کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک

کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک (بررسی تحولات جبهه ملی چهارم در آستانه انقلاب اسلامی ایران ۱۳۵۶-۱۳۵۷) نوشته بهزاد حسینی، تغییر جهت سیاسی جبهه ملی چهارم را بررسی می‌کند. پرسش اصلی این کتاب، چرایی گذار این تشکل از مبارزه در چارچوب قانون اساسی مشروطه به همراهی با جریان خواهان تغییر حکومت است. نویسنده برای بررسی این مسئله از اسناد، خاطرات، روزنامه‌ها و مصاحبه با اعضای جبهه ملی استفاده کرده است. انتشارات مروارید بحر علم این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک

کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک نوشته بهزاد حسینی، پژوهشی در تاریخ سیاسی ایران است که تصمیم‌های جبهه ملی چهارم را در بستر گسترش اعتراضات علیه حکومت پهلوی بررسی کرده است. نویسنده، جبهه ملی را ائتلافی از احزاب و گروه‌های دارای دیدگاه‌های متفاوت معرفی می‌کند؛ ائتلافی که سابقه‌ی مشترک مبارزه برای استقلال و آزادی، اعضای آن را کنار هم قرار می‌داد. مسئله‌ی اصلی پژوهش، نسبت میان این پیشینه و انتخاب‌های رهبران جبهه در شرایط انقلابی است. نویسنده می‌پرسد که نزدیکی به جریان مذهبی مخالف حکومت، نتیجه‌ی فشار شرایط و کاهش امکان اثرگذاری مستقل بود یا تصمیمی برای دستیابی به اهداف سیاسی. این پرسش، بررسی روابط درون تشکیلات، مناسبات با دیگر مخالفان و واکنش به پیشنهادهای حکومت را به هم پیوند می‌دهد. کریم سنجابی، شاپور بختیار و داریوش فروهر از چهره‌هایی هستند که مواضعشان در این بررسی اهمیت دارد. نویسنده همچنین توضیح می‌دهد که گفته‌های صاحبان خاطرات را بدون نقد نپذیرفته و تلاش کرده است روایت‌های آنان را ارزیابی کند.
کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک پنج فصل دارد. فصل نخست با عنوان «درآمد»، پیشینه‌ی احزاب در ایران، جبهه ملی اول تا سوم و نهضت مقاومت ملی را مرور می‌کند. فصل دوم، فضای باز سیاسی و شکل‌گیری گروه‌های مخالف را موضوع بررسی قرار داده است. کمیته ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر، نهضت رادیکال ایران و تشکل‌های صنفی و فرهنگی در این بخش مطرح می‌شوند. فصل سوم، فعالیت جبهه ملی چهارم را در دوره‌ی دولت‌های آموزگار، شریف امامی و ازهاری دنبال می‌کند. فصل چهارم، دعوت شاه از سران جبهه برای تشکیل دولت و واکنش‌ها به نخست‌وزیری بختیار را بررسی کرده است. فصل پنجم نیز حضور اعضای جبهه در شورای انقلاب و دولت موقت را مرور می‌کند. منابع پژوهش، علاوه‌بر کتاب‌ها و اسناد، شامل نشریات داخلی جبهه و گفت‌وگو با حسین شاه حسینی، عبدالعلی ادیب برومند، خسرو سیف و ناصر تکمیل همایون است. کنار هم قرارگرفتن این منابع، امکان مقایسه‌ی مواضع اعلام‌شده با خاطرات اعضای تشکیلات را فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک

کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک، مسئله‌ی تداوم یا گسست در سیاست جبهه ملی چهارم را دنبال می‌کند. این تشکل، فعالیت خود را باتکیه‌بر اصولی چون اجرای قانون اساسی و دفاع از آزادی‌های سیاسی آغاز کرد. گسترش اعتراضات و افزایش نفوذ جریان مذهبی، رهبران جبهه را در برابر انتخاب‌های دیگری قرار داد. ملاقات کریم سنجابی با روح‌الله خمینی و اعلامیه‌ی سه‌ماده‌ای او، یکی از محورهای بررسی این تغییر است. نویسنده سپس اختلاف بر سر پذیرش نخست‌وزیری شاپور بختیار را در همین زمینه بررسی می‌کند. دغدغه‌ی محوری پژوهش، تشخیص سهم فشار تحولات، اختلاف‌های داخلی و محاسبات رهبران در تصمیم‌های سیاسی جبهه است؛ تصمیم‌هایی که نسبت این تشکل با حکومت و دیگر نیروهای مخالف را تغییر داد.

چرا باید کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• پیوند میان پیشینه‌ی تشکیلاتی جبهه ملی و تصمیم‌های رهبران آن را بررسی می‌کند.
• زمینه‌ی اختلاف بر سر نخست‌وزیری بختیار را توضیح می‌دهد.
• اسناد و نشریات را در کنار خاطرات و مصاحبه‌های اعضای جبهه قرار می‌دهد.
• پرسش تغییر اصول یا سازگاری سیاسی با شرایط انقلاب را مطرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تغییر مواضع یا چرخش استراتژیک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ احزاب و ائتلاف‌های سیاسی ایران.
• دانشجویان تاریخ و علوم سیاسی که تحولات انقلاب ایران را مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که به روابط ملی‌گرایان و نیروهای مذهبی علاقه دارند.
• پژوهشگران علاقه‌مند به خاطرات سیاسی و تاریخ شفاهی.