کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی

کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی نوشته حسن لطفی و راهنمایی آموزشی برای آشنایی گام‌به‌گام با نوشتن فیلم‌نامه است که گروه انتشاراتی ققنوس آن را منتشر کرده است (چاپ هفتم: ۱۴۰۴). نویسنده از تجربه‌ی تدریس، مطالعه‌ی فیلم‌نامه‌ها و دیدن فیلم‌های ایرانی و خارجی استفاده کرده است تا مفاهیم پایه‌ای سینما و فیلم‌نامه را توضیح دهد. در این کتاب از نمونه‌های متعددی مثل آثار بهرام بیضایی، ناصر تقوایی، مجید مجیدی، عباس کیارستمی و فیلم‌نامه‌های کلاسیک جهان استفاده شده است. متن کتاب همراه با تمرین‌های مشخص طراحی شده است تا خواننده بتواند همزمان با مطالعه، نوشتن را تمرین کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی اثر حسن لطفی

کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی اثری آموزشی به قلم حسن لطفی است که با تکیه بر تجربه‌ی شخصی نویسنده در تماشای فیلم، خواندن فیلم‌نامه و تدریس سینما نوشته شده است. نویسنده در پیشگفتار از شیفتگی نوجوانی‌اش به سینما، آشنایی با کتاب فن سناریونویسی و تأثیر کلاس‌های فیلم‌نامه‌نویسی و کارگردانی بر شکل‌گیری این کتاب سخن گفته و توضیح داده است که هدفش پاسخ‌دادن به سؤالات جوانی است که می‌خواهد فیلم‌نامه بنویسد، اما نمی‌داند از کجا شروع کند.

درس هایی درباره فیلمنامه نویسی، در فصل‌های پیوسته، مسیر یادگیری را از پایه‌ترین مفاهیم آغاز کرده است؛ از تاریخچه‌ی کوتاه سینما و نقش فیلم‌نامه، تا تعریف فیلم داستانی، تفاوت روایت ادبی و سینمایی و مفهوم تصویر متحرک. نویسنده سپس به زبان سینما، ویژگی‌های نثر فیلم‌نامه، تعریف صحنه، سکانس، نما و فریم و نسبت آن‌ها با موضوع و درونمایه پرداخته است. در هر فصل نمونه‌هایی از فیلم‌نامه‌ها و داستان‌ها و آثار فیلم‌سازان ایرانی و خارجی آورده شده است تا تفاوت نوشتن ادبی و نوشتن در قالب فیلم‌نامه روشن شود.

حسن لطفی در ادامه‌ی کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی به روند خلق فیلم‌نامه، راه‌های رسیدن از موضوع و درونمایه به طرح (Plot)، استفاده از شخصیت‌های واقعی، خاطرات شخصی و اقتباس از داستان‌ها پرداخته است. فصل‌های بعدی به معرفی شخصیت، ایجاد همدلی، نیاز و دیدگاه، کشمکش میان شخصیت و نیروهای مخالف، انواع کشمکش (شخصیت علیه طبیعت، جامعه، سرنوشت و...) و در نهایت نقش صدا، افکت، مونولوگ (تک‌گویی/ Monologue) و گفت‌وگو در فیلم‌نامه اختصاص یافته است. در پایان هر بخش تمرین‌هایی آورده شده است تا خواننده بتواند مفاهیم را در عمل بیازماید و به‌تدریج به نوشتن فیلم‌نامه‌ی خود نزدیک شود.

خلاصه کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی

کتاب از تعریف ساده‌ی سینما و فیلم داستانی شروع می‌کند و نشان می‌دهد که چرا فیلم‌نامه «نقشه»‌ی فیلم است و باید بر توصیف‌های مادی و قابل‌اجرا جلوی دوربین تکیه کند. حسن لطفی تفاوت روایت در ادبیات و سینما را با مثال‌هایی از داستان‌ها و فیلم‌نامه‌ها توضیح و نشان می‌دهد که چگونه باید توصیف‌های ذهنی را به موقعیت‌های عینی تبدیل کرد. در بخش‌های بعدی کتاب به نثر فیلم‌نامه، ساختار صحنه و سکانس، مفهوم موضوع و درونمایه و راه‌های مختلف آغاز نوشتن پرداخته شده است.

