کتاب معنای هستی انسان

کتاب معنای هستی انسان (The meaning of human existence) نوشته ادوارد ویلسون و ترجمه سمانه آسمانی و سامان مرادخانی و اثری از مجموعه‌ی معنای زندگی که نشر لگا آن را منتشر کرده است. این کتاب به سراغ پرسش‌هایی رفته است که معمولاً در مرز فلسفه، زیست‌شناسی و تاریخ قرار می‌گیرند؛ برای نمونه اینکه انسان چرا به این شکل پدید آمده است، چه نسبتی با طبیعت دارد و برای فهم جایگاه خود باید به کدام نوع دانش تکیه کند؟ کتاب حاضر بحث را از خاستگاه زیستی انسان تا رابطه‌ی علوم طبیعی و علوم انسانی پیش برده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب معنای هستی انسان اثر ادوارد ویلسون

کتاب معنای هستی انسان نوشته‌ی ادوارد ویلسون و تلاشی است برای پاسخ‌دادن به پرسش‌هایی که معمولاً یا به فلسفه مربوط دانسته می‌شوند یا به الهیات، اما این نویسنده آن‌ها را از مسیر زیست‌شناسی، تکامل، پیشاتاریخ و تاریخ فرهنگ دنبال کرده است. این کتاب نشان می‌دهد که مسئله فقط معنای زندگی فردی نیست؛ بحث بر سر این است که گونه‌ی انسان چگونه پدید آمده، چرا به چنین ذهن و رفتاری رسیده است و چگونه می‌تواند جایگاه خود را در جهان بهتر دریابد. نویسنده از مفاهیمی مثل انتخاب طبیعی، انتخاب چندسطحی، رفتار اجتماعی، هوخانمانی و رشد مغز انسان استفاده می‌کند تا تصویری پیوسته از خاستگاه انسان ارائه کند.

بخش مهمی از معنای هستی انسان اثر ادوارد ویلسون به رابطه‌ی علوم طبیعی و علوم انسانی اختصاص دارد؛ جایی که نویسنده می‌کوشد شکاف میان این دو قلمرو را کمتر کند و نشان دهد فهم انسان بدون درنظرگرفتن هر دو ممکن نیست. در فصل‌هایی مانند معنای معنا، حل معمای گونه‌ی بشری، دگرگشت و ستیز درونی ما، روشنگری نوین و تمام اهمیت علوم انسانی، بحث از منشأ رفتارهای انسانی به مسئله‌های بزرگ‌تری مثل اخلاق، فرهنگ، هنر، آینده‌ی تکنولوژی و حتی امکان دست‌کاری زیستی انسان گره می‌خورد.

فضای کتاب معنای هستی انسان استدلالی است، اما از مثال‌های متنوع درباره‌ی جانوران، سیارات، حس‌های انسانی و تاریخ اندیشه کمک می‌گیرد تا نشان دهد پرسش از معنای انسان فقط یک بحث انتزاعی نیست؛ بلکه به شیوه‌ی زیستن، شناختن و تصمیم‌گرفتن ما گره خورده است.

خلاصه کتاب معنای هستی انسان

آیا انسان در هستی جایگاهی ویژه دارد؟ و اگر دارد این جایگاه را باید چگونه فهمید؟ ادوارد ویلسون پاسخ را نه در طرحی از پیش‌ تعیین‌شده، بلکه در تاریخ تکاملی حیات، شکل‌گیری رفتار اجتماعی، رشد مغز و پیدایش فرهنگ جست‌وجو می‌کند. اثر توضیح می‌دهد که انسان چگونه از دل فرایندهای زیستی و تاریخی به موجودی تبدیل شده است که هم میل به همکاری دارد و هم کشمکش، هم به گروه وابسته است و هم درگیر خودخواهی فردی. کتاب به رابطه‌ی علوم طبیعی و علوم انسانی می‌پردازد و استدلال می‌کند که فهم معنای هستی انسان بدون پیوند این دو حوزه کامل نمی‌شود.

چرا باید کتاب معنای هستی انسان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب معنای هستی انسان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پرسش از معنای انسان را از زاویه‌ی زیست‌شناسی، تاریخ و فرهنگ بررسی می‌کند.
• نویسنده خاستگاه رفتارهای انسانی مثل همکاری، رقابت، تعلق گروهی و ستیز درونی را در بستر تکامل توضیح می‌دهد.
• کتاب حاضر رابطه‌ی علوم طبیعی و علوم انسانی را به مسئله‌ای مرکزی تبدیل و درباره‌ی جدایی این دو حوزه بحث می‌کند.
• این اثر به موضوع‌های حساسی مثل آینده‌ی تکنولوژی، تغییر ژنتیکی انسان و مرزهای مداخله در طبیعت انسانی می‌پردازد.
• خواننده از خلال مثال‌های مربوط به جانوران، پیشاتاریخ و فرهنگ، تصویری گسترده‌تر از جایگاه انسان در جهان به دست می‌آورد.

خواندن کتاب معنای هستی انسان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب معنای هستی انسان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به پرسش‌های مربوط به منشأ انسان و جایگاه او در طبیعت علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به آثاری که زیست‌شناسی تکاملی را به فلسفه و تاریخ فرهنگ پیوند می‌دهد.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی ریشه‌های زیستی رفتار اجتماعی انسان بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که بحث‌های مربوط به رابطه‌ی علم، اخلاق، هنر و آینده‌ی انسان را دنبال می‌کنند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که به مرز مشترک علوم طبیعی و علوم انسانی توجه دارند.

