کتاب همای و همایون

کتاب همای و همایون نوشته‌ی خواجوی کرمانی با برگردان به نثر زینب عرب‌نژاد و مقدمه‌ی معصومه امینیان، بازنویسی یکی از منظومه‌های عاشقانه و نامدار ادب فارسی است که گروه مطالعات اندیشه‌ورزان آریا آن را منتشر کرده است. این کتاب داستان عشق شاهزاده‌ای ایرانی به دختر فغفور چین را از دل مثنوی کهن بیرون کشیده و در قالب نثر امروزی روایت کرده است. در کنار متن بازنویسی‌شده، مقدمه‌ای تحلیلی درباره‌ی زندگی و آثار خواجو و جایگاه این منظومه در سنت خمسه‌نویسی آمده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب همای و همایون

کتاب همای و همایون بازنویسی منثور نخستین منظومه از خمسه‌ی خواجوی کرمانی است که در قرن هشتم قمری سروده شده و حدود ۴۴۳۵ بیت دارد. زینب عرب‌نژاد در این کتاب کوشیده است متن منظوم را به نثر فارسی امروز نزدیک کند و درعین‌حال فضا، لحن و اصطلاحات ادبی و عرفانی آن را حفظ کند. در آغاز کتاب، مقدمه‌ی مفصلی به قلم معصومه امینیان آمده که در آن زندگی خواجو، جایگاه او میان سعدی و حافظ، تنوع آثار منظوم و منثورش و پیوند خمسه‌ی او با خمسه‌ی نظامی توضیح داده شده است. کتاب همای و همایون در چند بخش تنظیم شده است: «سخن ناشر»، «مقدمه»، «آثار خواجو»، «درباره‌ی همای و همایون»، «ویژگی‌های منظومه‌ی همای و همایون»، «خلاصه‌ی داستان»، متن بازنویسی‌شده‌ی منظومه، «در خاتمت کتاب گوید»، «فرهنگ لغات و تعابیر دشوار» و «منابع». در بخش «درباره‌ی همای و همایون» به وزن، ساختار، تاریخ سرایش، مسیر سفر خواجو از کرمان تا بغداد و تبریز و تقدیم اثر به ابوسعید بهادرخان و وزیرش غیاث‌الدین محمد پرداخته شده است. در ادامه‌ی کتاب همای و همایون، متن داستان در قالب فصل‌های کوتاه و عنوان‌دار پیش می‌رود؛ از حمد و نعت و مدایح آغازین تا ورود به اصل قصه‌ی عشق همای و همایون، سفرها، نبردها، ماجراهای پریان و جادو و در نهایت بخش‌های پایانی که خواجو در آن‌ها از احوال خود و سرنوشت قهرمانان سخن گفته است. فرهنگ لغات پایانی نیز برای فهم تعبیرهای دشوار و واژگان کهن به‌کاررفته در متن به خواننده کمک می‌کند.

خلاصه داستان همای و همایون

کتاب همای و همایون روایت عشق شاهزاده‌ای ایرانی به نام همای، فرزند منوشنگ شاه شام، به همایون دختر فغفور چین است. همای پس از سال‌ها نذر و نیاز پدرش به دنیا می‌آید، در جوانی به شکار می‌رود و در بیابانی شبیه بوستان پریان، با تصویری از همایون روبه‌رو می‌شود و دل به نقش او می‌بازد. از این‌جا سفر طولانی او به‌سوی چین آغاز می‌شود؛ سفری که از بیابان‌ها، دریاها، اسارت در دست سمندون زنگی، رسیدن به خاورزمین و نشستن بر تخت آن، و سپس ترک پادشاهی برای ادامه‌ی جست‌وجوی معشوق می‌گذرد. در کتاب همای و همایون، عشق همای و همایون در کنار عشق‌های فرعی دیگر شکل می‌گیرد؛ مانند دلباختگی فهرشاه به شمسه‌ی خاوری، و بهزاد به آذرافروز. ماجراهایی چون نبرد با زند جادو در زرینه‌دژ، نجات پری‌زاد، ورود پنهانی به دربار فغفور، حبس و رهایی، نیرنگ مرگ‌نمای همایون و جنگ نهایی با فغفور، شالوده‌ی داستان را می‌سازد و در خلال آن، لایه‌هایی از عرفان، نقد روزگار و ستایش معرفت نیز دیده می‌شود.

چرا باید کتاب همای و همایون را بخوانیم؟

کتاب همای و همایون امکان آشنایی با یکی از مهم‌ترین منظومه‌های عاشقانه‌ی فارسی را در قالب نثر امروز فراهم کرده است. خواننده در آن با زندگی و جهان فکری خواجو، ساختار خمسه، پیوند این داستان با خسرو و شیرین و ویس و رامین و نیز با فضای افسانه‌ای، سفر، نبرد و عشق در ادبیات کلاسیک روبه‌رو می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب همای و همایون به علاقه‌مندان ادبیات کلاسیک فارسی، دانشجویان رشته‌های زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگران داستان‌های عاشقانه‌ی کهن و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند بدون درگیرشدن با متن منظوم اصلی، با قصه و فضای فکری خواجوی کرمانی آشنا شوند.