌شناسی روابط انسانی و مربیان و مدیران پیشنهاد می‌شود.