کتاب شراره های آتش

کتاب شراره‌ های آتش، نوشته علی‌ اکبر والایی، ماجرای امتیاز رژی، تحریم تنباکو و رویارویی مردم ایران با نفوذ استعمار در دوره‌ی ناصرالدین‌شاه را روایت می‌کند و انتشارات مهرک در سال ۱۴۰۳ آن را منتشر کرده است. نویسنده با تمرکز بر سفر شاه به اروپا، مذاکرات پنهانی امین‌السلطان و تالبوت و سپس حضور کمپانی رژی در ایران، فضای سیاسی و اجتماعی آن روزگار را بازآفرینی کرده است. این کتاب با نثر روایی، صحنه‌پردازی‌های مفصل و گفت‌وگوهای فراوان، خواننده را قدم‌به‌قدم از دربار قاجار تا کوچه‌پس‌کوچه‌های تهران و خانه‌ی میرزا آشتیانی همراهی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شراره های آتش اثر علی‌ اکبر والایی

کتاب شراره‌ های آتش داستانی تاریخی است که بر محور واقعه‌ی امتیاز تنباکو و تحریم آن شکل گرفته است. علی‌ اکبر والایی در این کتاب، از سفر ناصرالدین‌شاه به اروپا و میهمانی‌های مجلل در کاخ برایتون آغاز می‌کند و به‌تدریج خواننده را به پشت‌صحنه‌ی این تشریفات می‌برد؛ جایی که لرد سالیزبوری، ماژور تالبوت، سِر هانری وولف و امین‌السلطان در تالارهای بسته درباره‌ی انحصار دخانیات ایران گفت‌وگو می‌کنند و آرام‌آرام قرارداد رژی شکل می‌گیرد.

در ادامه‌ی کتاب شراره‌ های آتش، داستان از دربار به خیابان‌های تهران و حجره‌های طلاب می‌رسد. حضور دختران و زنان انگلیسی در شهر، سواره‌نظام‌های بیگانه، اعلامیه‌های دولتی و واکنش‌های خشم‌آلود مردم فضای ملتهبی را نشان می‌دهد که در آن سیدطاهر، شیخ‌هادی و تجار و علما به‌دنبال راهی برای مقابله با این وضعیت هستند. خانه‌ی میرزامحمدحسن آشتیانی به کانون گفت‌وگو و تصمیم‌گیری تبدیل می‌شود و نامه‌نگاری با میرزامحمدحسن شیرازی در سامرا، بُعد دیگری به ماجرا می‌دهد.

علی‌ اکبر والایی در کتاب شراره‌ های آتش، با صحنه‌پردازی‌های طولانی از میهمانی‌های ملکه ویکتوریا، اعطای نشان‌ها به امین‌السلطان و اعتمادالسلطنه و نیز تصویرکردن کوچه‌ها، بازارها و محافل مذهبی تهران، تضاد میان زرق‌وبرق دربار و رنج و خشم مردم را برجسته می‌کند. گفت‌وگوهای فراوان میان رجال ایرانی و انگلیسی و نیز میان علما و طلابْ لایه‌های مختلف فریب، طمع، غیرت دینی و دغدغه‌ی استقلال را در این دوره‌ی پرآشوب نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب شراره های آتش

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب شراره‌ های آتش روند شکل‌گیری و پیامدهای امتیاز انحصاری تنباکو را در قالب داستان دنبال می‌کند. داستان با سفر ناصرالدین‌شاه به انگلستان و آشنایی نزدیک‌تر دربار قاجار با لرد سالیزبوری و ماژور تالبوت آغاز می‌شود؛ جایی که در میهمانی‌ها و جلسات محرمانه، طرح واگذاری انحصار کشت و خریدوفروش تنباکو به کمپانی رژی شکل می‌گیرد و با وعده‌ی ثروت افسانه‌ای، امین‌السلطان و اعتمادالسلطنه را مجذوب می‌کند.

با آغاز فعالیت شرکت در ایران، حضور گسترده‌ی کارگزاران و نظامیان بیگانه فضای شهرها را دگرگون می‌کند. اعلامیه‌ی دولت درباره‌ی قرارداد خشم و حیرت مردم را برمی‌انگیزد و سیدطاهر و شیخ‌هادی را به خانه‌ی میرزا آشتیانی می‌کشاند. در آنجا، همراه با علما، طلاب و تجار، درباره‌ی سرنوشت دین، اقتصاد و ناموس مردم گفت‌وگو می‌شود و نامه‌ای به میرزامحمدحسن شیرازی در سامرا نوشته می‌شود تا تکلیف شرعی و راه مقابله با این شراره‌های آتش روشن شود.

چرا باید کتاب شراره های آتش را بخوانیم؟

کتاب شراره‌ های آتش تصویری زنده از یکی از نقاط عطف تاریخ ایران ارائه می‌دهد؛ نقطه‌ای که در آن طمع درباریان، نفوذ سیاسی بیگانگان و غیرت مردم به هم گره می‌خورد. این اثر با تمرکز بر صحنه‌های گفت‌وگو، فضای دربار قاجار و کوچه‌‌پس‌کوچه‌های تهران، امکان همراهی نزدیک با شخصیت‌ها و فهم تدریجی زمینه‌های قیام تحریم تنباکو را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب شراره های آتش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شراره‌ های آتش به دوستداران تاریخ ایران، به‌ویژه دوستداران دوره‌ی قاجار، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که پیگیر روایت‌های داستانی از وقایع سیاسی و مذهبی هستند و می‌خواهند ماجرای امتیاز رژی و تحریم تنباکو را در قالب داستان دنبال کنند، مناسب است.

بخشی از کتاب شراره های آتش

«ماژور تالبوت قدری به جلو متمایل شد و خود را به لبهٔ مبل کشاند و انگشتان دست‌هایش را در هم گره زد و گفت: «خب، جناب اعتمادالسلطنه! چطور است از رساله‌ای که شما در باب انحصار دخانیات نوشته‌اید شروع کنیم. من این رسالهٔ شما را با دقت خوانده‌ام. همین‌طور مقاله‌ای را با عنوان کلید استطاعت، که فواید ناشی از انحصار دخانیات را شرح داده است. باید بگویم من با نظرات شما در این دو نوشته موافقم. شما همان‌طور که در مقالهٔ کلید استطاعت شرح داده‌اید، توتون و تنباکو چیزی ضروری مثل نان نیست که مصرف عمومی داشته باشد و اضافه بر این با توجه به مضراتی که مصرف دخانیات برای مردم دارد، این مواد در دستهٔ کالاهای لوکس و غیر ضروری قرار می گیرند. پس باید به آن مالیات بست. این مقاله، نظرات من را در خصوص انحصار دخانیات به وسیلهٔ یک کمپانی فعال وابسته به دولت تأیید می‌کند. من تصمیم دارم با تأسیس یک شرکت بزرگ در ایران، انحصار توتون و تنباکو را در دست بگیرم و به این وسیله، منافع و سود فراوانی را نصیب دولت ایران و همچنین یکی از شرکت‌های بزرگ تجاری بریتانیا کنم. من با مطالعاتی که در موضوع مردم ایران کرده‌ام، متوجه شده‌ام بیش از نیمی از مردم ایران، به مصرف توتون و تنباکو اعتیاد دارند و چنانچه دقت کنید، انحصار این مواد یعنی تمرکز ثروت کلان، که منافع بسیاری را ایجاد می‌کند؛ منافعی که متأسفانه دولت فعلی شما در حال حاضر از آن بی‌بهره است.»»