کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه

کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه نوشته‌ی روح‌الله حسینیان تصویری پیوسته از تاریخ سیاسی تشیع از آغاز شکل‌گیری آن تا سقوط رضاشاه ارائه می‌دهد. نویسنده در این اثر مسیر طولانی شیعه را از عصر امامت تا عصر مرجعیت دنبال کرده است و به نقش امامان، عالمان و جنبش‌های شیعی در حفظ هویت و گسترش این مکتب پرداخته است. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است و متن حاضر ویراست سوم و چاپ پنجم کتاب است که با ویرایش و تکمیل مباحث تاریخی همراه شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه

کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه با تمرکز بر تاریخ سیاسی تشیع نوشته شده است و روح‌الله حسینیان در آن کوشیده است ریشه‌های فکری و تاریخی انقلاب اسلامی ایران را در سیر طولانی تشیع جست‌وجو کند. در مقدمه‌ی چاپ پنجم توضیح داده شده که این اثر بخشی از «طرح تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» در مرکز اسناد انقلاب اسلامی است و نویسنده با افزودن بخش‌های تازه و پرکردن «حلقه‌های مفقوده» کوشیده روایت خود را کامل‌تر کند. کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه تاریخ تشیع را به دو دوره‌ی اصلی «عصر امامت» و «عصر مرجعیت» تقسیم کرده است. در عصر امامت، از رحلت پیامبر تا آغاز غیبت، به شکل‌گیری هویت شیعی، تعریف شیعه، مفهوم امامت، استقلال مالی و قضایی شیعیان، نقش خمس، تقیه، انتظار و قیام‌ها پرداخته شده است. نویسنده در این بخش نشان داده که چگونه امامان شیعه در شرایط فشار سیاسی، شبکه‌ای از پیروان و وکلا را سامان داده‌اند و تشیع را به یک نیروی سیاسی اثرگذار تبدیل کرده‌اند. کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه در بخش عصر مرجعیت، گسترش تشیع پس از غیبت را در قالب چند «عصر» دنبال کرده است: عصر مرجعیت و توسعه، عصر قدرت مرجعیت و مبارزه با سلطه‌ی بیگانه، عصر واگرایی مرجعیت در دوره‌ی مشروطه و سپس عصر جهاد مرجعیت در سال‌های بحران، جنگ جهانی اول، نهضت‌های جنوب، جنگل و رویارویی با رضاشاه. ساختار کتاب پنج‌فصلی است و در هر فصل، هم تحولات سیاسی و هم نقش عالمان و دولت‌های شیعی مانند آل‌بویه، صفویان و دیگر حکومت‌ها بررسی شده است.

خلاصه کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه

کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه تاریخ تشیع را به‌عنوان تاریخ «مظلومیت، شهادت، سرکوب، جهاد، صبوری و استقامت» معرفی کرده است و آن را در عین حال تاریخی پویا و رو به گسترش می‌داند. نویسنده ابتدا به تعریف شیعه، مفهوم امامت و ویژگی انقلابی این مکتب می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه باور به امامت عادل و معصوم، نفی مشروعیت حکومت‌های غاصب و استقلال مالی و قضایی، زمینه‌ی یک هویت معترض و مقاوم را شکل داده است. در ادامه، کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه دوره‌های مختلف عصر امامت را از غصب خلافت، رفتار علی(ع) در برابر خلفا، جنگ‌های جمل، صفین و نهروان، تا قیام‌ها و شبکه‌ی وکالت امامان دنبال کرده است. سپس در عصر مرجعیت، از دولت‌های شیعی، نقش فقها، شکل‌گیری مرجعیت واحد، نظریه‌ی ولایت فقیه، نهضت تنباکو، مشروطه، جنگ جهانی اول، نهضت‌های محلی و تقابل روحانیت با سیاست‌های اسلام‌زدای رضاشاه سخن گفته شده است تا نشان داده شود چگونه این پیشینه، سه عنصر رهبری، مردم و ایدئولوژی انقلاب اسلامی را شکل داده است.

چرا باید کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه را بخوانیم؟

این کتاب تصویری طولانی‌مدت از تاریخ سیاسی تشیع ارائه کرده است که در آن مفاهیمی مانند امامت، عدالت، تقیه، انتظار، مرجعیت و ولایت فقیه در بستر حوادث تاریخی توضیح داده شده‌اند. خواندن چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه امکان می‌دهد پیوند میان قیام‌ها، دولت‌های شیعی، نقش علما و شکل‌گیری انقلاب اسلامی درک شود و سیر تحول قدرت و هویت شیعی در جهان اسلام به‌صورت یک روایت پیوسته دیده شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ اسلام و ایران، علاقه‌مندان به تاریخ تشیع، کنشگران مذهبی و فرهنگی و کسانی که در پی فهم ریشه‌های فکری و تاریخی انقلاب اسلامی و نقش روحانیت شیعه در تحولات سیاسی ایران هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای طلابی که به دنبال مرور تحلیلی تاریخ تشیع‌اند مناسب است. «برای درک و فهم انقلاب اسلامی، بررسی ریشه‌های آن یک ضرورت است. چرا در قرن حاکمیت سکولاریسم و تحمیل آن بر جهان اسلام انقلاب اسلامی در ایران به پیروزی رسید؟ بی‌شک سه عنصر رهبری، مردم و ایدئولوژی از عوامل اصلی و تعیین‌کننده‌ی پیروزی انقلاب اسلامی بودند. هر سه عنصر از پیشینه‌ی انقلابی، آرمان‌گرایی و واقعیت‌نگری برخوردار بوده‌اند. برای تبیین پیشینه‌ی این سه عنصر باید به بازخوانی تاریخ تشیع پرداخت و کتاب چهارده قرن تلاش شیعه برای ماندن و توسعه این رسالت را برعهده دارد. این کتاب در پی آن است تا نشان دهد چگونه رهبری امامان معصوم و مجتهدین عادل توانست شیعیان را با همه‌ی ظلم‌ها، سرکوب‌ها، شهادت‌ها، استقامت‌ها و فراز و فرودها به یک قدرت بی‌بدیل جهانی و چالشگر تبدیل نمایند. این اثر در پنج فصل تنظیم شده است که به تحلیل نقش رهبران، شیعیان و نقش تشیع و توسعه آن می‌پردازد. این کتاب همه‌ی فراز و فرودهای تاریخی، تلخی‌ها و شیرینی‌های شیعیان را مورد بحث قرار داده است. این کتاب از تأسیس تشیع آغاز و تا برافتادن رضاشاه امتداد می‌یابد و در طول مسیر به همه‌ی قیام‌ها، نقاط عطف، فرازها و فرودها، رهبران، حکومت‌ها و انقلاب‌های شیعی می‌پردازد.»