کتاب آب، جنگ و صلح

کتاب آب، جنگ و صلح نوشته‌ی براهما چلانی با ترجمه‌ی بهنام اندیک و محمدحسین نیک‌سخن تصویری ژئوپلیتیکی و چندرشته‌ای از بحران جهانی آب ارائه می‌دهد. نویسنده با تکیه‌بر تجربه‌اش در حوزه‌ی روابط بین‌الملل، آب را نه فقط منبعی طبیعی بلکه عاملی تعیین‌کننده در امنیت، اقتصاد، مناقشات و همکاری‌های بین‌کشوری بررسی کرده است. در این اثر، از نمونه‌های متعدد منطقه‌ای و جهانی برای نشان‌دادن پیوند کم‌آبی با جنگ، مهاجرت، فروپاشی دولت‌ها و تغییرات اقلیمی استفاده شده است. انتشارات روزنه آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آب، جنگ و صلح

کتاب آب، جنگ و صلح با تمرکز بر پیوند میان منابع آب شیرین و صلح و امنیت جهانی نوشته شده است و براهما چلانی در آن نشان داده است که چگونه آب از یک مسئله‌ی صرفاً فنی و مهندسی به موضوعی استراتژیک و ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. کتاب آب، جنگ و صلح توضیح می‌دهد که کمبود آب، رشد جمعیت، توسعه‌ی اقتصادی، شهرنشینی و حتی اپیدمی چاقی چگونه فشار بی‌سابقه‌ای بر رودخانه‌ها، آبخوان‌ها و دریاچه‌ها وارد کرده و زمینه‌ی تنش‌های داخلی و بین‌المللی را فراهم کرده‌اند. کتاب آب، جنگ و صلح در چند فصل موضوعی تنظیم شده است. فصل اول با عنوان شبح جنگ‌های آبی، از «آب به‌عنوان نفت جدید» سخن می‌گوید و نشان می‌دهد چگونه رقابت بر سر منابع مشترک، از سدسازی‌های گسترده تا بهره‌برداری از آبخوان‌های فسیلی، به جنگ‌های خاموش و منازعات هیدروپلیتیک دامن زده است. در فصل‌های بعدی، نقش آب در امنیت غذایی و انرژی، مفهوم آب مجازی، کالایی‌سازی آب، بازارهای آب، تهدیدهای ناشی از تغییر اقلیم و فناوری‌های تعدیل آب‌وهوا بررسی شده است. کتاب آب، جنگ و صلح سپس به الگوهای همکاری و مناقشه در حوضه‌های آبریز فرامرزی، نمونه‌های معاهدات تقسیم آب، دکترین‌هایی مانند تخصیص پیشین و ظهور «برتری آبی» برخی قدرت‌های منطقه‌ای می‌پردازد. در بخش پایانی، کتاب آب، جنگ و صلح بر ضرورت شکل‌گیری هنجارها و نهادهای بین‌المللی مؤثر برای مدیریت آب‌های مشترک، ارتقای بهره‌وری آب، پیوند امنیت آبی با حقوق بشر و توسعه‌ی انسانی و نیز نقش دیپلماسی آبی در پیشگیری از جنگ‌های آتی تأکید کرده است. پیوست‌ها نیز اطلاعاتی درباره‌ی کنوانسیون‌ها، اسناد حقوقی و توافق‌نامه‌های موجود بر سر آب‌های فرامرزی ارائه می‌دهند.

خلاصه کتاب آب، جنگ و صلح

کتاب آب، جنگ و صلح نشان می‌دهد که بحران جهانی آب فقط مسئله‌ی کمبود فیزیکی نیست بلکه ترکیبی از مصرف بی‌رویه، آلودگی، رشد جمعیت، توسعه‌ی ناپایدار و ساختارهای حقوقی و سیاسی ناکارآمد است. نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه تنش آبی، امنیت غذایی، تولید انرژی، مهاجرت، افراط‌گرایی و فروپاشی دولت‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و چرا آب در بسیاری از مناطق به منبعی استراتژیک‌تر از نفت تبدیل شده است. در ادامه کتاب آب، جنگ و صلح به این می‌پردازد که رقابت بر سر رودخانه‌ها و آبخوان‌های مشترک چگونه می‌تواند به جنگ‌های خاموش، فشارهای دیپلماتیک، مسابقه‌ی سدسازی و استفاده از آب به‌عنوان سلاح سیاسی منجر شود. هم‌زمان، امکان‌های همکاری، شکل‌گیری نهادهای حوضه‌ای، بهبود بهره‌وری آب، بازچرخانی، شیرین‌سازی و تنظیم قواعد عادلانه‌ی تقسیم آب به‌عنوان راه‌هایی برای کاهش ریسک مناقشه و تقویت صلح منطقه‌ای طرح شده است.

