کتاب جاه طلبی اخلاقی

کتاب جاه‌ طلبی اخلاقی (از هدر دادن استعدادهایت دست بکش و تغییری مثبت ایجاد کن) نوشته روتخر برخمان و ترجمه هاله افشاری است و نشر چترنگ آن را منتشر کرده است. این کتاب در مرز میان روان‌شناسی اجتماعی، تاریخ، اخلاق و کنشگری حرکت می‌کند و به این سؤال می‌پردازد که چگونه انسان‌ها می‌توانند با استعداد، وقت و امتیاز خود، جهان را بهتر کنند. نویسنده با روایت‌های تاریخی، پژوهش‌های روان‌شناسی و مثال‌های معاصر، مفهوم «جاه‌طلبی اخلاقی» را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که می‌توان شغل، سبک زندگی و انتخاب‌های روزمره را طوری تنظیم کرد که نه‌تنها «کم‌ضرر» باشند، بلکه به‌طور جدی مفید و اثرگذار باشند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جاه طلبی اخلاقی اثر روتخر برخمان

کتاب جاه‌ طلبی اخلاقی (Moral ambition: how to stop wasting your talent and start making a difference) با طرح این پرسش آغاز می‌شود که آیا هدف زندگی فقط شادبودن است یا می‌توان معیارهای دیگری برای معنا و مسئولیت در نظر گرفت. روتخر برخمان از داستان راهب بودایی متیو ریکارد و مغز شادترین مرد جهان شروع می‌کند و آن را کنار زندگی توماس کلارکسون، کنشگر خستگی‌ناپذیر لغو برده‌داری، می‌گذارد تا دو نوع استفاده از عمر و استعداد را با هم مقایسه کند.

روتخر برخمان در این کتاب نشان می‌دهد که می‌توان شادی شخصی را از «اثرگذاری اخلاقی» جدا کرد و گاهی زندگی دشوارتر اما معنادارتر انتخابی آگاهانه است. کتاب جاه‌ طلبی اخلاقی در ۱۰ فصل، ایده‌ی مرکزی خود را بسط می‌دهد: اینکه شغل و زمان کاری هر فرد یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های اخلاقی زندگی است. برخمان در فصل‌های ابتدایی، چهار دسته‌ی شغلی را ترسیم می‌کند؛ از مشاغل بیهوده و زیان‌بار تا کارهایی که هم آرمان‌گرا و هم جاه‌طلب‌اند. او باتکیه‌بر پژوهش‌های اقتصادی و اجتماعی، نشان می‌دهد که چگونه استعدادهای فراوان در مشاوره، حقوق شرکتی و استارت‌آپ‌های کم‌اهمیت هدر می‌روند.

روتخر برخمان در ادامه‌ی کتاب، به روان‌شناسی کنش اخلاقی می‌پردازد: چرا برخی در برابر شر سکوت می‌کنند و برخی دیگر مانند آرنولد داوس یا آگوست لندمسر خلاف جریان می‌ایستند. او با مرور تحقیقات ساموئل و پرل اولاینر و دیگران، مفهوم «آستانه‌ی عمل» و «اقلیت سازش‌ناپذیر» را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که شجاعت و نوع‌دوستیْ بیشتر محصول شرایط، شبکه‌ها و درخواست مستقیم هستند تا شخصیت‌های استثنایی.

کتاب جاه‌ طلبی اخلاقی در فصل‌های بعدی، از نقش «فرقه‌ها» و گروه‌های کوچک متعهد در تغییرات بزرگ تاریخی می‌گوید؛ از کوئیکرها و جنبش لغو برده‌داری تا «خوره‌های تندرو» اطراف رالف نیدر و مافیای پی‌پال. برخمان نشان می‌دهد که گروه‌های کوچک با هویت مشترک، استانداردهای تازه‌ای برای اخلاق، سیاست و کسب‌وکار تعریف می‌کنند و پیوستن به چنین جمع‌هایی یا ساختن نسخه‌ی جدید آن‌ها برای هر کسی که جاه‌طلبی اخلاقی دارد، حیاتی است.

خلاصه کتاب جاه طلبی اخلاقی

کتاب جاه‌ طلبی اخلاقی استدلال می‌کند که مهم‌ترین منبع هر انسان زمان کاری اوست و اینکه این زمان در چه مسیری صرف شود یک تصمیم اخلاقی اساسی است. روتخر برخمان با مثال‌های تاریخی، از توماس کلارکسون و کوئیکرها تا کنشگران مقاومت در جنگ جهانی دوم، نشان می‌دهد که تغییرات بزرگ معمولاً کار اقلیت‌های سرسخت است، نه اکثریت خاموش. او چهار نوع مسیر شغلی را ترسیم می‌کند؛ از مشاغل بیهوده و زیان‌بار تا کارهایی که هم آرمان‌گرا و هم جاه‌طلب‌اند و خواننده را به این فکر می‌رساند که شغلش در کدام دسته قرار می‌گیرد.

پیام محوری کتاب این است که جاه‌طلبی اخلاقیْ ویژگی ذاتی قهرمانان نیست، بلکه حالتی واگیردار است که با قرارگرفتن در شبکه‌های درست، پایین‌آوردن آستانه‌ی عمل و پیوستن به گروه‌های متعهد، برای افراد عادی نیز دست‌یافتنی است.

