کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ نوشته‌ی کاترین مالابو و با ترجمه‌ی علی حسن‌زاده تصویری تازه از مغز به‌عنوان اندامی پلاستیک و تاریخ‌مند عرضه کرده است. نویسنده با تکیه بر دستاوردهای علوم اعصاب معاصر و گفت‌وگو با سنت فلسفی، از مارکس تا برگسون، نشان می‌دهد فهم مغز چگونه با سیاست، اقتصاد و شکل‌گیری «خود» گره خورده است. در این اثر، مفهوم پلاستیسیته در برابر تصویر رایج از مغز به‌مثابه ماشینی صلب یا کامپیوتری برنامه‌ریزی‌شده قرار گرفته است. نشر لگا آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ از همان صفحات آغازین با پیش‌گفتار مارک ژانرو و درآمد مفصل نویسنده، خواننده را وارد بحثی می‌کند که در آن علوم اعصاب، فلسفه و سیاست درهم تنیده شده‌اند. کاترین مالابو با پیگیری مفهوم پلاستیسیته نشان می‌دهد که مغز نه مرکز فرماندهی صلب بلکه شبکه‌ای زنده، تاریخ‌مند و دگرگون‌شونده است که هم از جهان اثر می‌پذیرد و هم آن را شکل می‌دهد. در کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ نویسنده از استعاره‌های قدیمی مغز_ماشین، مغز_تلفن‌مرکزی و مغز_کامپیوتر فاصله می‌گیرد و آن‌ها را در پرتو کشفیات علوم اعصاب، مانند کارکرد سیناپس‌ها، نورون‌زایی ثانویه و نقش تجربه در شکل‌گیری شبکه‌های عصبی، نقد می‌کند. متن در چند بخش به میدان‌های عمل پلاستیسیته می‌پردازد: پلاستیسیته‌ی رشدی، تعدیلی و ترمیمی؛ و نشان می‌دهد چگونه مرگ سلولی برنامه‌ریزی‌شده، یادگیری، حافظه، ترمیم پس از آسیب و حتی پیوند عضو، همگی در چارچوب این مفهوم قابل فهم‌اند. کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ علاوه‌بر توضیح سازوکارهای عصبی، پیوندی مستقیم میان «مغز پلاستیک» و دگرگونی‌های سرمایه‌داری شبکه‌ای برقرار می‌کند. مالابو از «ایدئولوژی نورونی» و خلط پلاستیسیته با «انعطاف‌پذیری» سخن گفته است و می‌پرسد چگونه می‌توان آگاهی از مغز را از منطق صرفِ سازگاری و کارایی بیرون کشید و به سوی معنایی تازه از تاریخ، آزادی و مسئولیت فردی و جمعی سوق داد.

خلاصه کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ بر محور مفهوم پلاستیسیته‌ی مغز بنا شده است؛ مفهومی که هم‌زمان به شکل‌پذیری، شکل‌دهی و حتی امکان انفجار و نابودسازی شکل اشاره دارد. مالابو نشان می‌دهد مغز در سه سطحِ رشد، تعدیل سیناپسی و ترمیم پس از آسیب، پیوسته در حال ساختن و بازساختن خویش است و از این راه تاریخ فردی و هویت هر شخص را رقم می‌زند. در کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ نویسنده این تصویر از مغز را در کنار دگرگونی‌های سرمایه‌داری معاصر قرار می‌دهد؛ جایی که شبکه‌ها، عدم تمرکز و تقاضای دائمی برای سازگاری و «انعطاف‌پذیری» به هنجار تبدیل شده است. متن میان پلاستیسیته و انعطاف‌پذیری تمایز می‌گذارد و بر این نکته تأکید کرده است که پلاستیسیته فقط توان تحمل و انطباق نیست، بلکه ظرفیت آفرینش، نه‌گویی و تغییر سرنوشت است. پرسش محوری این است که آگاهی از مغز چگونه می‌تواند به آزادی‌ای نو و شکلی تازه از مسئولیت تاریخی بدل شود.

چرا باید کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟ را بخوانیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ فرصتی فراهم می‌کند تا مغز نه‌فقط به‌عنوان موضوعی زیستی بلکه به‌مثابه گره‌گاه تاریخ، سیاست و شکل‌گیری «خود» دیده شود. خواننده در این اثر با تمایز ظریف میان پلاستیسیته و انعطاف‌پذیری، نقد ایدئولوژی نورونی و پیوند میان علوم اعصاب و سرمایه‌داری شبکه‌ای آشنا می‌شود و چشم‌اندازی تازه برای اندیشیدن به آزادی و مسئولیت می‌یابد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ به کسانی پیشنهاد می‌شود که به فلسفه‌ی معاصر، علوم اعصاب، نظریه‌ی انتقادی و نسبت میان بدن، ذهن و سیاست علاقه‌مند هستند یا در رشته‌هایی مانند روان‌شناسی، علوم شناختی، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی به‌دنبال خوانشی مفهومی از مغز و آگاهی‌اند.

بخشی از کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

«کارِ ویژهٔ مغز که با تاریخ و تجربهٔ فردی درگیر می‌شود نامی دارد: پلاستیسیته. آن‌چه تاریخ‌مندیِ برسازندهٔ مغز نامیدیم در حقیقت چیزی جز پلاستیسیتهٔ مغز نیست. پلاستیسیتهٔ دستگاه عصبی مرکزی، پلاستیسیتهٔ عصبی، پلاستیسیتهٔ نورونی، پلاستیسیتهٔ سیناپسی _ در همهٔ دپارتمان‌های نورولوژیِ همهٔ دانشکده‌های پزشکی و بیمارستان‌ها، در نامِ همهٔ گروه‌های تحقیقاتی علوم اعصاب، به این واژه برمی‌خوریم _ هر بار در کتابخانه زیر واژهٔ مغز را نگاه می‌کنیم این واژه خود را به ما نمایان می‌کند. نامِ رشتهٔ خاصی در مجلات علمی است. این بسامد و حضور فراگیر ابداً اتفاقی و تصادفی نیست. در واقع، پلاستیسیته مفهوم مسلط علوم اعصاب است. این مفهوم امروز وجه مشترک، موضوع مورد علاقه، درون‌مایهٔ مسلط و مدل عملیاتی ممتاز علوم اعصاب است، تا آن حد که به این علوم اجازه می‌دهد مغز را همزمان دینامیک، ساختار و سازمانی بی‌سابقه بینگارند و توصیف کنند. مغز ما پلاستیک است، و ما این را نمی‌دانیم. ما کاملاً بی‌خبر از این دینامیک، سازمان و ساختار هستیم. ما همچنان «صُلبیتِ» مغزی را باور داریم که کاملاً به‌گونه‌ای ژنتیکی تعیّن یافته است، و آشکارا بیهوده است دربارهٔ آن بپرسیم: با این چه باید بکنیم؟ حتی خود واژهٔ مغز ما را به وحشت می‌اندازد: هیچ‌چیز از آن نمی‌فهمیم... ما این سازمان را نمی‌فهمیم، سازمانی که بسیاری از استعاره‌های نگران‌کننده را در گسترهٔ فرماندهی و حکومت به وجود آورده است: کنترل‌کننده‌ای که از بالا فرمان‌ها را صادر می‌کند، تلفن مرکزی، کامپیوتر... این خشکیِ سیبرنتیکی که فقط در خدمت بیگانه‌سازی ما از آگاهی است.»