کتاب دانش پنهان شهر

کتاب دانش پنهان شهر، نوشته مهدیه صادق نژاد، به یکی از لایه‌های کمتردیده‌شده‌ی مدیریت شهری می‌پردازد: دانشی که در تجربه‌ی روزمره‌ی نیروهای خدماتی، رانندگان، کارکنان میدانی و مدیران میانی شکل می‌گیرد، اما اغلب در تصمیم‌گیری‌ها جایی ندارد. نویسنده در این اثر نشان می‌دهد که شهر فقط با آیین‌نامه و داده اداره نمی‌شود و بخش مهمی از فهم شهری در حافظه و تجربه‌ی انسان‌هایی نهفته است که از نزدیک با خیابان و محله سروکار دارند. نشر عطران این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دانش پنهان شهر اثر مهدیه صادق نژاد

کتاب دانش پنهان شهر، نوشته‌ی مهدیه صادق نژاد، شهر را نه‌فقط به‌عنوان مجموعه‌ای از خیابان‌ها، ساختمان‌ها و سامانه‌ها، که به‌عنوان مخزنی از تجربه‌های انباشته و نادیده‌گرفته‌شده معرفی می‌کند. نقطه‌ی مرکزی بحث دانش ضمنی در مدیریت شهری است؛ دانشی که در اسناد رسمی ثبت نمی‌شود، اما در عمل، کیفیت خدمات و دقت تصمیم‌ها را تعیین می‌کند. نویسنده نگاه خود را از گزارش‌ها و ساختارهای اداری به کف خیابان می‌برد و نشان می‌دهد که چگونه پاکبان، راننده، کارمند پاسخ‌گو و مدیر میانی هرکدام بخشی از حافظه‌ی زنده‌ی شهر را حمل می‌کنند.

کتاب دانش پنهان شهر در ۱۰ فصل تنظیم شده و از تعریف دانش پنهان و جایگاه آن در شهر آغاز می‌کند و سپس به نقش نیروهای خدمات شهری، تبدیل تجربه به تصمیم، حافظه‌ی سازمانی، فرهنگ سازمانی، ابزارهای مدیریت دانش، سنجش و ارزیابی، شیوه‌های پیاده‌سازی، چالش‌های اجرایی و در نهایت آینده‌ی مدیریت دانش در شهر هوشمند می‌رسد. مهدیه صادق نژاد نشان می‌دهد که مسئله‌ی اصلی کمبود اطلاعات نیست، بلکه نشنیدن تجربه و ناتوانی در تبدیل آن به تصمیم است. فضای اثر تحلیلی است اما در کنار مفاهیم مدیریتی، از موقعیت‌های واقعی و مثال‌های میدانی هم استفاده شده تا بحث از سطح اصطلاحات فراتر برود. نتیجه تصویری از مدیریت شهری است که در آن فناوری، داده، تجربه و کرامت انسانی در کنار هم قرار می‌گیرند تا تصمیم‌ها از حالت انتزاعی خارج شوند.

خلاصه کتاب دانش پنهان شهر

مهدیه صادق نژاد در کتاب دانش پنهان شهر، توضیح می‌دهد که بخش مهمی از اداره‌ی شهر بر دانشی استوار است که در ذهن و تجربه‌ی نیروهای میدانی جریان دارد، نه در بخشنامه‌ها و سامانه‌ها. نویسنده نشان می‌دهد که وقتی این دانش دیده نشود، خطاها تکرار می‌شوند، پروژه‌ها از واقعیت فاصله می‌گیرند و سازمان بخشی از حافظه‌ی خود را از دست می‌دهد.

کتاب دانش پنهان شهر با تعریف دانش ضمنی آغاز می‌شود و به موضوع‌هایی مانند انتقال تجربه، نقش مدیران میانی، فرهنگ شنیدن، ابزارهای ثبت و اشتراک دانش، شاخص‌های ارزیابی و نسبت میان شهر هوشمند و تجربه‌ی انسانی می‌رسد. دغدغه‌ی اصلی نویسنده انسانی‌ترشدن تصمیم‌گیری شهری از راه جدی‌گرفتن تجربه‌های خاموش اما اثرگذار است.

چرا باید کتاب دانش پنهان شهر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دانش پنهان شهر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که دانش شهری فقط در اسناد و گزارش‌ها نیست و بخش مهمی از آن در تجربه‌ی نیروهای میدانی شکل می‌گیرد.
• خواندن این کتاب کمک می‌کند رابطه‌ی میان مدیریت دانش، خدمات شهری و کیفیت تصمیم‌گیری بهتر دیده شود.
• کتاب به مسئله‌ی تکرار خطاها در سازمان‌های شهری از زاویه‌ی حافظه‌ی سازمانی و انتقال تجربه می‌پردازد.
• بخش‌های مربوط به فرهنگ سازمانی توضیح می‌دهند که چرا شنیدن صداهای پایین‌دست در ساختارهای شهری دشوار می‌شود.
• فصل‌های پایانیْ پیوند میان فناوری، داده، تجربه و شهر هوشمند را بدون جداکردن انسان از فرایند تصمیم‌سازی بررسی می‌کنند.
• نمونه‌ها و موقعیت‌های مطرح‌شده مفاهیم مدیریتی را به مسائل ملموس روزمره‌ی شهر نزدیک می‌کنند.

خواندن کتاب دانش پنهان شهر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دانش پنهان شهر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیران و کارکنان شهرداری‌ها که می‌خواهند نسبت میان تجربه‌ی میدانی و تصمیم‌گیری اداری را بررسی کنند.
• دانشجویان و پژوهشگران مدیریت شهری، مدیریت دانش و سیاست‌گذاری عمومی که به مسئله‌ی دانش ضمنی در سازمان‌ها علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی حافظه‌ی سازمانی، انتقال تجربه و تکرار خطا در نهادهای شهری بیشتر بدانند.
• کسانی که در حوزه‌ی خدمات شهری کار می‌کنند و با شکاف میان دستورالعمل و واقعیت اجرایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
• علاقه‌مندان به موضوع شهر انسانی که می‌خواهند نقش نیروهای کمتردیده‌شده را در اداره‌ی شهر بهتر بشناسند.

بخشی از کتاب دانش پنهان شهر

«تقریباً هیچ سازمان شهری‌ای نیست که «فاقد دانش» باشد. مسئلهٔ اصلی این نیست که نیروهای شهری نمی‌دانند؛ اتفاقاً بیش از حد می‌دانند مسئله این است که دانش آن‌ها به تصمیم تبدیل نمی‌شود.

در ادبیات مدیریت دانش، این فاصله را Knowing-Doing Gap می‌نامند؛ شکافی میان آنچه افراد می‌دانند و آن‌چه سازمان انجام می‌دهد. مدیریت شهری، نمونهٔ کلاسیک این شکاف است.

پاکبان می‌داند کدام مسیر مشکل دارد،

راننده می‌داند کدام ساعت خطرناک است،

کارمند می‌داند کدام فرآیند مردم را کلافه می‌کند،

اما تصمیم‌ها جای دیگری گرفته می‌شوند.»