کتاب انقلاب دوم

کتاب انقلاب دوم (تسخیر لانه‌ی جاسوسی آمریکا؛ آثار و پیامدها) نوشته‌ی احمدرضا شاه‌علی روایتی تحلیلی از ماجرای اشغال سفارت آمریکا در تهران و پیامدهای آن برای انقلاب اسلامی ایران است. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است. نویسنده با استفاده از اسناد، مصاحبه‌ها و روزنامه‌های سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب، به بازخوانی یکی از بحث‌برانگیزترین وقایع سیاسی تاریخ معاصر ایران پرداخته است. تمرکز اصلی اثر بر چرایی تسخیر لانه‌ی جاسوسی، روند شکل‌گیری این اقدام، مواضع گروه‌ها و شخصیت‌های سیاسی و آثار داخلی و خارجی آن است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انقلاب دوم

کتاب انقلاب دوم (تسخیر لانه‌ی جاسوسی آمریکا؛ آثار و پیامدها) با قلم احمدرضا شاه‌علی به‌دنبال بازسازی یک مقطع پرتنش از تاریخ انقلاب اسلامی است؛ مقطعی که با اشغال سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ آغاز شد و ۴۴۴ روز ادامه یافت. نویسنده در مقدمه و پیش‌گفتار توضیح داده است که این اثر در چارچوب «طرح تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» در مرکز اسناد انقلاب اسلامی شکل گرفته و هدف آن پاسخ دادن به پرسش‌های انباشته درباره چرایی و چگونگی این واقعه است. در کتاب انقلاب دوم ساختار پژوهش‌محور و فصل‌بندی روشنی دیده می‌شود. فصل اول به کلیات، مفاهیم، سابقه‌ی تاریخی اقدامات مشابه علیه سفارت‌خانه‌ها، تاریخچه و سیر توصیفی اشغال سفارت و بررسی حقوقی ماجرا اختصاص یافته است. در همین بخش، نویسنده با نقل مفصل از متون حقوق بین‌الملل و دیدگاه حقوقدانان غربی، اقدام دانشجویان را در چارچوب «دفاع مشروع پیش‌گیرانه» تحلیل کرده است. کتاب انقلاب دوم در فصل دوم به «مفاهیم و طرح مسأله» و سپس مواضع نیروهای سیاسی می‌پردازد: از امام خمینی و دانشجویان پیرو خط امام تا دولت موقت، شورای انقلاب، مجلس و طیف گسترده‌ای از احزاب اسلامی، ملی و چپ. فصل سوم آثار و پیامدهای داخلی تسخیر لانه‌ی جاسوسی را بررسی کرده است؛ از شفاف شدن صف‌بندی نیروها و سقوط دولت موقت تا جوان‌گرایی، تثبیت خط امام و تقویت روحیه‌ی خودباوری ملی. فصل چهارم نیز به پیامدهای خارجی می‌پردازد: شکست عملیات طبس، ارتباط ماجرا با کودتای نوژه و آغاز جنگ، واکنش‌های بین‌المللی، تحریم‌ها، مسدود شدن دارایی‌ها و بحث انزوای سیاسی. در پایان کتاب انقلاب دوم ضمائم اسنادی، کتابنامه و ارجاع به اسناد منتشرشده‌ی سفارت آمریکا آمده که نشان می‌دهد متن بر ترکیبی از منابع کتابخانه‌ای، اسناد و مطبوعات استوار است.

خلاصه کتاب انقلاب دوم

کتاب انقلاب دوم (تسخیر لانه‌ی جاسوسی آمریکا؛ آثار و پیامدها) از دل مقدمه و پیش‌گفتار، مسأله‌ی اصلی خود را روشن می‌کند: چرا سفارت آمریکا در تهران اشغال شد و این اقدام چه تأثیری بر مسیر انقلاب اسلامی گذاشت. نویسنده با مرور دخالت‌های ۲۵ ساله‌ی آمریکا در ایران، نقش کودتای ۲۸ مرداد، حمایت از شاه و فعالیت‌های اطلاعاتی سفارت، تسخیر لانه‌ی جاسوسی را واکنشی به استمرار همان الگو معرفی کرده است. در ادامه، کتاب انقلاب دوم روند شکل‌گیری تصمیم دانشجویان پیرو خط امام، جلسات هماهنگی انجمن‌های اسلامی دانشگاه‌ها، مشورت با برخی روحانیان و نحوه‌ی طراحی عملیات ۱۳ آبان را بازسازی می‌کند. سپس به روایت درونی از ورود به سفارت، خلع سلاح تفنگداران، کشف اتاق‌های اسناد و توقف فرایند امحای مدارک می‌پردازد. بخش مهمی از متن به تحلیل پیامدها اختصاص دارد: شفاف شدن مواضع گروه‌ها، سقوط دولت موقت، تقویت جریان وفادار به خط امام، تأثیر بر ساختار قدرت در داخل و نیز بازتاب خارجی ماجرا، عملیات طبس، تحریم‌ها و تغییر جایگاه ایران در معادلات بین‌المللی. در لابه‌لای این مباحث، نویسنده مشروعیت حقوقی اقدام دانشجویان را نیز از منظر حقوق بین‌الملل بررسی کرده است.

