کتاب بی دلی در ذن

کتاب بی‌ دلی در ذن (The Zen doctrine of no -mind) نوشته‌ دایستز تیتارو سوزوکی با ترجمه‌ ع. پاشایی و نسترن پاشایی، اثری است که به معرفی و تحلیل یکی از بنیادی‌ترین متون و شخصیت‌های آیین بودای ذن می‌پردازد. مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب این کتاب را منتشر کرده است. سوزوکی در این کتاب باتکیه‌بر متن تن‌‌جینگ و زندگی ششمین پیر ذن، هویی نِنگ، مفاهیم محوری‌ای مانند بی‌دلی، روشن‌شدگی ناگهانی، سرشت بودایی و نسبت دیانه و پرگیا را واکاوی کرده است. متن کتاب ترکیبی از مقدمه‌های پژوهشی، شرح تاریخی، تحلیل مفهومی و نقل‌قول‌های مستقیم از تن‌جینگ و گفت‌وگوهای استادان ذن است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بی دلی در ذن

کتاب بی‌ دلی در ذن اثری است که دایستز تیتارو سوزوکی در آن به سراغ یکی از مهم‌ترین متون ذن چینی یعنی تن‌جینگ یا سوره‌ی صفه می‌رود و آن را در پیوند با زندگی و آموزه‌های ششمین پیر، هویی ننگ، بررسی کرده است. نویسنده ابتدا جایگاه پژوهش در ادیان و معنویت خاور دور را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که فهم ذن بدون شناخت مفهوم بی‌دلی یا بی‌اندیشگی ممکن نیست. در ادامه، تاریخچه‌ی شکل‌گیری ذن در چین، نقش بودی‌ درمه به‌عنوان بنیادگذار و سپس نقش تعیین‌کننده‌ی هویی ننگ در صورت‌بندی نهایی اندیشه‌ی ذن شرح داده شده است. 

دایستز تیتارو سوزوکی در بخش‌های بعدی کتاب بی‌ دلی در ذن، به‌تفصیل به متن تن‌جینگ می‌پردازد، از سرگذشت هویی ننگ و روایت او از آشنایی با سوره‌ی الماس تا ماجرای رقابت فکری او با شن‌سیو و دو شاخه‌شدن ذن به مکتب شمالی و جنوبی. فصل‌هایی مانند نگاه کلی، آموزه‌ی خاص هویی ننگ، دیدن خودبود خویش، دیدگاه زمانی خودبود و دیدگاه فضایی خودبود ساختار بحث را شکل داده‌اند. 

دایستز تیتارو سوزوکی در هر فصل، با نقل بندهایی از تن‌جینگ و دیگر اسناد، مفاهیمی مانند از آغاز چیزی نبوده است، دیدن سرشت، نه-اندیشگی و نسبت دل، جهان و روشن‌شدگی را توضیح داده است. کتاب بی‌ دلی در ذن علاوه‌بر تحلیل‌های نظری، به جنبه‌ی تربیتی و سلوکی ذن نیز توجه کرده است، از نقد دیانه‌ی آرامش‌طلب و غبارزدایی تا تأکید بر یگانگی دیانه و پرگیا و هشدار نسبت به دل‌بستگی به پاکی یا حتی به خودِ تجربه‌ی روشن‌شدگی. سوزوکی با استفاده از گفت‌وگوهای استادان ذن، نمونه‌هایی از شیوه‌ی آموزش، پرسش‌وپاسخ و چگونگی انتقال مجالس و میراث معنوی هویی ننگ را نشان داده است.

خلاصه کتاب بی دلی در ذن

کتاب بی‌ دلی در ذن بر محور تفسیر و شرح آموزه‌های هویی ننگ در تن‌جینگ بنا شده است. سوزوکی نشان می‌دهد که چگونه مفهوم بی‌دلی یا نه-اندیشگی در ذن، به‌ معنای خاموش‌کردن زندگی ذهنی نیست بلکه به‌معنای رهاشدن از هرگونه دل‌بستگی به صورت‌ها، مفاهیم و حتی ایده‌ی پاکی است. او تاریخ ذن را از بودی‌درمه تا هویی ننگ مرور کرده و اختلاف دیدگاه میان مکتب شمالی شن‌سیو و مکتب جنوبی هویی ننگ را در قالب دو رویکرد غبارزدایی تدریجی و روشن‌شدگی ناگهانی توضیح داده است. 

در ادامه، کتاب به تبیین نسبت دیانه و پرگیا می‌پردازد و این ایده را برجسته می‌کند که دیانه‌ی جدا از پرگیا به آرامش‌طلبی و رکود می‌انجامد و پرگیای جدا از دیانه به بازی‌های مفهومی. از نظر سوزوکی، بر پایه‌ی تن‌جینگ، دیانه و پرگیا یک حقیقت‌ هستند: دیدن سرشت یا خودبود خویش، دیدنی است که در آن از آغاز چیزی نبوده است و درعین‌حال همین دیدن، جهان کثرت را روشن می‌کند.

چرا باید کتاب بی دلی در ذن را بخوانیم؟

کتاب بی‌ دلی در ذن امکان آشنایی مستقیم با یکی از بنیادی‌ترین صورت‌بندی‌های ذن چینی را فراهم کرده است، آن هم از خلال متن تن‌جینگ و تحلیل‌های سوزوکی. خواننده با مفاهیم کلیدی مانند بی‌دلی، دیدن سرشت، روشن‌شدگی ناگهانی و نسبت دل و جهان روبه‌رو می‌شود و می‌تواند تفاوت میان ذنِ آرامش‌طلب و ذنِ مبتنی‌بر پرگیا را در قالب نمونه‌های عینی و گفت‌وگوهای استادان دنبال کند.

خواندن کتاب بی دلی در ذن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بی‌ دلی در ذن به کسانی پیشنهاد می‌شود که به مطالعات ادیان، عرفان تطبیقی، فلسفه‌ی بودایی و به‌ویژه سنت ذن علاقه‌مند هستند. این اثر همچنین به پژوهشگران و دانشجویانی توصیه می‌شود که در حوزه‌ی اندیشه‌ی شرق آسیا، معنویت خاور دور یا فلسفه‌ی دین کار می‌کنند و به‌دنبال متنی تحلیلی بر پایه‌ی یک منبع کلاسیک هستند.