کتاب فونتامارا

کتاب فونتامارا نوشته اینیاتسیو سیلونه با ترجمه محمد کرام الدینی روایتی از روستایی دورافتاده در جنوب ایتالیاست که در آن فقر، بی‌عدالتی و سلطه‌ی زمین‌داران و مقامات بر زندگی کشاورزان سایه انداخته است. این کتاب با پیشگفتاری از مالکوم کاولی و یادداشت مفصل نویسنده درباره‌ی بازنویسی اثر، تصویری از شکل‌گیری و دگرگونی رمان در تبعید ارائه می‌دهد. سیلونه در این اثر سرگذشت کافون‌ها، مناسبات قدرت، دین، دولت و سرمایه و نیز پرسش اخلاقی «چه باید کرد؟» را دنبال کرده است. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فونتامارا

رمان فونتامارا اثری سیاسی و اجتماعی از نویسنده‌ی سوئیسی ایتالیایی، اینیاتسیو سیلونه، است که نخستین بار در سال ۱۹۳۳ در تبعید منتشر شد. این کتاب از مهم‌ترین آثار ادبیات ضد فاشیستی قرن بیستم به شمار می‌آید و در دوره‌ای نوشته شد که نویسنده به دلیل فعالیت‌های سیاسی خود از ایتالیا تبعید شده بود. داستان در روستایی فقیر به نام فونتامارا در منطقه‌ی آبروتزو جریان دارد و زندگی دهقانانی را روایت می‌کند که با تغییرات سیاسی و ورود نیروهای قدرت‌مند شهری مواجه می‌شوند. روایت کتاب از دید جمعی اهالی روستا بیان می‌شود و تلاش دارد تجربه‌ی مردم عادی را در برابر بی‌عدالتی‌های ساختاری و سوءاستفاده از قدرت به تصویر بکشد.

جهان فونتامارا جهانی ساده اما عمیقاً نابرابر است که در آن فاصله‌ی میان طبقات اجتماعی و قدرت سیاسی به شکل آشکاری نمایان می‌شود. سیلونه در این اثر درون‌مایه‌هایی مانند فقر، ستم سیاسی، مقاومت مردمی، آگاهی اجتماعی و نقش تبلیغات و فریب در کنترل توده‌ها را بررسی می‌کند. ساختار روایت به گونه‌ای طراحی شده است که صدای جمعی روستاییان را برجسته می‌سازد و بر تجربه‌ی مشترک آن‌ها تأکید دارد. این رمان به دلیل نگاه انتقادی خود به فاشیسم و قدرت‌های سرکوبگر، در زمان انتشار با محدودیت و سانسور مواجه شد، اما به تدریج به یکی از آثار کلاسیک ادبیات سیاسی اروپا تبدیل گردید و جایگاه سیلونه را به عنوان یکی از نویسندگان برجسته‌ی ادبیات مقاومت تثبیت کرد.

خلاصه داستان فونتامارا

هشدار: این بخش، قسمت‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب فونتامارا سرگذشت روستایی است که در هیچ نقشه‌ای دیده نمی‌شود، اما برای ساکنانش «همه‌ی جهان» است. راوی که بیست سال نخست زندگی خود را در آن‌جا گذرانده، از فقر موروثی، نردبان اجتماعی دو پله‌ای، بدهی‌های پایان‌ناپذیر و دعواهای حقوقی بی‌ثمر می‌گوید. در این جهان بسته، بی‌عدالتی چنان ریشه‌دار است که مانند باد و باران طبیعی به نظر می‌رسد. با قطع ناگهانی برق و ورود مردی شهری که برای جمع‌آوری امضا آمده و سپس تلاش برای منحرف‌کردن آب جویبار روستا به سوی تاکستان‌های یک زمین‌دار، نظم کهنه ترک برمی‌دارد. کافون‌ها که زبان و منطق مقامات را نمی‌فهمند، به‌تدریج با چهره‌ی واقعی قدرت، دولت، کلیسا و سرمایه روبه‌رو می‌شوند. در پس روایت طنزآمیز و تلخ، پرسش پایانی کشاورز «چه باید کرد؟» به پرسشی اخلاقی درباره‌ی کرامت انسان تبدیل می‌شود.

چرا باید کتاب فونتامارا را بخوانیم؟

خواندن فونتامارا فرصتی است برای دیدن سازوکار ستم، فقر و تحقیر از زاویه‌ی کسانی که معمولاً در حاشیه می‌مانند. این کتاب نشان می‌دهد چگونه زبان، دین، قانون و اقتصاد درهم تنیده می‌شوند تا وضعیتی ظالمانه را طبیعی جلوه دهند و در عین حال، رگه‌های مقاومت، همبستگی و پرسش‌گری اخلاقی را دنبال می‌کند.

