کتاب اضطراب موقعیت

کتاب اضطراب موقعیت نوشته آلن دو باتن و ترجمه موسسه اندیشه ناب فردا در نشر آد منتشر شده است. این اثر دل‌نگرانی انسان درباره‌ی جایگاهش در نگاه دیگران را بررسی می‌کند؛ نگرانی‌ای که همیشه از کمبود پول یا امکانات سرچشمه نمی‌گیرد. نویسنده نشان می‌دهد که میل به ثروت و پیشرفت گاهی شکل دیگری از نیاز به محبت، احترام و دیده‌شدن است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اضطراب موقعیت

کتاب اضطراب موقعیت (به انگلیسی: Status Anxiety) نوشته آلن دو باتن از معنای منزلت آغاز می‌شود: ارزش و اهمیتی که جامعه برای یک شخص قائل است. نویسنده میان مزایای مادی جایگاه اجتماعی و پاداش‌های عاطفی چنین جایگاهی تفاوت می‌گذارد. امکانات بیشتر، آسایش و آزادی بخشی از این پاداش‌ها هستند؛ توجه، احترام و شنیده‌شدن نیز بخش دیگری را تشکیل می‌دهند.

بحث اصلی، وابستگی تصویر انسان از خودش به قضاوت دیگران است. دو باتن جاه‌طلبی را یکسره بی‌فایده نمی‌داند و نقش انگیزه‌بخش میل به پیشرفت را نیز در نظر می‌گیرد. مسئله از جایی آغاز می‌شود که ارزش شخصی به موفقیت اجتماعی گره می‌خورد و شکست، معنای شرمساری پیدا می‌کند.

متن این کتاب بحث را در سه محور کمبود محبت، توقعات و شایسته‌سالاری پیش می‌برد. عنوان‌هایی مانند نیازمان به عشق، اشتیاقمان به جاه و مقام، توسعه مادی و برابری و حسادت، مسیر بررسی علل این نگرانی را روشن می‌کنند. نویسنده برای توضیح موضوع از نمونه‌های اجتماعی، نوشته‌های فلسفی و توصیف تجربه‌های روزمره کمک گرفته است.

کتاب اضطراب موقعیت رابطه‌ی میان افزایش امکانات زندگی و افزایش نارضایتی را نیز بررسی کرده است. گسترش کالاهای مصرفی، تغییر معیارهای موفقیت و وعده‌ی پیشرفت همگانی، افق آرزوها را وسیع‌تر می‌کنند؛ اما همین گسترش می‌تواند فاصله‌ی میان داشته‌ها و خواسته‌ها را بیشتر کند.

نویسنده مفهوم گروه مرجع را برای توضیح مقایسه‌های اجتماعی به کار می‌برد: انسان معمولاً خودش را نه با همه‌ی افراد جامعه، بلکه با کسانی می‌سنجد که شبیه یا نزدیک به خودش می‌داند. بحث شایسته‌سالاری نیز این سؤال را مطرح می‌کند که جامعه چگونه فقر و ثروت را توضیح می‌دهد و چه نسبتی میان جایگاه اقتصادی و ارزش اخلاقی برقرار می‌کند.

دیدگاه‌های ویلیام جیمز، ژان ژاک روسو و الکسی دو توکویل در این بررسی حضور دارند. خواننده در این مباحث با پیوند میان احساس شخصی و معیارهای اجتماعی روبه‌رو می‌شود؛ پیوندی که نشان می‌دهد رنج ناشی از ناکامی فقط به مقدار دارایی وابسته نیست و تفسیر شکست نیز در شدت این رنج سهم دارد.

خلاصه کتاب اضطراب موقعیت

کتاب اضطراب موقعیت نشان می‌دهد که نگرانی درباره‌ی منزلت، از نیاز به تأیید دیگران و ترس از بی‌ارزش شمرده‌شدن تغذیه می‌کند. انسان ممکن است ثروت یا مقام را بخواهد چون انتظار دارد چنین دستاوردهایی محبت و احترام بیشتری به همراه بیاورند. مقایسه با دوستان، همکاران و افراد مشابه نیز معیار کافی‌بودن را تغییر می‌دهد؛ درنتیجه، افزایش رفاه لزوماً رضایت بیشتری ایجاد نمی‌کند.