چرا باید کتاب انقلاب دوم را بخوانیم؟

کتاب انقلاب دوم برای کسانی که به‌دنبال فهم جزئیات و پشت‌صحنه‌ی تسخیر لانه‌ی جاسوسی هستند تصویری مستند و تحلیلی ارائه کرده است. خواننده با روند تصمیم‌گیری دانشجویان، مواضع متضاد نیروهای سیاسی، اسناد به‌دست‌آمده از سفارت و تفسیر حقوقی ماجرا آشنا می‌شود و می‌تواند نسبت این واقعه با تثبیت ساختار سیاسی پس از انقلاب را بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب انقلاب دوم به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ انقلاب اسلامی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل پیشنهاد می‌شود. همچنین به علاقه‌مندان مباحث ضد استعماری، کنش دانشجویی و کسانی که می‌خواهند تصویر دقیق‌تری از ماجرای گروگان‌گیری و پیامدهای داخلی و خارجی آن به دست آورند توصیه می‌شود. «اگرچه پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی سردمداران کاخ سفید را چنان در ایران ریشه دوانده بود که سفارت‌خانه‌ی آن کشور پس از پیروزی انقلاب نیز برای از بین بردن نهال نوپای انقلاب از پا ننشست. دامن زدن به اختلافات قومی و تقویت حرکت‌های گریز از مرکز در اطراف و اکناف این مرز و بوم از جمله اقداماتی بود که پوشیده نیست که انقلاب اسلامی ایران حرکتی علیه امپریالیسم غرب و شرق و کوتاه کردن دست بیگانگان از دخالت در امور داخلی بود؛ اما این همه با پیروزی انقلاب تأمین نشد. رهبر فرزانه‌ی انقلاب که با ذکاوت هرچه تمام سیر وقایع را مد نظر داشت پس از پیروزی بارها به مردم ایران ضرورت مقابله و هشیاری در برابر توطئه‌های آمریکا را گوشزد می‌کرد. بدین ترتیب ۹ ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی دانشجویان پیرو خط امام با حمله به لانه‌ی جاسوسی آمریکا آن را به اشغال خود درآوردند و انقلاب ۱۳ آبان ۱۳۵۸ را خلق کردند؛ انقلابی که به راستی شایسته بود انقلاب دوم نامیده شود. در شکل‌گیری حادثه‌ی تسخیر لانه‌ی جاسوسی آمریکا عوامل متعددی موثر بودند. همه‌ی این عوامل از عملکرد دولت آمریکا در برابر انقلاب اسلامی ایران متأثر بود. با پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ه. ش که با خواست و حضور قاطع ملت ایران و به رهبری حضرت امام خمینی (ره) به وقوع پیوست. دولت آمریکا از مداخله در امور ایران دست برنداشت و به جای آنکه از حوادث انقلاب درس بگیرد تمام امکانات و ارتباطات خود را به کار گرفت تا این انقلاب نوپا را شکست دهد یا در حرکت آن، انحراف ایجاد کند. براین اساس در طول ۹ ماه از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا ۱۳ آبان‌ماه حرکت‌های توطئه‌آمیزی را در سراسر کشور علیه انقلاب هدایت کرد. در این وقایع، به گونه‌ای آشکار دست آمریکایی‌ها دیده می‌شد و سفارت آمریکا مرکز جاسوسی و ستاد فرماندهی برای سازماندهی حرکت‌های تفرقه‌افکنی و تجزیه‌طلبانه شده بود.»