خواندن کتاب فونتامارا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن فونتامارا به علاقه‌مندان ادبیات اجتماعی، تاریخ فاشیسم و مناسبات روستا و شهر پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که در پی درک عمیق‌تری از فقر ساختاری، قدرت سیاسی و نقش دین و دولت در زندگی فرودستان هستند.

درباره اینیاتسیو سیلونه

اینیاتسیو سیلونه، با نام اصلی سکوندینو ترانکیلی، نویسنده و فعال سیاسی ایتالیایی بود که در ۱ مه ۱۹۰۰ در شهر پسکینا در ایتالیا به دنیا آمد. او در جوانی به فعالیت‌های سیاسی سوسیالیستی پیوست و به یکی از اعضای برجسته‌ی جنبش‌های ضد فاشیستی تبدیل شد. پس از به قدرت رسیدن حکومت فاشیستی موسولینی، سیلونه به دلیل فعالیت‌های سیاسی‌اش مجبور به ترک ایتالیا شد و سال‌های زیادی از زندگی خود را در تبعید در سوئیس گذراند. در همین دوران بود که فعالیت ادبی خود را به‌طور جدی آغاز کرد و نخستین رمان مهم خود، فونتامارا، را نوشت.

سیلونه در آثار خود به بررسی شرایط زندگی طبقات محروم، فساد سیاسی و مقاومت اخلاقی در برابر سرکوب می‌پرداخت. او از تجربه‌ی شخصی خود در تبعید و فعالیت سیاسی برای خلق داستان‌هایی استفاده می‌کرد که ترکیبی از واقع‌گرایی اجتماعی و نقد سیاسی بودند. از دیگر آثار مهم او می‌توان به «نان و شراب» اشاره کرد که همچنان در ادامه‌ی دغدغه‌های فکری او درباره‌ی عدالت اجتماعی و مبارزه با فاشیسم نوشته شده است. آثار سیلونه به بیش از ۲۰ زبان ترجمه شده و در سطح بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته‌اند. او تا پایان عمر خود به عنوان نویسنده‌ای متعهد به آزادی و عدالت اجتماعی شناخته می‌شد و در سال ۱۹۷۸ درگذشت، اما میراث ادبی او همچنان به‌عنوان بخشی مهم از ادبیات مقاومت اروپا باقی مانده است.

بخشی از کتاب فونتامارا

«مسیر دسترسی به فونتامارا هم مانند دیگر روستاهای جنوب ایتالیا دشوار است. روستای فونتامارا بین دشت‌ها و کوه‌ها قرار دارد و دور از دسترس است. از این رو کمی عقب‌مانده‌تر، بدبخت‌تر و رهاشده‌تر از روستاهای مجاور است. اما فونتامارا ویژگی‌های خاص خود را نیز دارد. کشاورزان آن مانند کشاورزان همهٔ کشورهای دیگر، بی‌چیزند، زمین را بارور می‌کنند، ولی خود از گرسنگی دررنج‌اند. این نوع کشاورزان در مناطق مختلف جهان نام‌های مختلف دارند، مانند فلاح، کولبَر، غلام، نوکر، موژیک، رعیت و کافون. همه از یک ملت‌اند، یک نژاد را تشکیل می‌دهند و یک نوع پرستشگاه دارند، اما در عین حال، هرگز دو فردِ کاملاً یکسان در میانِ آن‌ها نیست. اگر از دشت فوچینو به سوی فونتامارا بالا برویم، روستا را برهنه و بی‌جان می‌بینیم، شامل ردیف‌هایی از پله‌های سنگی بر دامنهٔ کوهی خاکستری. درها و پنجره‌های بیشتر خانه‌ها از دشت به وضوح قابل مشاهده‌اند: حدود صد کلبهٔ هم‌سطح، ناهمسان و نامنظم دارد که گذرِ زمان آن‌ها را سیاه کرده، از باد، باران و آتش فرسوده شده‌اند و سقف‌های خرابِ آن‌ها با کاشی‌های شکسته و تکه‌های چوب پوشانده شده است. بیشترِ این کلبه‌ها تنها یک دهانه دارند که هم درِ کلبه است، هم پنجره است و هم دودکش! درون فضای کلبه، در میان دیوارهای خشکه‌چین آن، بر کف زمین که معمولاً برهنه است، مردها، زن‌ها، بچه‌ها با بزها، مرغ‌ها و خروس‌ها، خوک‌ها و خرها، همه با هم در یک گوشه زندگی می‌کنند، می‌خورند، می‌خوابند و می‌زایند. تنها خانه‌های استثنایی آنجا، حدود ده خانهٔ متعلق به خرده‌مالکان و یک خانهٔ اربابی قدیمی است که اکنون خالی، متروکه و رو به ویرانی‌اند.»