کتاب گل و نوروز

کتاب گل و نوروز نوشته‌ی خواجوی کرمانی و برگردان به نثر زینب عرب‌نژاد، بازنویسی یکی از منظومه‌های عاشقانه و مشهور ادب فارسی است که در قالب نثر امروزی روایت شده است. این اثر بخشی از مجموعة بازنویسی شاهکارهای منظوم فارسی به نثر است که گروه مطالعات اندیشه‌ورزان آریا آن را منتشر کرده است. در این کتاب، داستان عشق شاهزاده‌ای ایرانی به نام نوروز و دختر قیصر روم به نام گل، همراه با مناجات‌ها، مواعظ، مدایح و حکایت‌های درهم‌تنیده روایت می‌شود. متن با مقدمه‌ای مفصل درباره‌ی زندگی و آثار خواجوی کرمانی و جایگاه منظومه‌ی گل و نوروز آغاز می‌شود و سپس به متن منثور داستان و پیوست‌های پژوهشی می‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گل و نوروز

کتاب گل و نوروز بازنویسی منثور دومین منظومه از خمسه‌ی خواجوی کرمانی است که در اصل در بحر هزج و بر وزن خسرو و شیرین سروده شده است. در این کتاب، زینب عرب‌نژاد کوشیده است متن منظوم گل و نوروز را بیت‌به‌بیت به نثر فارسی امروز برگرداند و در عین حال فضا، زاویه‌دید و لحن روایی خواجو را تا حد امکان حفظ کند. در مقدمه، زندگی و سفرهای خواجو، جایگاه او در میان شاعران بزرگ و معرفی آثار منظوم و منثورش به‌تفصیل آمده است و سپس خود منظومه در بستر تاریخی و ادبی‌اش توضیح داده می‌شود. در ادامه‌ی کتاب گل و نوروز، ساختار و ویژگی‌های این منظومه‌ی عاشقانه شرح داده شده است: داستان عشق شاهزاده‌ای ایرانی به نام نوروز و دختر قیصر روم به نام گل، پیوند آن با افسانه‌ها و روایت‌های عامیانه، حضور داستان‌های فرعی در دل روایت اصلی و رنگ‌وبوی عرفانی و مناجات‌گونه‌ی بسیاری از بخش‌ها. کتاب گل و نوروز علاوه‌بر متن منثور داستان، شامل بخش‌هایی در نعت پیامبر، موعظه و مدح بایزید بسطامی، مناجات‌های خواجو، مدح مشایخ طریقت، بیان تاریخ ولادت شاعر، توصیف خود کتاب و عدد ابیات و نیز خاتمه‌ای در حسب‌حال شاعر و ممدوح او است. در پایان کتاب گل و نوروز، فرهنگ لغات و تعابیر و فهرست منابع آمده است تا خواننده بتواند با اصطلاحات، ترکیبات و زمینه‌ی ادبی و تاریخی اثر بهتر ارتباط برقرار کند. این ساختار، آن کتاب را هم به یک روایت عاشقانه‌ی طولانی و پرحادثه و هم به متنی سرشار از مناجات، موعظه و اطلاعات ادبی درباره‌ی خواجوی کرمانی تبدیل کرده است.

خلاصه داستان گل و نوروز

کتاب گل و نوروز روایت عشق شاهزاده‌ای ایرانی به نام نوروز، فرزند شاه پیروز ساسانی، به دختر قیصر روم، گل، است. نوروز پس از شنیدن حکایت جمال و دست‌نیافتنی‌بودن گل از زبان جهان‌افروز کشمیری، دل به او می‌بازد و آرامش از او گرفته می‌شود. او در رؤیا و بیداری نشانه‌هایی از وصال می‌بیند اما راه رسیدن به گل از دل خطرها و آزمون‌های دشوار می‌گذرد؛ از اژدهای سیاه و جنگ با شاهان و سپاهیان تا رویارویی با جادوگران و گذر از سرزمین‌های بیگانه. در متن منثور کتاب گل و نوروز، این مسیر عاشقانه با حکایت‌های درون‌داستانی مانند قصه‌ی مهر و مهربان، بهزاد و پریزاد، کمال و جمال و نیز با مناجات‌ها، مواعظ و گفت‌وگوهای حکیمانه درهم آمیخته است. در بخش‌های پایانی، نوروز در دیر دانش‌افروز درباره‌ی مبدأ و معاد، روح، مرگ، حیات، خرد و تواضع سؤال می‌کند و پاسخ‌هایی می‌شنود که بُعد فکری و عرفانی این داستان عاشقانه را برجسته می‌کند.

چرا باید کتاب گل و نوروز را بخوانیم؟

کتاب گل و نوروز فرصتی است برای آشنایی نزدیک با یکی از مهم‌ترین منظومه‌های عاشقانه‌ی فارسی در قالب نثر امروزی، بدون نیاز به تسلط بر زبان کهن و اوزان عروضی. این اثر هم‌زمان داستانی پرحادثه از عشق، سفر، نبرد و جادو را روایت کرده است و لایه‌ای از مناجات، موعظه، عرفان و تأملات فلسفی را نیز پیش چشم می‌گذارد. خواننده در آن کتاب هم با جهان روایی خواجوی کرمانی آشنا می‌شود و هم تصویری روشن از جایگاه او در سنت ادبی ایران به دست می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گل و نوروز به علاقه‌مندان ادبیات کلاسیک فارسی، دوستداران داستان‌های عاشقانه‌ی پرحادثه، دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های زبان و ادبیات فارسی و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با منظومه‌های غنایی و عرفانی کهن آشنا شوند اما ترجیح می‌دهند متن را در قالب نثر امروز دنبال کنند.