درباره ادوارد ویلسون

ادوارد ویلسون (Edward Wilson) یا ادوارد اُزبورن ویلسون زاده‌ی ۱۰ ژوئن ۱۹۲۹ در آلاباما و درگذشته‌ی ۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، زیست‌شناس، مورچه‌شناس، نویسنده‌ی آمریکایی، برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر و بنیان‌گذار علم زیست‌جامعه‌شناسی بود. از او با القابی چون «داروین جدید» یاد می‌شود. او که به‌دلیل آسیب‌دیدگی چشمش در جوانی حین ماهیگیری به مطالعه‌ی موجودات کوچک روی آورد، دکترای خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد و به‌عنوان استاد در هاروارد و دانشگاه دوک به تدریس پرداخت.

این نویسنده در ۱۳سالگی نخستین مورچه‌های وارداتی به آمریکا را شناسایی کرد، بیش از ۴۰۰ گونه مورچه را کشف و اثبات کرد که آن‌ها از طریق ترشح فرومون ارتباط برقرار می‌کنند. ادوارد ویلسون منتقل‌کردن تبیین دین به حوزه‌ی زیست‌شناسی تجربی و مطرح‌کردن مفهوم «فرگشت مشترک ژن‌ـ‌فرهنگ» را نکوهش کرده، دین را یک افسانه‌ی توانمند برای بقا دانسته و خواستار همکاری علم و دین برای نجات کره‌ی زمین شده است.

این فعال برجسته‌ی محیط‌زیست که نقشی کلیدی در راه‌اندازی دانشنامه‌ی زندگی داشت و تخریب جنگل‌ها را به سوزاندن تابلویی گران‌بها برای پختن غذا تشبیه کرد، در سال ۲۰۱۰ رمان «لانه‌ی مورچه» را نوشت. از کتاب‌های او می‌توان به «زیست‌جامعه‌شناسی: تلفیق نوین»، «تنوع حیات»، «مورچه‌ها» و «نظریه‌ی جغرافیای زیستی جزایر» اشاره کرد؛ آثاری که فهم بشری از حیات اجتماعی و حفاظت از محیط‌زیست را عمق بخشید. کتاب معنای هستی انسان (The meaning of human existence) نیز نوشته‌ی ادوارد ویلسون است.

جوایز و افتخارات نویسنده

در میان عناوین و افتخارات کارنامه‌ی ادوارد ویلسون، کسب جایزه‌ی پولیتزر از سوی دانشگاه کلمبیا در سال‌های ۱۹۷۹ و ۱۹۹۱ (دو مرتبه) به چشم می‌خورد. همچنین نیل به جایزه‌ی کرافورد از آکادمی سلطنتی علوم سوئد (۱۹۹۰)، جایزه‌ی کیستلر از بنیاد فردا (۲۰۰۰)، جایزه‌ی نیرنبرگ از مؤسسه‌ی منابع اقیانوس‌نگاری (۲۰۰۱) و دریافت نشان ملی علوم از دولت ایالات متحده‌ی آمریکا در شمار دستاوردهای این نویسنده قرار دارد.

دریافت جایزه‌ی ممتاز انجمن علوم انسانی آمریکا، مدال طلای صندوق جهانی حیات‌وحش و جایزه‌ی بین‌المللی زیست‌شناسی از سوی دولت ژاپن در فهرست افتخارات ادوارد ویلسون ثبت شده است؛ این در حالی است که احراز کرسی استاد ممتاز فرانک بیرد در عرصه‌ی علوم و عهده‌داری ریاست بخش حشره‌شناسی در موزه‌ی جانورشناسی تطبیقی دانشگاه هاروارد نیز از دیگر نقاط برجسته‌ی سوابق علمی او محسوب می‌شود.

بخشی از کتاب معنای هستی انسان

«۷. بشریت گمگشته در دنیای فِرومون‌ها

اجازه دهید تا از مسیر دیگری سفر خود را ادامه دهیم. بزرگ‌ترین خدمتی که علم می‌تواند به علوم انسانی بکند به تصویرکشیدن غیرعادی‌بودن ما انسان‌ها به‌عنوان یک گونه و [البته] بیان چرایی آن است. تلاش برای انجام این مهم، بخشی از تحقیق بر ماهیت تمامی گونه‌های دیگر روی زمین است که هر کدام در نوع خودشان عجیب‌غریب هستند. ما می‌توانیم تا آن‌جایی پیش رویم که اندکی از ویژگی‌های حیات در دیگر سیاره‌ها را پیش‌بینی کنیم، من جمله آن‌هایی که شاید هوشی در سطحِ انسانی را در خود پرورش داده باشند.

مواجهه‌ای که علوم انسانی با ویژگی‌های عجیب سرشت بشری دارد، مواجهه با آن‌ها به‌مثابۀ «همینه که هست» است. هنروران خلاق با اتکا بر چنین ادراکی در حکم تکیه‌گاه خود، با دقتی سرشار، داستان‌‌های‌شان را آب‌وتاب می‌دهند، خنیاگری‌ها می‌کنند و شمایل‌ها می‌آفرینند. با این‌همه، ویژگی‌هایی که گونۀ ما را [به نسبت بقیۀ گونه‌ها] متمایز می‌کنند، آن هنگام که بر صحنۀ تمام تنوع‌زیستی ردیف شوند، چه‌بسا محدود و ناچیز به نظر می‌رسند. معنای هستیِ انسان آن زمانی آشکار خواهد شد که پرسشِ «همینه که هست، چون‌که» جایگزین گزارۀ «همینه که هست» شود.»