کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام
معرفی کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام
کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام (الاوضاع الاجتماعیه و الاقتصادیه للموالی فی صدر الاسلام) نوشته جمال جوده، تصویری پژوهشمحور از جایگاه موالی در جامعهی عرب از پیش از اسلام تا پایان دورهی اموی ارائه کرده است. جوده با تکیه بر منابع تاریخی، فقهی و روایی، مفهوم ولاء و انواع آن را بررسی کرده و از خلال آن به ساختار طبقاتی، روابط قبیلهای، و وضعیت اقتصادی و سیاسی موالی در صدر اسلام پرداخته است. نشر نی این کتاب را با ترجمه مصطفی جباری و مسلم زمانی منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را میتوانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.
درباره کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام
کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام پژوهشی است که از دل منابع کهن اسلامی و تحقیقات جدید، تصویری دوباره از مفهوم ولاء و جایگاه موالی ترسیم کرده است. جمال جوده توضیح داده که چرا موضوع موالی، با وجود اهمیتش در فهم تاریخ صدر اسلام، کمتر به طور مستقل بررسی شده و چگونه این تحقیق از دورهی جاهلیت تا پایان خلافت اموی و در گسترهی حجاز، شام و عراق را دربر میگیرد. او ابتدا واژهی مولی و معانی متضاد آن در زبان عربی و کاربردهایش در بافتهای مختلف قبیلهای، حقوقی و دینی توضیح داده و سپس انواع ولاء مانند حِلف، جوار، عتق و قرابت بهتفصیل بررسی کرده است.
نویسنده نشان داده که قبیله فقط بر نسب استوار نبوده و شبکهای از پیوندهای همپیمانی، پناهجویی و بردگی نیز در شکلگیری آن نقش داشته است. کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام در چهار فصل اصلی سامان یافته است و نویسنده ضمن مرور دیدگاه خاورشناسان و پژوهشگران عرب و مسلمان، نتایج رایج دربارهی تحقیر مطلق موالی، محرومیت کامل آنان از فیء و عطا، و نقش یکدستشان در سقوط امویان را به چالش کشیده و با استناد به روایات و اسناد، تصویری پیچیدهتر و متنوعتر از این گروه اجتماعی ارائه کرده است.
خلاصه کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام
کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام، بر محور مفهوم ولاء بنا شده است؛ مفهومی که پیوندهای خویشاوندی، همپیمانی، پناهجویی و آزادسازی بردگان را در جامعهی عرب به هم متصل میکند. جوده ابتدا نشان میدهد که چگونه ولاء قرابت، حِلف، جوار و عتق در جاهلیت ساختار قبیله را شکل داده و مرز میان صَلیبه (اصیل قبیله)، همپیمان، جیران و برده را تعیین کرده است. در ادامه، کتاب تحول این شبکهی ولایی را با ظهور اسلام دنبال میکند؛ جایی که پیامبر، ولاء حلف را به ولاء عقیده تبدیل کرده و مفهوم امت را به جای قبیله مینشاند، درحالیکه بقایای نگرش قبیلهای نسبت به نسب و همشأنی اجتماعی همچنان فعال است. سپس وضعیت اقتصادی موالی در دستگاه اداری و نظامی، در تجارت، صنعت و کشاورزی و نیز جایگاه آنان در دیوان لشکر و نظام عطایا بررسی میشود تا نشان داده شود که وضع اقتصادی موالی یکدست و همواره فرودست نبوده است. در فصل پایانی، ساختار اجتماعی، روابط حقوقی، مسئلهی دیه و ارث، و نقش موالی در جنبشهای سیاسی و مذهبی صدر اسلام تحلیل شده است.
چرا باید کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام را بخوانیم؟
این اثر امکان بازخوانی تاریخ صدر اسلام را از زاویهی یک گروه حاشیهنشین اما اثرگذار فراهم کرده است. خواننده میتواند بفهمد ولاء چگونه از پیوند خونی به پیوند عقیدتی تبدیل شده، موالی در اقتصاد و سیاست چه جایگاهی داشتهاند و چرا تحلیل شورشها و جنبشهای آن دوره بدون شناخت این گروه ناقص است.
خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
مطالعهی کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ اسلام، مطالعات خاورمیانه، علوم اجتماعی تاریخی و نیز کسانی که به نحوهی شکلگیری امت اسلامی علاقهمند هستند، پیشنهاد میشود.
بخشی از کتاب اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی موالی در صدر اسلام
«گستردهترین شکل ولاء، نزد عربِ پیش از اسلام، "حِلف" بود. حلف، پیمان یا قراردادی است که میان چند طرف که قصد تعاون و همیاری میان خود دارند منعقد میشود.
روایات تاریخی، شیوه انجام مراسم "حلف" را به تفصیل آوردهاند. بهنظر میرسد که بهترین زمان برای انعقاد حلف، غالبا در ماههای حرام و در بازارهای عمومی مانند عُکاظ و ذیالمجاز بوده، که در این ماهها برپا میشده و اگر در این زمانها و مکانها مشکلی وجود داشت، مراسم حلف در اقامتگاههای قبیله یا کنارِ کوهی مشهور در سرزمین آن قبیله منعقد میشد. اما در مکه، این مراسم در جوار کعبه یا در دارالندوه یا در خانه یکی از شیوخ قبایل انجام میپذیرفت.
عقدِ حلف میان اطراف همپیمان در حضور شیوخ یا صاحبنظران انجام میشد. روایاتِ تاریخی از وجودِ طرفِ سومی که غالبا برای نزدیک کردن دیدگاه طرفینِ حلف و همکاری در انعقاد حلف میکوشید، سخن گفتهاند.»
حجم
۲۵۶٫۸ کیلوبایت
سال انتشار
۱۳۸۳
تعداد صفحهها
۲۳۳ صفحه
حجم
۲۵۶٫۸ کیلوبایت
سال انتشار
۱۳۸۳
تعداد صفحهها
۲۳۳ صفحه