چرا باید کتاب آب، جنگ و صلح را بخوانیم؟

کتاب آب، جنگ و صلح تصویری یکپارچه از رابطه‌ی آب با امنیت، اقتصاد، سیاست و محیط‌زیست ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه کم‌آبی می‌تواند به جنگ، مهاجرت و بی‌ثباتی منجر شود. خواندن آن کمک می‌کند نقش آب در امنیت غذایی و انرژی، مناقشات مرزی، حقوق بشر و توسعه‌ی پایدار در مقیاس جهانی و منطقه‌ای بهتر فهمیده شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب آب، جنگ و صلح به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های آب، محیط‌زیست، روابط بین‌الملل، مطالعات امنیتی و توسعه پیشنهاد می‌شود. همچنین به سیاست‌گذاران، فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران حوزه‌ی انرژی و محیط‌زیست و همه‌ی کسانی پیشنهاد می‌شود که به پیامدهای ژئوپلیتیکی کم‌آبی و مدیریت منابع مشترک علاقه‌مند هستند.

بخشی از کتاب آب، جنگ و صلح

«رئوس مطالب کتاب هدف این کتاب ارائه مطالعهٔ ارتباطات جهانی بین صلح و آب برای تمام کسانی است که علاقه‌مند به مسائل مرتبط با حیاتی‌ترین منبع طبیعی جهان هستند که در عین‌حال کمتر به آن بها داده شده است. کتاب با سنتز موارد تحقیقاتی از حوزه‌های علمی (شامل هیدرولوژی، زمین‌شناسی، کشاورزی، پزشکی، علوم پایداری و مهندسی) و همین‌طور سیاست‌گذاری (محیط‌زیست، امنیت، حقوق بین‌الملل و روابط بین‌الملل) در جهت حصول به درکی کل‌نگرانه از چالش‌های مربوط به آب، ارتباطات مبنایی بین تخصص‌های مختلف علمی را با توجه به این نکته استخراج می‌کند که آب منبع بین‌بخشی بوده و مدیریت آن متخصصان متنوعی همچون هیدرولوژیست‌ها، مهندسان، اقتصاددانان، حقوق‌دانان، دانشمندان علوم سیاسی، جامعه‌شناسان، جغرافی‌دانان، زیست‌شناسان و زمین‌شناسان را درگیر می‌کند. کتاب به عنوان یک مطالعه عملاً چندرشته‌ای تصویری یکپارچه از پیامدهای ناشی از گسترش تنش‌های آبی و تشدید رقابت‌های آبی برای صلح و امنیت بین‌المللی را ارائه می‌دهد. موارد فنی با ساده‌ترین عبارات توضیح داده شده و به صورت کامل با حوزهٔ تمرکز ژئوپلیتیکی کتاب در هم آمیخته است. ساختار کتاب به صورت موضوعی چیده شده که شیوه‌ای بسیار چالش‌برانگیز و در عین‌حال روشنگر برای ارزیابی رابطه بین آب و صلح است. این کتاب با استفاده از مثال‌های مشخصِ منطقه‌ای به‌عنوان مصادیق، شرح موضوعی استدلال‌های خود را در دامنهٔ جهانی حفظ می‌کند. در واقع این نسخه به عنوان اولین مطالعهٔ فراگیر و مبتنی بر خط‌مشیِ ابعاد ژئواستراتژیک بحران جهانی آب، شکاف موجود قابل‌توجه در ادبیات روبه‌رشد آب را پر می‌کند. از این‌رو می‌توان ادعا کرد این کتاب مطالعه‌ای پیش‌گام است. کتاب با کنار هم قرار دادن مسائل درهم‌تنیده و چندوجهی در یک چهارچوب استراتژیک بزرگ و توضیح آن‌ها به شیوه‌ای که حتی یک خواننده عمومی بتواند آن را بفهمد، در پی آن است که به عنوان مرجعی برگزیده و قابل‌مطالعه بر سر یک چالش مهم در پیش روی دنیا شناخته شود.»