دو باتن سپس نقش توقعات را بررسی می‌کند. بحث ویلیام جیمز نشان می‌دهد که احساس شکست به آرزوهایی وابسته است که شخص ارزش خودش را به تحققشان گره زده است. بررسی تفسیرهای اجتماعی فقر و ثروت نیز روشن می‌کند که قضاوت درباره‌ی موفقیت چگونه می‌تواند ناکامی اقتصادی را به احساس حقارت شخصی تبدیل کند.

چرا باید کتاب اضطراب موقعیت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اضطراب موقعیت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان نیاز به امکانات مادی و نیاز به احترام اجتماعی را روشن می‌کند.
• بحث گروه مرجع، زمینه‌ی شناخت حسادت به هم‌ترازان را فراهم می‌کند.
• بررسی توقعات، رابطه‌ی آرزوها و عزت‌نفس را توضیح می‌دهد.
• مقایسه‌ی تفسیرهای فقر و ثروت، پیوند جایگاه اقتصادی و داوری اخلاقی را به پرسش می‌کشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اضطراب موقعیت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که مقایسه‌ی شغلی یا مالی بر احساس ارزشمندی‌شان اثر می‌گذارد.
• علاقه‌مندان به بررسی فلسفی منزلت، حسادت و موفقیت.
• کسانی که می‌خواهند نقش توقعات و قضاوت اجتماعی را در نارضایتی شخصی بهتر بشناسند.

درباره آلن دو باتن

آلن دوباتن (Alain De Botton) در سال ۱۹۶۹ میلادی در سوئیس به دنیا آمد. او نویسنده، فیلسوف و مجری تلویزیونی است که دغدغه‌اش نوشتن درباره‌ی زندگی روزمره به‌شیوه‌ای فلسفی بوده است. در تمام نوشته‌هایش کوشیده فلسفه را وارد زندگی عادی انسان کند، مشغول مدیریت مؤسسه‌ی خود به نام «مدرسه‌ی زندگی» بوده و به‌عنوان نویسنده‌ی فلسفه‌ی روزانه شناخته می‌شود. او درباره‌ی موضوعاتی می‌نویسد که هرروزه همه‌ی انسان‌ها با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ موضوعاتی مانند عشق، سفر، هنر، معماری و ادبیات.

کتاب‌های آلن دوباتن به بیش از ۳۰ زبان دنیا از جمله پارسی ترجمه‌ شده است. دوره‌ی دکتری فلسفه را در دانشگاه هاروارد آغاز کرد، اما برای نوشتن کتاب‌های فلسفی به زبان ساده، آن را نیمه‌کاره رها کرد. کتاب‌های تسلی‌بخشی‌های فلسفه و هنر سیروسفر از کتاب‌های این نویسنده است. اولین کتابش به نام جستارهایی در باب عشق در سال ۱۹۹۳ زمانی که ۲۴ سال داشت، منتشر شد؛ اثری که به‌سرعت در فهرست کتاب‌های پرفروش قرار گرفت و بیش از دو میلیون نسخه از آن به فروش رفت.

موضوعاتی که در مدرسه‌ی زندگی تدریس می‌شود متنوع است، اما همه‌ی آموزش‌ها در راستای افزایش خودشناسی است؛ زیرا گردانندگان این مدرسه معتقد هستند تنها با خودشناسی است که می‌توانیم زندگی برتر و رضایت‌بخش‌تری داشته باشیم. مجموعه‌ی آموزش‌های این مدرسه در شش دسته‌ی کلی تقسیم‌بندی شده است؛ خودشناسی، ارتباطات (Relationships)، کار، آرامش، رفتار‌های اجتماعی و فرهنگ و فراغت. نویسندگان و فیلسوفان باتجربه‌ای در این مؤسسه کار کرده‌اند.

باتوجه‌به تفاوتِ روش‌های یادگیری، مدرسه‌ی زندگی آلن دوباتن، آموزه‌ها یا محصولاتش را به روش‌های گوناگون مانند کتاب، کارگاه، ویدئو، جلسه‌ی روانکاوی و... ارائه کرده است. دیگر آثار این نویسنده عبارت‌اند از تار عنکبوت والدین و رهایی از آن، معماری خوشبختی، شغل مورد علاقه، خودشناسی، تسلی‌بخشی‌های فلسفه، هنر سیر و سفر، اضطراب منزلت، دین برای خداناباوران، سیر عشق، آرامش، هنر همچون درمان.