حسن لطفی سپس بحث شخصیت‌پردازی، معرفی شخصیت با نشانه‌های ظاهری، رفتاری، محیطی و کلامی، ایجاد حس همدلی، تعریف نیاز و دیدگاه و نقش عادت‌ها و تغییرات شخصیت را مطرح کرده است. این کتاب در ادامه انواع کشمکش را دسته‌بندی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه تقابل شخصیت اصلی با نیروهای مخالف، داستانِ اثر را پیش می‌برد. در پایان نیز کاربرد صدا، افکت، تک‌گویی و گفت‌وگو در پیشبرد روایت و شخصیت‌پردازی بررسی شده است.

چرا باید کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی را بخوانیم؟

خواندن درس هایی درباره فیلمنامه نویسی به درک تفاوت نوشتن ادبی و نوشتن در قالب فیلم‌نامه کمک می‌کند و نشان می‌دهد چگونه می‌توان ایده، موضوع یا شخصیت را به طرح و صحنه‌های قابل‌تصویر تبدیل کرد. تمرین‌های پایانی هر فصل امکان می‌دهد مفاهیم نظری بلافاصله در نوشتن تمرین شود و خواننده به‌تدریج ساختار، شخصیت، کشمکش و صدا را در فیلم‌نامه‌ی خود به کار بگیرد.

خواندن کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران سینما، هنرجویان جوان فیلم‌نامه‌نویسی، دانشجویان رشته‌های سینمایی و کسانی پیشنهاد می‌شود که ایده یا خاطره‌ای برای فیلم دارند و می‌خواهند آن را به فیلم‌نامه تبدیل کنند. همچنین کتاب آموزشی حاضر برای خوانندگانی که می‌خواهند هنگام تماشای فیلم، ساختار و پشت‌صحنه‌ی نوشتن آن را بهتر دریابند، مناسب است.

درباره حسن لطفی

حسن لطفی نویسنده، فیلم‌ساز و داستان‌نویس معاصر و زاده‌ی سال ۱۳۴۲ در شهر خواف است. او سال‌ها در مطبوعات ایران نیز فعالیت داشته است. این نویسنده یکی از مدرسان باسابقه‌ی سینما در شهر قزوین شناخته می‌شود و هر سال کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی متعددی با حضور او در قزوین و شهرهای دیگر برگزار شده است. مجموعه داستان «روایت دوم» از آثار اوست که در سال ۱۳۸۲ توسط نشر ققنوس منتشر شده است. همچنین او نویسنده‌ی کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی است.

بخشی از کتاب درس هایی درباره فیلمنامه نویسی

«فیلمنامه اقتباسی

وقتی می‌خواهید برای داستانی ساختار تازه‌ای به شکل نمایشی بسازید، درگیر روند ساخت و سازی می‌شوید ولی خیلی چیزهای آن است که شما جور دیگری شبیه‌سازی می‌کنید.

هورتون فوت

از ابتدای این کتاب فرض را بر این گذاشتیم که قرار است شما به عنوان نویسنده فیلمنامه‌ای رشد کنید که همه چیز آن مربوط به خودتان است. یعنی داستان و ساختمان فیلمنامه را خودتان خلق کرده و پرورش داده‌اید. حالا این نکته پیش می‌آید که اگر توانایی داستانگویی نداشته باشید چه؟ آیا کار تمام است؟ مسلما خیر! اگر به تاریخ سینما مراجعه کنید با فهرست بلندبالایی از فیلم‌هایی برخورد می‌کنید که بر اساس داستانی خاص به تصویر درآمده‌اند. اگر چنانچه شما نیز ذهن داستان‌پردازی ندارید، قادرید با استفاده از آثار ادبی مختلف به فیلمنامه‌ای قابل قبول دست پیدا کنید. البته این امکان زمانی به وجود می‌آید که شما به درستی زبان سینما را بشناسید و به طور کامل دلبسته ادبیات داستانی نباشید! حتما تعجب می‌کنید و تصور می‌کنید که فعل «باشید» اشتباها «نباشید» حروفچینی شده است. خیر! نباشید درست است. اما چرا؟ می‌توانید دلیل آن را پیدا کنید؟ دلیلش در تفاوت این دو هنر (سینما و ادبیات) نهفته است.»