چرا باید کتاب جاه طلبی اخلاقی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری روشن و گاه بی‌رحم از هدررفت استعداد در مشاغل معمولی ارائه می‌دهد و هم‌زمان نشان می‌دهد که می‌توان مسیر شغلی و زندگی را به‌سمت اثرگذاری واقعی چرخاند. خواننده با ترکیبی از روایت‌های تاریخی، پژوهش‌های روان‌شناسی و مثال‌های معاصر، ابزار فکری لازم را برای ارزیابی دوباره‌ی شغل، امتیازها و انتخاب‌های اخلاقی خود به دست می‌آورد.

خواندن کتاب جاه طلبی اخلاقی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که در انتخاب شغل یا ادامه‌ی مسیر حرفه‌ای خود دچار تردیدند، به دانشجویان و فارغ‌التحصیلانی که نمی‌خواهند در مشاغل بی‌اثر یا زیان‌بار گرفتار شوند و به افرادی که دغدغه‌ی عدالت اجتماعی، محیط‌زیست یا کنشگری مؤثر را دارند.

درباره روتخر برخمان

روتخر برخمان، با نام کامل روتخر کریستیان برخمان، مورخ و نویسنده‌ی هلندی، در ۲۶ آوریل ۱۹۸۸ در شهر رنسه به دنیا آمد. او از چهره‌های برجسته‌ی فکری نسل جدید اروپا به شمار می‌آید و تا کنون چندین کتاب در حوزه‌ی تاریخ، فلسفه و اقتصاد منتشر کرده است. از مهم‌ترین آثار او کتاب «آرمان‌شهر واقع‌بین‌ها و راه رسیدن به آن» است که به بیش از ۳۰ زبان ترجمه شده و شهرتی جهانی برایش به همراه آورده است.

رسانه‌هایی مانند گاردین از او به‌عنوان نابغه‌ی هلندی ایده‌های نو یاد کرده‌اند و مجموعه‌ی تِد نیز او را از متفکران جوان اثرگذار اروپا دانسته است. سخنرانی او در تِد با محور این ایده که فقر ناشی از ضعف شخصیتی نیست، بلکه نتیجه‌ی کمبود پول است، در میان ۱۰ سخنرانی برتر سال ۲۰۱۷ قرار گرفت.

برخمان در خانواده‌ای مذهبی رشد کرد؛ پدرش کشیش پروتستان و مادرش معلم بود. او در دانشگاه اوترخت تاریخ خواند و سپس دوره‌ی کارشناسی ارشد خود را در همان دانشگاه و دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس گذراند. تمرکز پژوهشی او بر موضوعاتی مانند شهرها، دولت‌ها و مفهوم شهروندی قرار داشت. او در آغاز قصد داشت مسیر دانشگاهی را به‌عنوان تاریخ‌نگار ادامه دهد، اما بعد به روزنامه‌نگاری روی آورد و برای نشریه‌ی آنلاین De Correspondent نوشت. او همچنین با رسانه‌هایی مانند واشنگتن پست، گاردین، اونوومیکس و کانورسیشن همکاری داشت. آثار او در چهارچوبی میان تاریخ، اقتصاد و علوم اجتماعی قرار می‌گیرند و اغلب با رویکردی انتقادی به ساختارهای نابرابری و سیاست‌های اجتماعی می‌پردازند. از دیگر کتاب‌های مهم او «تاریخ پیشرفت» است که در سال ۲۰۱۳ جایزه‌ی لیبرالس را برای بهترین اثر غیرداستانی هلندی‌زبان دریافت کرد.

برخمان در سال ۲۰۲۵ نیز کتاب حاضر را منتشر کرد و در آن معیارهای سنتی موفقیت را نقد کرد. او همچنین عضو گروه خیریه‌ی بین‌المللی گِوینگ وات وی کن است که اعضای آن متعهد می‌شوند بخشی از درآمد خود را به امور خیریه‌ی مؤثر اختصاص دهند.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه با ترجمه‌ی شهاب‌الدین عباسی و نشر مهرگان خرد با ترجمه‌ی سینا بحیرایی این کتاب را منتشر کرده‌اند.

بخشی از کتاب جاه طلبی اخلاقی

«در این روزگاری که همه‌چیز را هدر می‌دهیم، مهم‌ترین چیزی که تلف می‌کنیم، استعدادهای تباه‌شده است. میلیون‌ها نفر در سراسر جهان وجود دارند که می‌توانند به بهتر کردن دنیا کمک کنند، اما این کار را نمی‌کنند. چرا؟ اول اینکه دلیل واضحش این است که فرصتش را پیدا نمی‌کنند. از این گذشته، نیمی از مردم جهان باید با کمتر از هفت دلار در روز سر کنند. چند اینشتین گمنام در میانشان است؟

اما اینجا منظورم کسانی است که همه‌جور فرصتی در اختیار دارند، کسانی که قدرت شکل دادن به مسیر شغلی‌شان را دارند، هرچند از رزومه‌های کاملاً معمولی و قابل‌پیش‌بینی‌شان اصلاً نمی‌شود این را فهمید. آدم‌های بااستعدادی که دنیا به کامشان است، اما با این حال گرفتار مشاغلی کسل‌کننده، بیهوده یا صرفاً زیانبار می‌شوند.»