کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی

کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی نوشته موسی‌الرضا بخشی استاد است و انتشارات مروارید بحر علم آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از دوره‌های تعیین‌کننده‌ی تاریخ ایران می‌پردازد؛ دوره‌ای که در آن یکپارچگی سیاسی، رسمیت‌یافتن تشیع و گسترش نهادهای آموزشی، هنری و فکری در کنار هم قرار گرفتند. نویسنده فقط به شرح رویدادها بسنده نمی‌کند و نشان می‌دهد که چگونه جریان‌های فکری، آموزش، هنر، معماری و آیین‌های اجتماعی در این دوره بر هم اثر گذاشته‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی

کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی نوشته موسی‌الرضا بخشی استاد تصویری گسترده از زندگی فکری و فرهنگی ایران در روزگار صفوی ارائه می‌دهد. محور اصلی اثر فقط سیاست یا تاریخ حکومت نیست، بلکه شبکه‌ای از موضوعات به‌هم‌پیوسته را دنبال می‌کند؛ از جریان‌های فکری مانند اخباری‌گری، اصولی‌گری و تصوف گرفته تا وضعیت علوم، هنر، آموزش و آیین‌های اجتماعی. نویسنده از همان آغاز نشان می‌دهد که شکل‌گیری حکومت صفوی فقط یک تغییر سیاسی نبود، بلکه زمینه‌ای برای دگرگونی در نهادهای دینی، آموزشی و فرهنگی پدید آورد و همین دگرگونی‌ها بعدها بر دوره‌های بعدی نیز اثر گذاشتند.
کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی در ۵ فصل تنظیم شده است و هر فصل بخشی از این چشم‌انداز را روشن می‌کند. فصل نخست به جریان‌های فکری می‌پردازد و نسبت میان اخباریان، اصولیان، صوفیان و اهل فلسفه را بررسی می‌کند. فصل دوم سراغ علوم می‌رود و فصل سوم بر هنرهای دوره‌ی صفوی تمرکز دارد؛ از نقاشی و خوشنویسی تا موسیقی، سفالگری، معماری و شهرسازی. فصل چهارم به تعلیم و تربیت اختصاص دارد و موضوعاتی مانند سیاست‌های فرهنگی حکومت، سطوح آموزش، اداره‌ی مدارس، منابع مالی، متون درسی و شیوه‌های آموزش را دربر می‌گیرد. فصل پنجم نیز آداب و رسوم فرهنگی مانند نوروز، جشن‌ها، اعیاد مذهبی، روضه‌خوانی و آیین‌های جمعی را بررسی می‌کند.
کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی از این جهت جالب است که فرهنگ را به‌صورت مجموعه‌ای پراکنده از هنر و رسم و عادت نمی‌بیند، بلکه آن را در پیوند با قدرت، مذهب، آموزش و زندگی روزمره توضیح می‌دهد. در این اثر می‌توان دید که چگونه حمایت حکومت از عالمان شیعه، گسترش مدارس، مهاجرت عالمان، رونق برخی شاخه‌های فلسفه و هم‌زمان افول برخی جریان‌ها، سیمای فرهنگی یک دوره را ساخته است. نتیجه، متنی است که هم برای شناخت نهادهای فرهنگی صفویان مفید است و هم برای فهم ریشه‌های بعضی از تحولات فکری و اجتماعی ایران بعدی.

خلاصه کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی

کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی تاریخ فرهنگی این دوره را از چند مسیر دنبال می‌کند. نویسنده ابتدا به کشمکش‌ها و هم‌زیستی جریان‌های فکری مهم می‌پردازد و نشان می‌دهد که اخباریان، اصولیان، صوفیان و اهل فلسفه چگونه بر فضای دینی و آموزشی اثر گذاشتند. سپس دامنه‌ی بحث را به علوم و هنرها می‌کشاند و از مکتب‌های نقاشی، خوشنویسی، معماری، شهرسازی و دیگر جلوه‌های هنری سخن می‌گوید. بخش مهم دیگری از اثر به تعلیم و تربیت اختصاص دارد؛ از مدرسه و مکتب‌خانه تا شیوه‌های تدریس، متون درسی و منابع مالی آموزش. در پایان نیز آیین‌ها و رسوم فرهنگی بررسی می‌شوند تا تصویری کامل‌تر از زندگی اجتماعی آن دوره شکل بگیرد.

چرا باید کتاب فرهنگ و تمدن ایران در عصر صفوی را بخوانیم؟

• این کتاب پیوند میان سیاست، مذهب، آموزش و هنر در عصر صفوی را در یک قاب واحد نشان می‌دهد.
• خواننده با مهم‌ترین جریان‌های فکری آن دوره، از اخباری و اصولی تا تصوف و فلسفه، آشنا می‌شود.
• این اثر فقط به نخبگان و دربار محدود نمی‌ماند و به مدرسه، آیین‌ها و زندگی فرهنگی روزمره هم می‌پردازد.
• بخش‌های مربوط به هنر، معماری، خوشنویسی و شهرسازی تصویری روشن از دستاوردهای فرهنگی صفویان به دست می‌دهد.
• فصل تعلیم و تربیت برای شناخت شیوه‌های آموزش، اداره‌ی مدارس و متون درسی آن دوره اطلاعات مشخصی فراهم می‌کند.
• این کتاب به درک ریشه‌های بعضی از تحولات فکری و مذهبی دوره‌های بعدی ایران کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• دانشجویان و پژوهشگرانی که می‌خواهند تاریخ فرهنگی و فکری عصر صفوی را منظم‌تر بشناسند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی میان مذهب، حکومت و نهادهای آموزشی در تاریخ ایران علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به تاریخ هنر ایران که می‌خواهند درباره‌ی نقاشی، خوشنویسی، معماری و شهرسازی صفوی بیشتر بدانند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی شکل‌گیری و تقابل جریان‌های اخباری، اصولی و صوفی در ایران شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• مخاطبانی که به آداب، جشن‌ها و رسوم فرهنگی ایران در دوره‌های تاریخی توجه دارند.