کتاب دورونتین

کتاب دورونتین (Doruntie) نوشته اسماعیل کاداره، روایتی رازآلود و تیره از بازگشت زنی به خانه‌ی مادری است؛ بازگشتی که با یک پرسش هولناک گره می‌خورد: چه کسی او را از سرزمینی دور به خانه رسانده است؟ این رمان در مرز سوگ، افسانه، باور جمعی و جست‌وجوی حقیقت حرکت می‌کند و از دل یک ماجرای ظاهراً ناممکن، فضای سنگین یک جامعه و زخم یک خانواده را نشان می‌دهد. این داستان را انتشارات نقش‌ونگار با ترجمه کیارش درگاهی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دورونتین

کتاب دورونتین نوشته‌ی اسماعیل کاداره با صحنه‌ای تکان‌دهنده آغاز می‌شود: زنی پس از سال‌ها دوری، نیمه‌شب به خانه‌ی مادرش بازمی‌گردد و می‌گوید برادرش او را آورده است؛ برادری که مدت‌هاست مرده. از همین نقطه، روایت به‌ جای تکیه بر شگفتی صرف، وارد فضایی می‌شود که در آن سوگ خانوادگی، قول شرف، حافظه‌ی جمعی و ترس از ناشناخته به هم گره خورده‌اند. ماجرا در محیطی اشرافی و اندوه‌زده پیش می‌رود؛ جایی که مرگ چند پسر یک خاندان، خانه را به مکانی خاموش و سنگین تبدیل کرده و بازگشت دختر، آن سکوت را می‌شکند.

این داستان فقط بر معمای بازگشت تمرکز ندارد. همزمان نشان می‌دهد که یک حادثه چگونه در ذهن مردم شکل عوض می‌کند، از گفت‌وگوهای روزمره به گزارش رسمی می‌رسد و بعد در مرثیه‌ها و روایت‌های شفاهی، صورتی تازه پیدا می‌کند. حضور سروان استرس در مرکز ماجرا باعث می‌شود جست‌وجوی حقیقت رنگی از تحقیق و بازپرسی بگیرد، اما هر چه او بیشتر دنبال توضیحی روشن می‌رود، مرز میان واقعیت، باور و هراس مبهم‌تر می‌شود. در کنار این خط اصلی، اندوه مادر، تنهایی دورونتین و فشار سنت‌های خانوادگی نیز به‌تدریج برجسته می‌شوند.

کتاب دورونتین از نظر فضا، اثری فشرده و پرتنش است. صحنه‌های خانه‌ی ویران، قبرستان، کلیسا و راه‌های دوردست، همگی در خدمت حس تعلیق و سوگواری قرار می‌گیرند. اسماعیل کاداره به‌ جای توضیح مستقیم، از نشانه‌ها، تکرار روایت‌ها و واکنش شخصیت‌ها استفاده کرده تا خواننده مدام میان چند احتمال رفت‌وآمد کند. نتیجه، متنی است که هم معمایی است، هم سوگنامه‌ای برای یک خاندان و هم تأملی درباره‌ی نیروی قول، مرگ و بازگشت.

خلاصه داستان دورونتین

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

دورونتین با خبر عجیبی شروع می‌شود: دختر خانواده‌ی ورانای پس از سال‌ها دوری به خانه بازگشته، در حالی‌ که می‌گوید برادرش کنستانتین او را آورده است؛ همان برادری که سال‌ها پیش مرده. سروان استرس مأمور می‌شود ماجرا را بررسی کند و در گفت‌وگو با مادر، دختر، همسایه‌ها و شاهدان، با روایتی روبه‌رو می‌شود که هرچه بیشتر پیگیری می‌شود، پیچیده‌تر به نظر می‌رسد. 

در پس این معما، گذشته‌ی تلخ خانواده، مرگ برادران، قولی که کنستانتین به مادر داده بود و واکنش مردم به این بازگشت نامعمول قرار دارد. روایت قدم‌به‌قدم پیش می‌رود و پرسش اصلی را زنده نگه می‌دارد: حقیقت این بازگشت چیست؟

چرا باید کتاب دورونتین را بخوانیم؟

• این کتاب یک معمای مرکزی نیرومند دارد که از همان صفحات آغازین ذهن را درگیر می‌کند.
• روایت، سوگ یک خانواده را با ترس، شایعه و باورهای جمعی پیوند می‌دهد و فقط به یک حادثه‌ی عجیب محدود نمی‌ماند.
• شخصیت سروان استرس امکان می‌دهد ماجرا از زاویه‌ی جست‌وجو، تردید و بازسازی حقیقت دنبال شود.
• فضای خانه‌ی اشرافی، قبرستان، کلیسا و راه‌های دور، حس سنگین و ماندگاری به متن می‌دهد.
• این کتاب نشان می‌دهد یک واقعه چگونه در گزارش رسمی، حافظه‌ی مردم و مرثیه‌ها به شکل‌های مختلف بازگو می‌شود.

خواندن کتاب دورونتین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن دورونتین به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های رازآلودی که بر یک پرسش مرکزی و تعلیق تدریجی استوارند.
• خوانندگانی که به داستان‌های تیره با فضای سوگ، فقدان و اضطراب جمعی علاقه دارند.
• کسانی که دوست دارند روایت‌هایی درباره‌ی قول شرف، پیوند خانوادگی و بازگشت از دوری بخوانند.
• مخاطبانی که از داستان‌هایی لذت می‌برند که در آن مرز میان واقعیت و باور عمومی مدام جابه‌جا می‌شود.
• خوانندگانی که به شخصیت‌محوری و دنبال‌کردن یک تحقیق پرابهام در دل یک ماجرای خانوادگی علاقه دارند.

درباره اسماعیل کاداره

اسماعیل کاداره (Ismail Kadare) (۱۹۳۶- ۲۰۲۴)، رمان‌نویس، شاعر، مقاله‌نویس و متفکر آلبانیایی بود. او که تحصیلات خود را در دانشگاه تیرانا و سپس انستیتو ادبیات گورکی در مسکو گذرانده بود، بخش اعظم عمر و ابیات خود را زیر سایه‌ی یکی از خشن‌ترین حکومت‌های کمونیستی تاریخ (رژیم انور خوجه در آلبانی) سپری کرد. کاداره با استفاده از زبان استعاره، اساطیر و طنز سیاه، توانست تا سال‌ها از تیغ سانسور عبور کند اما در نهایت با رژیم دچار چالش شد. او سرانجام در سال ۱۹۹۰، درست پیش از سقوط کمونیسم، به فرانسه پناهنده شد. کاداره در طول عمر خود، جوایزی چون بوکر بین‌الملل سال ۲۰۰۵، پرنس آستوریاس و جایزه‌ی بین‌المللی ادبیات نوئستاد را به دست آورد و ۱۵ بار هم جزو نامزدهای اصلی جایزه‌ی نوبل ادبیات شده بود.

سبک نگارش کاداره با ویژگی‌هایی چون فضاسازی‌های گوتیک و مه‌آلود، آمیختن واقع‌گرایی با فانتزی افسانه‌ای (رئالیسم جادویی بالکانی) و نثری کنایه‌آمیز و چندلایه متمایز می‌شود. او با رمان «جنرال ارتش مرده» بود که به شهرت بین‌المللی رسید؛ داستانی درباره‌ی یک ژنرال ایتالیایی که سال‌ها پس از پایان جنگ جهانی دوم به آلبانی بازمی‌گردد تا بقایای سربازان کشته‌شده‌ی خود را جمع‌آوری کند، اثری که پوچی و ترامای ماندگار جنگ را کالبدشکافی می‌کند. او این مسیر را در کتاب‌های دیگری چون «کاخ رؤیاها»، «زمستان سخت» و «کنسرت در پایان زمستان» ادامه داد. 

چه نسخه‌های دیگری از کتاب دورونتین منتشر شده است؟

• کتاب چ‍ه‌ ک‍س‍ی‌ دورون‍ت‍ی‍ن‌ را ب‍از آورد؟، ترجمه‌ی قاسم صنعوی، نشر مرکز

بخشی از کتاب دورونتین

«استرس در بستر بود که صدای در زدن شنید. بدش نمی‌آمد برای خفه کردن صدا، سرش را توی بالش فرو کند، اما صدا دوباره و این بار بلندتر به گوش رسید. روانداز را کنار زد و زیر لب غرید آخر هنوز صبح نشده چه کسی درِ خانه‌ام را می‌زند؟ از پله‌ها پایین می‌رفت که برای سومین بار صدای در زدن شنید، اما این بار ضرب‌آهنگ کوبه آهنی به او گفت چه کسی پشت در است. چفت را کنار کشید و در را باز کرد. لازم نشد بگوید با خودت چه فکر کردی که سپیده نزده مرا بیدار می‌کنی. حالت چهره و چشمان قی‌گرفته‌اش گویای همه‌چیز بود.

معاون سراسیمه گفت: "اتفاقی افتاده."

استرس انگار که با نگاهش بگوید بهتر است برای این حضور بی‌موقع دلیل خوبی داشته باشی، با شک و تردید به مرد خیره شد. با این همه، خوب می‌دانست کم پیش می‌آید از معاونش خبطی سر بزند. هر بار به سرش می‌زد او را توبیخ کند، در نهایت زبان به دهان می‌گرفت و خود را به سکوت وادار می‌کرد. این دفعه اما بدش نمی‌آمد خطایی از او سر زده باشد تا اوقات‌تلخی خود را سرش خالی کند. 

استرس گفت: "خب؟"

معاون لحظه‌ای به رئیس چشم دوخت، سپس قدمی عقب رفت و گفت: "بیوۀ ورانای و دخترشان دورونتین، که شب گذشته به شکلی بسیار مرموز به اینجا بازگشته، در بستر مرگ افتاده‌اند."»